II FSK 460/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska- Nowacka (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA (del.) Artur Adamiec, Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3926/14 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 2 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od lipca 2013 r. do lipca 2014 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3926/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 2 października 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od lipca 2013 r. do lipca 2014 r. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Pismem z dnia 20 czerwca 2014 r. Burmistrz Miasta i Gminy M. wezwał Z. K. (dalej jako: "skarżący") do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w miejscowości W. [...], M. W złożonych wyjaśnieniach skarżący wskazał, że nie stać go na ponoszenie opłat związanych z usuwaniem śmieci, a ponadto, że segreguje śmieci, nie kupuje żadnych produktów plastikowych, a wszystko to, co nie nadaje się do powtórnego wykorzystania oddaje do punktu skupu surowców wtórnych lub bezpłatnie oddaje różnym firmom. Skarżący nie załączył deklaracji, o którą został wezwany. W wyniku przeprowadzonego postępowania Burmistrz Miasta i Gminy M. decyzją z dnia 19 sierpnia 2014 r. określił skarżącemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2014 r. w kwocie 8 zł miesięcznie od osoby, tj. łącznie 208 zł. Organ ustalił, że ww. nieruchomość zamieszkują 2 osoby: skarżący oraz jego żona, a więc opłata za dwie osoby wynosi 16 zł miesięcznie (2 x 8 zł). Decyzją z dnia 2 października 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i określiło wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za poszczególne miesiące okresu od lipca 2013 r. do lipca 2014 r. w wysokości po 16 zł miesięcznie. Mając na uwadze, treść § 1 ust. 1 - 3 Uchwały Nr XXV/139/2013 Rady Miejskiej w Mordach z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie określenia metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki opłaty, a także biorąc pod uwagę, że nieruchomość położoną w W. [...] zamieszkują 2 osoby, organ odwoławczy przyjął, że opłata za gospodarowanie odpadami stanowi miesięcznie 16 zł (2 osoby x 8 zł). W związku z powyższym wyliczenie opłaty za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2014 r. wynosi 208 zł. Ponadto organ podniósł, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewiduje odstępstw od obowiązku złożenia deklaracji i uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami nawet w przypadku trudnej sytuacji materialnej właściciela nieruchomości czy też zagospodarowania odpadów we własnym zakresie. Wyjaśnił również, że wobec skarżącego nie może zostać zastosowana opłata w preferencyjnej wysokości skoro nie złożył on wymaganej przepisami prawa deklaracji i nie zobowiązał się do zbierania odpadów w sposób selektywny. Skarżący wywiódł skargę do Sądu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Uznał, że SKO prawidłowo zastosowało w rozpoznanej sprawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej jako "O.p"). Mając na uwadze, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest opłatą miesięczną (w deklaracji wskazuje się wysokość opłaty za jeden miesiąc), Sąd uznał, że również decyzja powinna określać wysokość miesięcznej opłaty obliczonej od liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość. Tym samym SKO zasadnie uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i określiło wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za poszczególne miesiące od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2014 r. po 16 zł miesięcznie. Skoro skarżący, pomimo otrzymania wezwania do przedłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie złożył jej, to Burmistrz Miasta i Gminy M., zgodnie z dyspozycją art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.; dalej jako: "ustawa o utrzymaniu czystości") zasadnie określił Skarżącemu wysokość tej opłaty. Odnosząc się natomiast do stawki ww. opłaty, Sąd wyjaśnił, że brak deklaracji skarżącego o segregacji odpadów komunalnych, upoważniał organ do określenia opłaty w wysokości maksymalnej, tj. 8 zł od osoby za każdy miesiąc. Skargę kasacyjną wywiódł skarżący. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a") zarzucił naruszenie art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że niezłożenie deklaracji upoważnia wójta do wymierzenia opłaty w najwyższej przewidzianej uchwałą Rady Gminy wysokości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a zarzucił naruszenie art. 3 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749, ze zm., dalej jako: "O.p.") poprzez nieuchylenie decyzji organu odwoławczego, który to organ nie uwzględnił wyjaśnień Skarżącego o tym, że segreguje śmieci, mimo że nie kwestionował tych wyjaśnień, a które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby wyjaśnienia skarżącego zostały uwzględnione, organ miałby obowiązek wymierzenia opłaty w niższej stawce przewidzianej uchwałą Rady Gminy M. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które nie zostały zapłacone w całości ani w części. SKO nie złożyło odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie skorzystało też z możliwości przedstawienia swojego stanowiska na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 122 O.p., który ma zastosowanie do spraw związanych z określeniem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z mocy art. 6q ustawy o utrzymaniu czystości, organ zobowiązany jest ustalić wszystkie istotne okoliczności i fakty, które są niezbędne do załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Oznacza to, że w przypadku niezłożenia deklaracji, istotne są ustalenia dotyczące średniej ilości odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Nie ma zatem w takim wypadku znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestia segregowania odpadów przez właściciela nieruchomości we własnym zakresie, skoro nie zadeklarował on wcześniej, że takiej segregacji będzie on dokonywał. Nie doszło w związku z tym do naruszenia w postępowaniu podatkowym do naruszenia art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez nieuwzględnienie wyjaśnień skarżącego o dokonywaniu przez niego segregacji odpadów powstających na jego nieruchomości i oddawaniu lub sprzedawaniu ich firmom zajmującym się recyklingiem. Oświadczenie strony może stanowić dowód w sprawie, gdy ustawa nie wymaga potwierdzenia urzędowego określonych faktów, jednakże musi ono być złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 180 § 2 O.p.). Skoro ustawa dozwala, aby wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi była uzależniona od tego, czy właściciel nieruchomości złoży deklarację, w której wskaże wysokość opłaty (art. 6m ust.1 ustawy o utrzymaniu czystości) i jednocześnie niższe stawki muszą być określone przez radę gminy wówczas, gdy odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny, to należy uznać, że złożenie deklaracji wskazującej tę niższą opłatę , czyli zawierające oświadczenie o selektywnej zbiórce odpadów, warunkuje możliwość naliczenia niższej stawki. Nie wystarczy zatem oświadczenie złożone w innej formie niż poprzez złożenie deklaracji. Uznając stan sprawy ustalony przez organy podatkowe za zgodny z rzeczywistym i zupełny, Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. Nie doszło także do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Przepis ten jest przepisem ustrojowym i sąd może go naruszyć uchylając się od rozpoznania sprawy podlegającej jego kognicji mimo wniesienia skargi lub stosując środki nieprzewidziane ustawą, co w tej sprawie nie miało miejsca. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiadało w pełni wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Powołany przepis może stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej wówczas, gdy uzasadnienie sądu nie zawiera wszystkich niezbędnych elementów, wymienionych w tym przepisie i nie pozwala na prześledzenie toku rozumowania, który doprowadził sąd do wydania rozstrzygnięcia o określonej treści. Zarzut naruszenia tego przepisu nie może natomiast służyć podważeniu stanu faktycznego, ustalonego przez organy podatkowe i przyjętego przez sąd za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 luteo 2010 r., II FSK 8/09, opubl. w ONSAiWSA z 2010 r., nr 3,poz. 39). Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że niezłożenie deklaracji upoważnia wójta do wymierzania opłaty w najwyższej przewidzianej w uchwale Rady Gminy wysokości. Powołany przepis został zacytowany wyżej. Wynika z niego, że w przypadku niezłożenia deklaracji wysokość opłaty określonej decyzją uzależniona jest od ilości opadów powstających na nieruchomości o podobnym charakterze. Skoro dla przyjęcia stawek niższych niezbędne jest złożenie deklaracji o selektywnej zbiórce opadów, to brak deklaracji jest równoznaczny z koniecznością ustalenia wysokości opłaty równej opłacie dla nieruchomości, której właściciel nie segreguje odpadów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2017 r., II FSK 2669/15, orzeczenie dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a. O wynagrodzeniu działającego z urzędu pełnomocnika skarżącego, wykonującego zawód adwokata, za sporządzenie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie, rozstrzygnie Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyłącznie właściwy w tym przedmiocie, stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a.