III SA/Gl 121/22
WyrokWSA w Gliwicach2022-08-23
Skład orzekający: Barbara Brandys-Kmiecik, Marzanna Sałuda, Aleksandra Żmudzińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na przewoźnika w transporcie drogowym za niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli jest zasadna, gdy przewoźnik twierdzi, że nie był faktycznym wykonawcą przewozu i nie otrzymał skutecznie wezwania do kontroli?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kara pieniężna została nałożona prawidłowo. Organy administracji wykazały, że skarżąca spółka była faktycznym przewoźnikiem, a wezwanie do kontroli zostało jej skutecznie doręczone wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia SENT. Brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, ponieważ nie wykazano ważnego interesu przewoźnika ani interesu publicznego przemawiającego za odstąpieniem, a naruszenie miało istotne znaczenie.Stan faktyczny
Spółka U. z Litwy została ukarana karą pieniężną w wysokości 20.000 zł za niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli w ramach systemu SENT. Spółka twierdziła, że nie była faktycznym przewoźnikiem i nie otrzymała skutecznie wezwania. Organy administracji ustaliły, że skarżąca spółka była przewoźnikiem, a wezwanie zostało jej doręczone wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi U. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 2021 r. nr 2401-IOA.48.134.2021.BS w przedmiocie kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej zwany organem odwoławczym, DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej zwanego organem
I instancji) z dnia 24 maja 2021r. nr [...] nakładającą na U. z siedzibą w T., Litwa (dalej zwanej skarżącą Spółką) karę pieniężną w kwocie 20.000 zł za niewykonanie obowiązku wynikającego z art. 12a ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1857 – dalej zwanej ustawą SENT).
Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, 9 lipca 2019 użytkownik systemu SENT I.I. przesłała do rejestru zgłoszenie dotyczące przewozu towaru określonego jako [...] o kodzie CN 2710 w ilości 21295,93 kg. Zgłoszenie zostało przyjęte tego samego dnia o godz. 16.17 i uzyskało numer referencyjny SENT[...]. W zgłoszeniu jako podmiot wysyłający wskazano spółkę U1., [...], natomiast jako podmiot odbierający przedsiębiorstwo A. GmbH, [...]. W polu "informacje o przewoźniku,, wprowadzono dane adresowe spółki U., [...], Litwa/ Lietuva, VAT UE: [...].
Skarżącą zobowiązano do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w Oddziale Celnym w G.
Pismem z dnia 11 grudnia 2019 r. organ I instancji wezwał skarżącą Spółkę do przekazania stosownych wyjaśnień i dokumentów, które można uznać za dowody wykonania obowiązku nałożonego na przewoźnika. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej Spółki poinformował, że:"(...) mój mocodawca nie jest stroną w sprawie. Nie był bowiem przewoźnikiem towaru zgłoszonego za numerem SENT[...] wykonującym przewóz tego towaru. Według wiedzy U. przewoźnikiem wykonującym przewóz zgłoszonego pod ww. numerem była spółka prawa litewskiego U2. z siedzibą [....], kod przedsiębiorstwa [...], PVM kodas LT [...] i na niej ciążył obowiązek dokonania zgłoszenia tego przewozu, jako że ten podmiot był przewoźnikiem faktycznym zgodnie z art. 2 pkt 8 i art. 7 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (...)".
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2021 r. organu I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymiaru kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT, a decyzją z dnia 24 maja 2021 r. wymierzył skarżącej Spółce karę pieniężną w kwocie 20.000 zł z tytułu niedopełnienia przez przewoźnika obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 ustawy SENT poprzez nieprzedstawienie środka transportu w dacie zakończenia przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT[...] w wyznaczonym oddziale celnym urzędu celno – skarbowego w celu przeprowadzenia kontroli.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca Spółka zarzuciła:
- naruszenie przez organ I instancji art. 122, art. 187 § 1, art. 191, a także art. 120 i 122 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej polegające na pominięciu istotnej okoliczności, że rzeczywistym organizatorem przewozu i przewoźnikiem umownym podlegającym, zgodnie z praktyką organu odpowiedzialności z ustawy SENT, obowiązkom ustawy SENT był U3.;
a także prawa materialnego:
- art. 12a ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy SENT, poprzez ich wadliwą wykładnię, polegającą na przyjęciu zapatrywania, że na ich mocy zawiązał się stosunek administracyjno - prawny polegający na skutecznym nałożeniu obowiązku stawienia do kontroli wobec braku dowodu doręczenia decyzji o nałożeniu obowiązku poddania się kontroli, w sytuacji gdy z art. 151 § 1 Ordynacji podatkowej wynika sformalizowany sposób doręczania aktów administracyjnych, powodujących zawiązanie stosunku prawnego;
W konsekwencji zarzuciła wadliwe zastosowanie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT oraz wadliwą wykładnię art. 22 ust. 3 ustawy SENT poprzez uznanie przez organ, że do zastosowania tego przepisu wystarczy tylko badanie sytuacji finansowej przewoźnika, przez to nastąpiło pominięcie okoliczności mających wpływ na powstanie zagrożenia interesu Skarbu Państwa poprzez wprowadzenie towarów akcyzowych do polskiego obrotu gospodarczego z pominięciem obowiązków podatkowych, co stanowiło także naruszenie art. 122, 124, 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
Zarzutów tych organ odwoławczy nie podzielił. Jako niezasadne ocenił twierdzenia skarżącej Spółki, zgodnie z którymi obowiązkom wynikającym z ustawy SENT podlegała spółka U3., jako przewoźnik umowny i rzeczywisty organizator przewozu. Powołał się w tym zakresie na ustalenia organu
I instancji, z których wynikało, że firma spedycyjna "U3." zleciła przewóz litewskiemu podwykonawcy - firmie U. i to ona była odpowiedzialna za zgłoszenie SENT. Dodatkowo spedytor przesłał kopię, wskazanego w zgłoszeniu SENT[...], dokumentu CMR nr RD [...], na którym w polu 16 (przewoźnik) figuruje pieczątka U. [...], Litwa/ Lietuva, VAT UE: [...], natomiast w polu 24 pieczątka A. GmbH, potwierdzająca dostarczenia towaru do odbiorcy. Ponadto spedytor nadesłał zlecenie transportowe nr [...] z dnia
8 lipca 2019 r. dla U..
Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji pismem z dnia 27 kwietnia 2020 r. zwrócił się do U2. prośbą o nadesłanie dokumentów potwierdzających, że przewóz produktu pod nazwą [...], przypisany do kodu CN 2710 w ilości 21295,93 kg został wykonany przez ten podmiot oraz wskazanie numeru zgłoszenia SENT oraz dokumentu przewozowego CMR, który towarzyszył ww. przesyłce. Korespondencja wróciła jednak do siedziby tego organu z adnotacją poczty "Nieznany". Jednocześnie dokonano sprawdzenia w bazie Potwierdzenia numeru VAT (VIES) numeru identyfikatora VAT UE: LT [...]. Dla wskazanego numeru pojawił się komunikat: Nieważny numer VAT dla transakcji transgranicznych w obrębie UE.
Nadto Referat Usług Komunikacji Elektronicznej oraz Usługi Elektronicznego Monitorowania przewozu Towarów Izby Administracji Skarbowej w Z. poinformował, że z czynności podjętych przez administratora systemów PUESC oraz SENT wynika, że osobą, która zarejestrowała zgłoszenie SENT[...] była: [...]. Email: [...].Lt, obywatelstwo: LT.
Zdaniem organu odwoławczego ww. adres emaila wskazuje, że jest to adres skarżącej Spółki.
W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne organ odwoławczy uznał, że przewoźnikiem w tej sprawie w rozumieniu ustawy SENT jest skarżąca Spółka, która faktycznie dokonała przewozu, czyli przemieszczenia towaru.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego skuteczności nałożenia na przewoźnika obowiązku stawienia do kontroli wobec braku dowodu doręczenia decyzji o nałożeniu obowiązku poddania się kontroli, organ odwoławczy wyjaśnił, że wraz
z wygenerowanym automatycznie numerem referencyjnym zgłoszenia przewoźnik otrzymał - zgodnie z art. 12a ust. 3 SENT - wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym w wezwaniu miejscu. Jak wynika
z formularza zgłoszenia, wezwanie stanowiło element tego formularza, jest sporządzone w trzech językach (polskim, angielskim i rosyjskim), wskazuje numer referencyjny zgłoszenia, którego dotyczy, zawiera pouczenie o możliwości przyspieszenia czynności kontrolnych przez zgłoszenie się pod wskazany adres, jak również zawiera pouczenie o karze pieniężnej w przypadku niewykonania obowiązku stawienia się do kontroli. Skoro wezwanie jest przesyłane wraz z numerem referencyjnym to osoba dokonująca zgłoszenia w imieniu przewoźnika musi być uprawniona do odebrania numeru referencyjnego, a jeśli wraz z tym numerem przesyłane jest wezwanie, to również i do odebrania tego wezwania.
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zgodnie z instrukcją rejestracji PUESC dostępną na stronie internetowej https://puesc.gov.pl./sent zgłaszający przewoźnicy powinni posiadać jedynie podstawowy poziom dostępu do PUESC; uwierzytelnienie osoby na PUESC polega na podaniu loginu i hasła; konto może założyć osoba fizyczna np. właściciel firmy, organ spółki lub pracownik przewoźnika, która wykonuje czynności tylko w tzw. "kontekście własnym". Oznacza to, że dokonujący zgłoszenia działał w imieniu skarżącej Spółki będącej przewoźnikiem wrażliwych towarów. Z kolei przewoźnik ponosi odpowiedzialność za działania osób, którymi się posługuje przy wykonywaniu zadań. Organ odwoławczy zauważył, że skarżącą Spółka nie wykazała, aby w przypadku kontrolowanym w niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja dokonania zgłoszenia przez osobę niepozostającą z nią w żadnym związku.
W końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się do kwestii odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust.3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, ale nie uznał, by zachodziły w sprawie przesłanki odstąpienia uzasadnione ważnym interesem społecznym lub ważnym interesem przewoźnika. Zaakcentował przy tym, że skarżąca Spółka ani w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, ani też w postępowaniu odwoławczym nie przedłożyła żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie oceny aktualnej sytuacji finansowej prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, nie wykazała także żadnych przesłanek wskazujących na istnienie jej ważnego interesu przemawiającego za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. W niniejszej sprawie nie występują jednocześnie okoliczności nadzwyczajne, niezależne od sposobu postępowania skarżącej Spółki, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie kontroli. Nieprzedstawienie do kontroli towaru wrażliwego i obarczonego ryzykiem nadużyć nie jest uchybieniem mogącym być stawianym na równi np. z nieuzupełnieniem pola numeru licencji przy niekwestionowanym fakcie jej posiadania stwierdzonym podczas kontroli drogowej.
Zaskarżając powyższą decyzję w całości skarżąca Spółka zarzuciła organowi:
- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 290 Ordynacji podatkowej w związku z art. 26 ust.5 ustawy SENT poprzez nie sporządzenie i nie doręczenie jej protokołu z kontroli, która miała stwierdzać naruszenie z art. 12a ustawy SENT i w konsekwencji wobec upływu, na dzień wszczęcia postępowania, 6 miesięcy od dnia sporządzenia protokołu przez organ, względnie daty w której taki protokół być sporządzony, zapadnięcie terminu w którym postępowanie w oparciu o ten protokół mogło być wszczęcie, tj. naruszenie art 165 b Ordynacji podatkowej.
- naruszenie prawa materialnego: art. 12a ust.1 i ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy SENT, poprzez ich wadliwą wykładnię, polegająca na przyjęciu zapatrywania, że na ich mocy zawiązał się stosunek administracyjno-prawny polegający na skutecznym nałożeniu obowiązku stawienia do kontroli.
W konsekwencji zarzuciła wadliwe zastosowanie art. 22 ust.1 pkt 3 ustawy SENT.
Podniosła także zarzut wadliwej wykładni art. 22 ust.3 ustawy SENT poprzez uznanie przez organ, że do zastosowania tego przepisu wystarcza tylko badanie sytuacji finansowej przewoźnika, w konsekwencji pominięcie okoliczności mających wpływ na powstanie zagrożenia interesu Skarbu Państwa poprzez wprowadzenie towarów akcyzowych do polskiego obrotu gospodarczego z pominięciem obowiązków podatkowych, co stanowiło także naruszenie art. 122 , 124, 187 §1 Ordynacji podatkowej.
W oparciu o te zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i "przekazanie do ponownego rozpoznania" przez organ I instancji, względnie umorzenie postępowania, jak również zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, akcentując, że zarzuty skargi są tożsame z tymi, które zaprezentowano w odwołaniu. Odnosząc się do zarzutu, który pojawił się po raz pierwszy w skardze o naruszeniu art. 165b Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT organ odwoławczy stwierdził, że przepis art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w sprawie co do zasady, a w niniejszym przypadku, również z tego powodu, że nie doszło do kontroli drogowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.- dalej zwanej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).
Przeprowadzone w powyżej określonych ramach badanie zgodności
z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ nie naruszył przepisów prawa.
Jako niezasadny Sąd ocenił pierwszy z zarzutów skargi o naruszeniu
art. 165 b § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT.
Choć odnośnie tego zarzutu należy odnotować, że zarówno w orzecznictwie sądów wojewódzkich jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego ujawniły się rozbieżności odnośnie odpowiedniego stosowania przepisu art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej w postępowaniu prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy SENT dotyczącym nałożenia kary pieniężnej za naruszenia opisane ustawą (vide np. wyroki w sprawach II GSK 1265/21, II GSK 2186/21 i II GSK 2179/21 wykluczające odpowiednie stosowanie przepisu art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej jako przepis stosowany wyłącznie do kontroli podatkowej w wyniku której ujawniono nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, a także wyroki w sprawach II GSK 1123/21, II GSK 1126/21, II GSK 1957/21 - w których zaprezentowano stanowisko odmienne) to brak było podstaw do stosowania tej regulacji w niniejszej sprawie. W sprawie tej nie było bowiem kontroli od zakończenia, której rozpoczynałby się bieg sześciomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, kontrola, o której stanowią przepisy ustawy SENT, tj. art. 13 i następne, z której sporządza się protokół, dotyczy kontroli przewozu towaru prowadzonej "w terenie" poprzez sprawdzenie, czy przewóz wykonywany jest zgodnie ze zgłoszeniem i dlatego dotyczy: uzupełnienia i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy SENT, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji (art. 13 ust. 1 ust. 2).
Sąd nie podzielił również drugiego z zarzutów skargi sprowadzającego się w swej istocie do twierdzenia, że obowiązek przedstawienia do kontroli środka transportu wraz z towarem nie został skutecznie nałożony.
Tryb doręczania tego zobowiązania wynika z przepisów ustawy SENT. Zgodnie z art. 12a ust. 1 tej ustawy, wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o którym mowa odpowiednio w ust.3 albo 4, przesyłane jest wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Przesłanie jest informacji następuje z wykorzystaniem Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych.
Nie jest wątpliwym w sprawie, że właśnie tak zachował się organ I instancji.
Słusznie przy tym wywodzi organ odwoławczy, że osoba dokonująca zgłoszenia w imieniu przewoźnika musi być uprawniona do odebrania numeru referencyjnego, a jeśli wraz z tym numerem przesyłane jest wezwanie, to również i do odebrania tego wezwania. Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone w zacytowanym przez DIAS wyroku WSA w Białymstoku z dnia
29 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 225/21, zgodnie z którym - wobec treści
art. 12a ust. 1 i konstrukcji formularza zgłoszenia - nie ma potrzeby poszukiwania odrębnych podstaw prawnych do legitymizowania osoby dokonującej zgłoszenia także do odebrania wezwania do kontroli. Automatyczność procesu rejestracji zgłoszenia, nadawania numeru referencyjnego i informowania o tym numerze wraz z wezwaniem, verba legis przesądza o tym, że pracownik uprawniony do zgłoszenia jest uprawniony do odebrania numeru referencyjnego i wezwania. Wąskie pojmowanie upoważnienia do zgłoszenia (literalnie jako wyłącznie "upoważnienie do złożenia niniejszego zgłoszenia w imieniu i na rzecz podmiotu zobowiązanego" – vide treść pozycji 12 zgłoszenia) oznaczałoby nie tylko wykluczenie otrzymania wezwania, ale i wykluczenie uprawnienia do odebrania numeru referencyjnego.
Z kolei jak trafnie zauważa organ odwoławczy skarżąca Spółka nie wykazała, aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła sytuacja dokonania zgłoszenia przez osobę niepozostającą z nią w żadnym związku. Tymczasem organ ustalił, że osobą, która zarejestrowała zgłoszenie SENT[...] była: I.I.. Email: [...], obywatelstwo: LT.
W ocenie sądu, wbrew stanowisku skarżącej Spółki, organy prawidłowo zastosowały także podstawę prawną ukarania w zakresie nieprzedstawienia środka transportu do kontroli i określiły wysokość kary (art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT).
Sąd nie miał wątpliwości, że w świetle zgromadzonego w aktach materiału dowodowego (przywołanego przez DIAS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) przewoźnikiem w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 2 pkt 8 w zw. z pkt 9 ustawy SENT była skarżąca Spółka, która faktycznie dokonała przewozu, czyli przemieszczenia towaru. Podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność przekazania przewozu do dalszego podwykonawstwa nie została w żadnej sposób wykazana. Organ w tym zakresie nie pozostawał zaś bezczynny zwracając się o wyjaśnienia zarówno do spedytora, jak i do U2. (spółka wskazana przez skarżącą jako ta, której podzlecono przewóz towaru), których wynik nie pozwalał na akceptację stanowiska skarżącej.
Odnosząc się natomiast do przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej sformułowanych w art. 22 ust 3 ustawy SENT, według Sądu, stanowisko organu odwoławczego dotyczące braku podstaw do odstąpienia od nałożenia tej kary nie budzi zastrzeżeń.
Przede wszystkim wskazać należy, że jak trafnie przyjmuje Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 25 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 13/22) organowi administracji publicznej pozostawiono w tym przypadku "luz decyzyjny", a więc możliwość wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa, a etap postępowania prowadzonego na podstawie wymienionego przepisu prawa służy sprawdzeniu, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Istotne jest także, że przesłanki stosowania przywołanego przepisu prawa określone zostały przy wykorzystaniu zwrotów oraz pojęć niedookreślonych i nieostrych, to jest "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego".
Z kolei Sąd kontrolując zastosowanie przepisu mającego charakter uznaniowy ocenia, czy organ uwzględnił wszystkie okoliczności mające znaczenie dla odstąpienia od nałożenia kary i czy nie przekroczył granic uznania administracyjnego przez oderwanie się od ustalonych faktów i przyjęcie ich oceny wbrew zasadom porządku prawnego.
Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy nie przekroczyły przyznanego im uznania. Bez wątpienia nie można przypisać organom zlekceważenia tego aspektu sprawy. Wywód organu odwoławczego na ten temat jest obszerny, wszechstronny i wsparty orzeczeniami sądów administracyjnych. Organ rozważył zagadnienie tak pod kątem interesu publicznego, jak i ważnego interesu przewoźnika. Brak jest zatem podstaw do stawiania w tym zakresie organowi zarzutu naruszenia art. 122, art. 124 oraz art. 187§ 1 Ordynacji podatkowej.
Zgodzić się należy z poglądem, że zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach szczególnych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla raczej wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes (por. wyrok WSA z dnia
8 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 572/18).
Jak słusznie wskazuje organ wystąpienie przesłanki ważnego interesu przewoźnika wiąże się z istnieniem po jego stronie szczególnych powodów, w konsekwencji których żądanie pełnej i terminowej zapłaty kary może zachwiać podstawami jego egzystencji i osób od niego zależnych. Jest to zatem całokształt okoliczności dotyczących sytuacji przewoźnika, w szczególności sytuacji materialnej, finansowej. W tym kontekście organ wskazał, że skarżący w toku całego postępowania nie przedłożył żadnych dokumentów, które pozwoliłby na dokonanie oceny aktualnej sytuacji finansowej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz nie podał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na brak możliwości regulowania zobowiązań pomimo stosownej prośby ze strony organu
I instancji. Zresztą strona skarżąca nie kwestionuje braku ziszczenia w tej sprawie ww. przesłanki, lecz zarzuca pominięcie przez organ okoliczności mających wpływ na powstanie zagrożenia dla interesu Skarbu Państwa.
Zdaniem Sądu, w analizowanej sprawie nie można było jednak przyjąć, że nie nałożenie kary pieniężnej na skarżącą Spółkę leży w interesie publicznym. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko wyrażone przez organ odwoławczy, że odstąpienie w ustalonych okolicznościach od wymierzenia kary pieniężnej kolidowałoby z interesem Skarbu Państwa.
Jednocześnie zauważyć należy, że organ podał, jak rozumie pojęcie "interes publiczny" i odwołał się do celu ustawy SENT. Nie znalazł takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, które przemawiałyby w niniejszej sprawie za odstąpieniem od nałożenia kary. W konsekwencji powyższego nie narusza prawa zawarta w decyzji ocena co do braku także tej przesłanki.
Sąd miał na uwadze, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (tak np. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt
II GSK 95/21). Niewątpliwie w okolicznościach stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie uchybienie nie miało jednak charakteru uchybienia formalnego o nieistotnym znaczeniu. Słusznie zatem wskazuje DIAS, że nieprzedstawienie do kontroli towaru wrażliwego nie jest uchybieniem równym temu jak np. nieuzupełnienie pola numeru licencji przy niekwestionowanym fakcie jej posiadania stwierdzonym podczas kontroli drogowej. Skarżąca Spółka nie wskazała przy tym żadnych nadzwyczajnych okoliczności, niezależnych od jej sposobu postępowania, które uniemożliwiałby przedstawienie środka transportu wraz z towarem we wskazanym Oddziale Celnym.
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, skoro podniesione w niej zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie
art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło