II GSK 1411/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Sp. j. z siedzibą w J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3827/14 w sprawie ze skargi F. Sp. j. z siedzibą w J. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., postanowieniem objętym skargą kasacyjną, odrzucił skargę F. B. Sp. j. z siedzibą w J. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie nakazu rejestracji używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał – powołując treść art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – że w sytuacji, gdy w wyznaczonym terminie nie uzupełniono braków formalnych Sąd odrzuca skargę i zwraca stronie uiszczony wpis. W przedmiotowej sprawie skargę wniosła F. B. Sp. j. z siedzibą w J., wpis sądowy od skargi nie został uiszczony, skargę podpisała W. B. – współwłaściciel, jednakże nie załączono do skargi dokumentu wskazującego na osoby umocowane do reprezentacji strony. W związku z tym, Sąd w dniu [...] listopada 2014 r. wezwał skarżącą do złożenia oryginału pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego lub odpisu powyższego dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie Sąd przesłał skarżącej zarządzenie z dnia [...] listopada 2014 r. wzywające ją do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 504 zł. Strona w wykonaniu zarządzenia uiściła wpis sądowy, jednakże nie złożyła dokumentu wskazującego na sposób oraz osoby umocowane do reprezentacji strony skarżącej. Wobec tego, że w wyznaczonym terminie strona nie uzupełniła braków formalnych skargi, WSA na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzucił skargę, a stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła F. B. Sp. j. z siedzibą w J., zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, to jest: 1. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie sprowadzające się do przedwczesnego uznania przez Sąd I instancji, że w sprawie nie doszło do usunięcia braków formalnych skargi, w sytuacji, gdy przedmiotowy przepis mógłby być zastosowany tylko w przypadku prawidłowego wezwania do usunięcia braku formalnego, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca; 2. art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia braków formalnych skargi i przedwczesne odrzucenie jej bez zaistnienia przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.; 3. bezpodstawne zastosowanie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w przedmiocie zwrotu wpisu, polegające na przedwczesnym jego zastosowaniu w związku z niezaistnieniem podstaw do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (odrzucenia skargi). W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca nie otrzymała wezwania do złożenia dokumentu wskazującego umocowanie osoby, która złożyła podpis pod skargą do reprezentowania spółki. W dniu [...] grudnia 2014 r. istotnie skarżąca otrzymała korespondencję z Sądu, jednakże jej zawartość stanowiło wyłącznie zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu w wysokości 504 zł, który to wpis spółka uiściła w terminie. Nadto skarżąca opisała treść otrzymanej przesyłki w dzienniku wpływu korespondencji, którego kserokopię załączyła do skargi kasacyjnej. Wskazała ponadto, że dopiero z postanowienia WSA o odrzuceniu skargi dowiedziała się o tym, że Sąd wezwał ją również do wykazania umocowania do reprezentacji spółki dla osoby, która podpisała skargę. Podnosząc powyższe zarzuty spółka domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. Zgodnie z treścią przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia żadnej z przesłanek nieważności postępowania, zatem wniesiona skarga kasacyjna została rozpoznana w ramach podniesionych w niej zarzutów. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jej uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jeżeli strona nie uzupełniła braków skargi, podlega ona odrzuceniu. Za opisany tamże brak należy uznać brak dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby, która podpisała skargę w imieniu F. B. Sp. j. z siedzibą w J. do działania w jej imieniu. Stosownie bowiem do treści art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). Z brzmienia powyższych przepisów wynika wprost zobowiązanie podmiotu wnoszącego skargę, a będącego osobą prawną lub jednostką organizacją posiadającą zdolność sądową, do przedłożenia sądowi stosownego dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej przez osobę/osoby, które w imieniu spółki skargę podpisały. W rozpoznawanej sprawie takim dokumentem jest odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynikałoby, że na dzień złożenia skargi W. B., współwłaściciel firmy – była umocowana do reprezentacji skarżącej spółki. Skoro zatem skarżąca przy pierwszej czynności procesowej nie przedłożyła stosownego dokumentu, do czego była zobowiązana na mocy art. 29 p.p.s.a., to zasadnym było wezwanie do jego nadesłania (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Przechodząc do rozważań na temat prawidłowości postanowienia Sądu I instancji, należy zauważyć, że WSA stwierdził nieusunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych skargi przyjmując, że przesyłka skierowana do skarżącej zawierała oprócz wezwania do uiszczenia wpisu także wezwanie do nadesłania odpisu pełnego z KRS. W skardze kasacyjnej kwestionuje się to stwierdzenie, podając, że stronie doręczone zostało tylko wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 504 zł, w przesyłce nie było zaś wezwania do złożenia oryginału pełnego odpisu KRS. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że co prawda w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki opisanej jako: "wezw. o wpis i KRS – termin 7 dni" (k. – 18), które jest dokumentem urzędowym – korzystającym z domniemania prawdziwości, to jednak domniemanie to może być podważone, przy czym ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza ograniczeń, co do środków dowodowych, zmierzających do obalenia domniemania zgodności takich dokumentów z prawdą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – co do zasady – brak więc przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień. Ocenie podlega zaś wiarygodność takich wyjaśnień. Bezsporne jest, że do skarżącej skierowana została wyłącznie jedna przesyłka, a jak wynika z akt sprawy, oba wezwania były sporządzone na oddzielnych drukach, co – wobec twierdzeń pełnomocnika wnoszącej skargę kasacyjną spółki o nieotrzymaniu wezwania do nadesłania odpisu z KRS – nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożone wezwanie do złożenia odpisu z KRS. Innymi słowy, nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że w sekretariacie sądu umieszczono w kopercie wszystkie pisma, które zostały wymienione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wobec stanowiska autora skargi kasacyjnej oraz faktu, iż wpis od skargi uiszczono w terminie, trzeba uznać, że w sprawie istnieją wątpliwości co do tego, czy skarżąca spółka faktycznie otrzymała wezwanie do nadesłania odpisu z KRS. Brak informacji co do tego konkretnego wezwania w książce korespondencyjnej spółki może uzasadniać dodatkowo przypuszczenie, że rzeczywiście wezwanie to nie znalazło się w kopercie, przez co prawdopodobnym jest, że nie zostało ono w ogóle do spółki wysłane, mimo że stosowne zarządzenie znajduje się w aktach sprawy (k – 15). W tej sytuacji powyższe wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść strony mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu (art. 45 Konstytucji RP). Ponadto należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13 (dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że: "za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania" (zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13, publ. jw.). Dodatkowo należy zauważyć, że przy skardze kasacyjnej spółka przedłożyła dokument, o który była wzywana, tj. odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia tych braków, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., co czyni uzasadnionym zarzut sformułowany w pkt 1 skargi kasacyjnej. W związku z tym zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. rozpoznając ponownie sprawę weźmie pod uwagę ocenę wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postanowieniu, a zwłaszcza istnienie uzasadnionych wątpliwości co do faktycznej zawartości przesyłki mającej zawierać wezwania do uiszczenia wpisu od skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych i fakt uzupełnienia przedmiotowego braku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (publ. ONSAiWSA z 2008 r. nr 2, poz.23), przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi. Koszty, jakie wiązały się z wniesieniem środka odwoławczego były kosztami niezbędnymi dla celowego dochodzenia praw strony i jako takie będą podlegać rozliczeniu w orzeczeniu kończącym postępowanie.