I FSK 73/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-09-07
Skład orzekający: Izabela Najda-Ossowska, Janusz Zubrzycki, Bożena Dziełak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, jeśli faktury dokumentujące nabycie towarów nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych lub nabyte towary nie zostały wykorzystane do czynności opodatkowanych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego. Sąd stwierdził, że jeśli faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych lub nabyte towary nie zostały wykorzystane do czynności opodatkowanych, podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia VAT. Podkreślono, że podatnik działający w złej wierze lub przy braku należytej staranności, wiedząc o nierzetelności faktur, nie może skorzystać z odliczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT za IV kwartał 2008 r. Organ podatkowy zakwestionował prawo do odliczenia podatku z faktur wystawionych przez dwie firmy: K. Ś. (dotyczące blatów granitowych) oraz E. J. G. (dotyczące elektronarzędzi). Organ uznał, że faktury K. Ś. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a faktury E. J. G. dotyczyły zakupów, których skarżący nie wykorzystał do czynności opodatkowanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę podatnika, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi kasacyjnej E. K. oraz zasądzenie od E. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. kwoty 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia WSA del. Bożena Dziełak, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 7 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1062/14 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. (obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P.) z dnia 22 sierpnia 2014 r., nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. kwotę 1800 (słownie: jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd przebieg postępowania administracyjnego:
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 28 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ustawa p.p.s.a.), oddalił skargę E. K. (skarżącego) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 22 sierpnia 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2008 r.
1.2. Przedstawiając stan sprawy Sąd w uzasadnieniu podał, że decyzją z 30 grudnia 2013 r. organ zweryfikował zadeklarowane przez skarżącego rozliczenie podatku od towarów i usług za wskazany okres z uwagi na zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez: Z. B. K. Ś. oraz E. J. G. Z ustaleń organu kontroli skarbowej wynikało, że faktura wystawiona przez K. Ś. dotyczyła zakupów, których skarżący nie wykorzystał do czynności opodatkowanych. Z kolei faktury wystawione przez drugiego z wymienionych kontrahentów nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W efekcie organ I instancji uznał, że skarżący zawyżył w kontrolowanym okresie podatek naliczony do odliczenia naruszając art. 86 ust. 1 i zastosował art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej ustawa o VAT).
1.3. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
2. Skarga do Sądu pierwszej instancji:
2.1. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 86 ustawy o VAT przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego z posiadanych faktur, których nielegalności organ I instancji nie udowodnił oraz przeniesienie odpowiedzialności na podatnika za działania osób trzecich, co dalej skutkowało błędną wykładnią art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT przez przyjęcie, że faktury te nie dokumentowały dokonanych zdarzeń gospodarczych, co stoi w sprzeczności z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym;
- art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a ustawy o VAT przez jego niewłaściwe zastosowanie wobec nie wykazania, że podatnik odliczający podatek naliczony wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa (nadużycia prawa) w podatku od towarów i usług;
- art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 749 ze zm. dalej O.p.) przez sprzeczność ustaleń organu I instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, zaniechanie wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do dokonania pełnych ustaleń faktycznych, błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;
- art. 121 § 1 O.p. przez przyjęcie, że organy podatkowe działały w sposób budzący do nich zaufanie.
3. Wyrok Sądu pierwszej instancji
3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę podkreślił, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Nie naruszyły przy tym art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 180, art. 187, art. 188 i art. 191 O.p.
3.2. W zakresie transakcji z firmą E. Sąd stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach wynikało, iż skarżący nie kupował w kontrolowanym okresie od tego podmiotu elektronarzędzi wskazanych w treści zakwestionowanych faktur. Kluczowe znaczenie dla takiej oceny miały zeznania skarżącego złożone 1 sierpnia 2012 r., z których wynikało, że wprawdzie dokonywał on w tym czasie zakupów w firmie J. G., ale były to inne narzędzia i maszyny, niż opisane w fakturach. Skarżący stwierdził ponadto, że w jego firmie nie było zapotrzebowania na tak dużą ilość sprzętu, co częściowo wynikało z ograniczonych warunków lokalowych, jakimi dysponował w latach 2007 - 2008. Skarżący dodał, że nie sprawdzał treści otrzymanych faktur, a jedynie wskazane w nich kwoty do zapłaty. Sąd podkreślił, że zupełnie inaczej skarżący opisywał te zdarzenia zeznając 21 września 2012 r. Wówczas oświadczył bowiem, że faktycznie nabył narzędzia w asortymencie i ilościach wymienionych w treści faktur, zarówno na potrzeby jego firmy, jak też w celu dalszej odsprzedaży. Zmianę zeznań tłumaczył zaskoczeniem i niepamięcią, a także rozmową z ojcem, po której przypomniał sobie, że kupił duże ilości sprzętu od firmy E. Sprzęt przechowywał następnie u ojca w garażu w Ś.
3.3. Oceniając te zeznania Sąd doszedł do wniosku, że organy zasadnie odmówiły wiarygodności zeznaniom z 21 września 2012 r. wskazując przy tym na pozostały materiał dowodowy, który uprawniał do takich właśnie konstatacji. Z oględzin garażu w Ślesinie wynikało, że znajdujące się tam narzędzia nie mogły pochodzić z zakupów w firmie E., bowiem nie odpowiadały modelom, markom i asortymentowi towarów ujętych w treści faktur. Skarżący nie przedstawił też żadnego dowodu potwierdzającego chociażby zamiar ich dalszej odsprzedaży np. danych potencjalnych nabywców, którym zaoferował zakupiony sprzęt. W sporządzonym przez firmę skarżącego spisie z natury na dzień 31 grudnia 2008 roku powyższy sprzęt również nie został ujęty.
3.4. Sąd odwołał się do zeznań pracowników skarżącego, M. B., T. G., P. Z. i T. S., którzy precyzyjnie określili ilość sprzętu znajdującego się na wyposażeniu firmy skarżącego, K. Zestawiając te dane z fakturami dokumentującymi zakup sprzętu, Sąd podzielił stanowisko organów, że zakupy pochodzące od innych firm w całości zabezpieczały zapotrzebowanie skarżącego na poziomie wskazanym przez jego pracowników z uwzględnieniem zapasu na wypadek ewentualnych awarii lub uszkodzeń.
3.5. W ocenie Sądu, istotne znaczenie miały czynności dowodowe przeprowadzone u kontrahenta, który, jak wykazały organy, nie dysponował w 2008 r. towarem w ilościach wynikających z zakwestionowanych faktur. Części sprzętu firma E. w ogóle nie posiadała. Część wprawdzie nabyła, lecz później, aniżeli sprzedała go skarżącemu. Sąd nawiązał także do rozliczeń pomiędzy skarżącym a J. G., które, co obaj potwierdzili, miały charakter gotówkowy. Wywiódł jednak, że zapłata wynagrodzenia na rzecz kontrahenta nigdy nie nastąpiła, o czym świadczył fakt, że mimo uiszczania kwot opiewających łącznie na ponad 200.000 zł, stan konta firmowego K., w okresach zbliżonych do terminów zapłaty, pozostawał niezmieniony.
3.6. W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał za nieistotną okoliczność dysponowania przez skarżącego w 2008 r. środkiem transportu pozwalającym na przewożenie dużej ilości narzędzi. Kwestia ta nie mogła przyczynić się do zakwestionowania ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organy podatkowe.
3.7. Sąd nie znalazł również podstaw do zakwestionowania ustaleń organów, dotyczących transakcji z firmą K. Ś., obejmujących zakup elementów granitowych (blatów granitowych w trzech kolorach). Zdaniem Sądu, organy wykazały, że w kontrolowanym okresie skarżący nie dość, że nie wykonywał żadnych zleceń wymagających wykorzystania tego typu elementów, to przesłuchany 24 sierpnia i 21 września 2012 r. nie potrafił wyjaśnić na jaki cel zostały one zakupione. Stąd Sąd, tak jak organy podatkowe, nie dał wiary późniejszym wyjaśnieniom skarżącego, że zakupił odpady granitowe, które wykorzystał do utwardzania terenu pod budowę otaczarni. Z treści faktury i tytułu przelewu na rzecz kontrahenta wynikało bowiem, że zakupił blaty granitowe w cenie 400 lub 500 zł za m2, a nie odpad granitowy, który firma K. Ś. sprzedała tylko raz w 2008 r. w cenie 10 zł za m2. Ponadto firma K. w kontrolowanym okresie wykonywała jedynie prace związane z montażem i demontażem oraz serwisowaniem mobilnych wytwórni betonu. Nie wykonywała żadnych prac przy tzw. otaczarniach.
3.8. Sąd dostrzegł, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ błędnie wskazał, że faktura wystawiona przez firmę K. Ś. nie odzwierciedlała rzeczywistego zdarzenia gospodarczego. W kontekście pozostałych wywodów, potwierdzających prawidłowość dokonanych ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji, uznał jednak, że była to omyłka, która nie miała wpływu na wynik sprawy. W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że przepisy prawa materialnego, w tym art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, zostały w sprawie niewłaściwie zastosowane.
3.9. Sąd podkreślił, że w przypadku transakcji z firmą J. G. skarżący miał pełną świadomość posługiwania się nierzetelnymi fakturami. Wiedział bowiem, że nie nabył sprzętu w tak znacznych ilościach i celowo wprowadzał organy w błąd twierdząc, iż miał zamiar odsprzedać zakupione towary, które przechowywał w garażu ojca. Wskazał, że skarżący sam zeznał, iż nie sprawdzał treści faktur, a jedynie wskazane w nich kwoty do zapłaty. Nie można było mu zatem przypisać dochowania należytej staranności oraz działania w tzw. dobrej wierze. W przypadku natomiast faktury wystawionej przez K. Ś. zakupione towary, zdaniem Sądu, nie zostały wykorzystane do wykonywania czynności opodatkowanych. W obu przypadkach prawo do odliczenia zostało skarżącemu w sposób prawidłowy zakwestionowane.
4. Skarga kasacyjna
4.1. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył wyrok w całości; wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
4.2. Skarżący wskazał na naruszenie:
- art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a ustawy o VAT przez niewłaściwe zastosowanie wobec braku wykazania, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, iż nabywając towar uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa (nadużycia prawa) w podatku od towarów i usług;
- art. 86 ustawy o VAT przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na zakwestionowaniu prawa do odliczenia podatku naliczonego z posiadanych przez podatnika faktur, których nielegalności organ I instancji nie udowodnił oraz przeniesienie odpowiedzialności na podatnika za działania osób trzecich, co skutkowało błędną wykładnią art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT przez przyjęcie, że faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, co stoi w sprzeczności z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym;
- art. 121 § 1 O.p., przez przyjęcie, że organy działały w sposób budzący do nich zaufanie;
- art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 126, poz. 714, dalej ustawa p.u.s.a.) oraz art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., przez wadliwe wykonanie przez Sąd swojego ustrojowego obowiązku kontroli spornej decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem;
- art. 133 § 1 i art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. przez brak zbadania przez WSA, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organ administracji publicznej, którego decyzja została zaskarżona, odpowiadają prawu tj. uchybienie obowiązkowi nie tylko przytoczenia ustaleń dokonanych przez organ, ale także ich oceny pod względem zgodności z prawem (art. 3 § 1 ).
4.3. W podsumowaniu zarzutów naruszeń przepisów postępowania skarżący wskazał, że miały one wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowa ocena zarzutów zasad postępowania winna prowadzić do uwzględnienia skargi jako zasadnej.
4.4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 zdanie pierwsze ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, poza przypadkami nieważności postępowania wymienionymi w art. 183 § 2 ustawy p.p.s.a., które w tej sprawie nie zachodzą, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza związanie sądu kasacyjnego podstawami zaskarżenia oraz zakresem tego zaskarżenia. W tym kontekście za niezasadne uznać należało sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 1 § 2 ustawy p.u.s.a. i art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a. i art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a., a także art. 121 § 1 O.p.
5.2. Zarzut naruszenia art. 1 § 2 ustawy p.u.s.a oraz art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. uzasadniony został jednym zdaniem: "Sąd wadliwie wykonał swój ustrojowy obowiązek kontroli spornej decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem, wynikający z art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz z art. 3 § 2 P.p.s.a." Z kolei uzasadniając naruszenie art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a. i art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. podniesiono, że Sąd "nie zbadał, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organ administracji publicznej, którego decyzja została zaskarżona, odpowiadają prawu (wyr. NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSAIWSA 2008, nr 2, poz. 31), w szczególności nie odniósł się do wszystkich zarzutów opisanych przez skarżącego", natomiast do naruszenia art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. doszło, "albowiem nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela - strony tego postępowania." Zarzut naruszenia art. 121 § 1 O.p., w żaden sposób nie został uzasadniony.
5.3. W tym miejscu przypomnieć należy, że skarga kasacyjna stanowi sformalizowany środek prawny, co koresponduje z obligatoryjnym wymogiem sporządzenia jej przez profesjonalne podmioty wymienione w art. 175 ustawy p.p.s.a. Wśród wskazanych w art. 176 ustawy p.p.s.a wymogów skargi kasacyjnej, szczególnie istotne miejsce przypisać należy warunkowi sporządzenia i przedstawienia uzasadnienia zarzutów kasacyjnych. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zasadniczo zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych, przez przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - także wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczają zakres kontroli sprawowanej przez sąd kasacyjny, co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny władny jest do badania tylko tych zarzutów, które zostały wyraźnie określone w skardze kasacyjnej. Powyższe obliguje stronę wnoszącą skargę kasacyjną, do prawidłowego konstruowania zarówno samych zarzutów kasacyjnych, jak i ich uzasadnienia, które ma za zadanie wykazanie trafności sformułowanych zarzutów.
5.4. Przywołane w pkt. 5.2. uzasadnienie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, sprowadzające się do lakonicznego stwierdzenia, że zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji nie wykonał swojego ustrojowego obowiązku kontroli spornej decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem i nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, de facto nie stanowi żadnego uzasadnienia wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej przepisów. Uzasadnienie kasacji powinno bowiem zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym konkretnie polegało naruszenie wskazanych w zarzutach przepisów, w tym przypadku postępowania, a także wykazanie wpływu takiego uchybienia na wynik sprawy.
5.5. Pominięcie, czy też zbyt lakoniczne sygnalizowanie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji stwierdzenia niezasadności sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, za chybione także uznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego. W sytuacji bowiem, gdy w sprawie nie podważono prawidłowości poczynionych w niej ustaleń faktycznych, brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że doszło do naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a) oraz art. 86 ustawy o VAT.
5.6. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego sformułowanych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że one nie zostały uzasadnione w kontekście okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy. Uzasadnienie zarzutów naruszenia art. 86 (przepis ten nie został nawet bliżej sprecyzowany, mimo, że zawiera szczegółowe jednostki redakcyjne) i art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a) ustawy o VAT jest bardzo ogólnikowe i sprowadza się w istocie do negacji poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych; taka motywacja powinna mieć jednak miejsce w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a nie prawa materialnego. Zarzuty naruszenia prawa materialnego nie służą bowiem do podważania ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, które należy kwestionować prawidłowo sformułowanymi i uzasadnionymi zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego bada się natomiast na tle konkretnego stanu faktycznego, który w tej sprawie nie został w skardze kasacyjnej podważony. Tym samym zarzuty naruszenia prawa materialnego zostały odniesione do stanu faktycznego uznanego za prawidłowo ustalany przez Sąd pierwszej instancji.
5.7. W sytuacji zaś, gdy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że prawidłowe są w sprawie ustalenia organów podatkowych, że kontrahent Z. B. K. Ś. dokonał dostawy towarów, które nie zostały przez skarżącego wykorzystane do wykonywania czynności opodatkowanych, a firma E. J. G. wystawiła faktury na sprzedaż towarów, która w rzeczywistości nie została dokonana, nie narusza prawa materialnego pozbawienie skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez te firmy.
5.8. Ponadto kwestionując w ramach zarzutów naruszenia art. 86 i art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a) ustawy o VAT ustalenia faktyczne poczynione w sprawie co do braku należytej staranności skarżącego w kontaktach z firmą J. G., wystawcą faktur, skarżący nie uwzględnił stanowiska Sądu pierwszej instancji, który przyjął, że nie dokumentowały one żadnej transakcji, czego skarżący był w pełni świadomy. Organy poczyniły ustalenia, które zaakceptował Sąd pierwszej instancji, że w zakresie kontaktów z firmą J. G. skarżący miał pełną świadomość posługiwania się nierzetelnymi fakturami. Wiedział, że nie nabył sprzętu w tak znacznych ilościach (nie miał do tego warunków lokalowych) i wprowadzał organy w błąd twierdząc, iż zamierzał odsprzedać zakupione towary, które przechowywał w garażu ojca. Nie potrafił przy tym w żaden racjonalny sposób scharakteryzować tych planów. Skarżący sam zeznał, iż nie sprawdzał treści faktur, a jedynie wskazane w nich kwoty do zapłaty.
5.9. W przypadku natomiast faktury wystawionej przez K. Ś., zakupione towary, zdaniem Sądu, nie zostały wykorzystane do wykonywania czynności opodatkowanych, co wykazały w postępowaniu organy podatkowe. W efekcie w obu przypadkach prawo do odliczenia zostało skarżącemu w sposób prawidłowy zakwestionowane.
5.10. Organy podatkowe są uprawnione odmówić podatnikowi prawa do odliczenia VAT, jeżeli obiektywne przesłanki wskazują, że wiedział on lub powinien był wiedzieć, iż transakcja mająca stanowić podstawę dla prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem lub nadużyciem w zakresie VAT. Orzecznictwo krajowe i europejskie wskazuje, że jedynie podatnika działającego w warunkach należytej staranności, przy zachowaniu których nie mógł on wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem lub nadużyciem w zakresie podatku VAT (por. np. wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 21 czerwca 2012 r., w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahageben kft i Peter David, czy też z 31 stycznia 2013 r., w sprawie C-643/11, ŁWK - 56 EOOD) – nie można pozbawić prawa odliczenia podatku.
5.11. W rozpatrywanej sprawie – jak wskazano wyżej - Sąd pierwszej instancji dokonał takiej oceny w zakresie faktur wystawionych przez firmę E. J. G. i trafnie stwierdził za organami podatkowymi, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zakwestionowane faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych dostaw wykonanych przez firmę E. J. G. W odniesieniu do faktury wystawionej przez K. Ś. zakupione towary, nie zostały wykorzystane do wykonywania czynności opodatkowanych, nie został spełniony podstawowy warunek przewidziany w art 86 ust 1 ustawy o VAT. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 86 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT.
5.12. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i art 209 ustawy p.p.s.a. powiązaniu z § 6 pkt 5 oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 1349) zasądzając od skarżącego na rzecz organu kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym; na kwotę tę składają się koszty zastępstwa organu z tytułu sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udziału na rozprawie, przy uwzględnieniu tożsamości pełnomocnika, który występował przed Sądem, pierwszej instancji i sporządzał odpowiedź na skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło