VII SA/Wa 2085/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2015 r. sprawy ze skargi A. W. i C.W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2014r. sygn. akt VII SA/Wa 2216/13 skargę oddala. I. Stan sprawy 1. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek [skarga] A. W. i C. W. reprezentowanych przez adw. K. F. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2216/13. Skarżący jako podstawę wniosku wskazali art. 271 ust. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; twierdzili, że pozbawieni byli możliwości działania w sprawie, bowiem Sąd dokonywał wszystkich doręczeń w sprawie na nieprawidłowy adres ich zamieszkania; domagali się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2216/13 i zmiany tego wyroku przez oddalenie skargi na ostateczną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. oraz zasądzenia od skarżących: B. J. i H. J., na rzecz wnioskujących: A. W. i C. W. - kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych. 2. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...], po rozpatrzeniu wniosku B. J.i H. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] stwierdzającą nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] - utrzymał w mocy własną decyzję. Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa. 3. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na tę decyzję wnieśli B. J. i H. J., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt 2216/13 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku i zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B.J. i H. J. kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona oraz poprzedzająca decyzja zapadły z naruszeniem art. 6, 7, 8, 16, 107 § 3 oraz 138 § 1 pkt 1 kpa, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi skutkuje ich uchyleniem. Sąd wskazał, że badane przez Sąd decyzje zapadły w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego jakim jest tryb stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd stwierdził, że przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzająca nieważność decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. wydanej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w postępowaniu odwoławczym. Organ ten, na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. umarzającą postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, uznając, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji kasacyjnej, która nie rozstrzygała sprawy merytorycznie co do istoty, a jedynie była decyzją przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uznał, że decyzja kasacyjna jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, obligującą organ do stwierdzenia nieważności tej decyzji, przy czym dokonał oceny merytorycznego rozstrzygnięcia, którego w tej decyzji nie zawarto. Stwierdził, że brak jest podstaw do stosowania procedury zawartej w art. 71 ust. 2 ustawy Prawo budowlane a przecież przepis ten nie stanowił podstawy prawnej decyzji kasacyjnej. Rozstrzygnięcie merytoryczne miał wydać organ pierwszej instancji. Ocenił materiał dowodowy, w tym wartość dowodu złożonego przez stronę w postępowaniu odwoławczym, odmiennie niż organ odwoławczy, co zdaniem Sądu uzasadniało zarzut, że wydając decyzję w ramach trybu nadzwyczajnego organ zadziałał jako swego rodzaju "trzecia instancja". Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nie zastępuje postępowania odwoławczego i nie może być postępowaniem o charakterze merytorycznym, w którym na nowo bada się zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia zarzuty strony. Postępowanie prowadzone w ramach trybu nadzwyczajnego nie jest "trzecią instancją" i nie może prowadzić do dokonywania nowych ustaleń, czy też weryfikacji dotychczasowych w zakresie przyjętego na moment orzekania stanu faktycznego i prawnego. III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Instytucja wznowienia postępowania sądowo-administracyjnego została uregulowana w Dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej "ppsa". 2. Zgodnie z art. 277 ppsa, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarżący za datę uzyskania wiedzy o podstawie wznowienia wskazali dzień 25 czerwca 2015 r., a zatem wnosząc skargę o wznowienie postępowania w dniu 25 września 2014 r. (data nadania) wnieśli ją w terminie. 3. Stosownie do art. 270 ppsa, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie natomiast z art. 271 tej ustawy, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: (1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; (2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Skarżący wskazali na ustawowe przesłanki wznowienia – powołali się na art. 271 ust. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, i twierdzili, że byli pozbawieni możliwości działania, gdyż Sąd dokonywał wszystkich doręczeń w sprawie na nieprawidłowy adres ich zamieszkania. Zauważyć należy, że wprawdzie przywołany w podstawie wniosku przepis dotyczy niewłaściwego składu sądu, a nie zarzutu skarżących, jednakże o pozbawieniu możliwości działania mowa jest w art. 271 pkt 2 tej ustawy. 4. Wobec powyższego zgodnie z art. 280 § 1 ppsa, skarga została skierowana na rozprawę, a na rozprawie, stosownie do art. 281 ppsa, sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy, co w niniejszej sprawie nastąpiło. 5. Zgodnie z art. 282 § 1 ppsa, sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia, a po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza (§ 2). Podkreślić zatem należy, że możliwe jest połączenie badania dopuszczalności wznowienia postępowania, a zatem czy skarga została wniesiona w terminie, w oparciu o ustawową przyczynę wznowienia, z merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego uzasadniają tylko te przesłanki wznowienia, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, a nie w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto sprawę administracyjną. W skardze o wznowienie postępowania skarżący wskazali jako podstawę wznowienia art. 271 ust. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, jednakże, skoro twierdzili, że pozbawieni byli możliwości działania w sprawie, gdyż Sąd dokonywał wszystkich doręczeń w sprawie na nieprawidłowy adres zamieszkania uczestników, to stwierdzić należy, że o przesłance tej – pozbawienie możności działania mowa jest nie w art. 271 ust. 1 lecz w art. 271 pkt 2 tej ustawy. 6. Aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 ppsa, muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, strona została pozbawiona możliwości działania, i bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możliwości działania było naruszenie przepisów prawa. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie te przesłanki nie zostały spełnione. Z treści art. 271 pkt 2 ppsa wynika, że wskazana tam przyczyna nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy miała ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zawsze konieczne jest natomiast wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. O pozbawieniu możności działania można mówić, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania i z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania sądowego. Jeżeli w sprawie w ogóle nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu jej możności działania w omawianym znaczeniu (wyrok NSA z dnia 28 lutego 2013 r. II GSK 1695/12, LEX nr 1354884). Zdaniem Sądu, żadna z tych okoliczności w sprawie niniejszej nie wystąpiła. 7. Z akt sprawy wynika, że korespondencja do skarżących kierowana była przez Sąd na adres wskazany w aktach administracyjnych sprawy, natomiast inny adres stron nie został Sądowi wskazany, czy to przez A. W. czy przez jej pełnomocnika adw. K. F.. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy dokumentów (w Projekcie adaptacji budynku mieszkalnego na przedszkole, którego zleceniodawcą była A. W. ul. [...] z kwietnia 2006 r., jako adres inwestycji wskazano ul. [...], w oświadczeniu A. W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikającym z tytułu umowy cywilno-prawnej najmu lokalu przy ul. [...], jako adres zamieszkania wskazała ul. [...], w zaświadczeniu z dnia [...] października 2003 r. o wpisie A.W. zamieszkałej przy ul. [...] do ewidencji działalności gospodarczej w zakresie nauki języka angielskiego, opieki nad dziećmi, wniosek A.W. z dnia [...] maja 2006 r. o legalizację adaptacji budynku mieszkalnego na funkcję przedszkola – adres do korespondencji ul. [...], w protokole oględzin nieruchomości przy ul. [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. wskazano A. W. ul. [...], w informacji z ewidencji gruntów z dnia [...] grudnia 2011 r. odnośnie nieruchomości ul. [...], nr ewid. działki [...], pow. 388 m² jako użytkownika wieczystego wpisano C. W. i A. W. ul. [...]) wynika, że uczestniczka postępowania administracyjnego A.W. wskazywała ul. [...], a nie ul. [...], której stała się właścicielką, i nie prostowała znajdujących się w aktach sprawy danych dotyczących jej adresu zamieszkania; z akt tych wynika również, że pełnomocnikiem A. W. był A.S. apl. adw. w kancelarii adwokata K.F., który był również pełnomocnikiem A. W. i M.K. – właścicielki nieruchomości przy ul. [...] również zabudowanej budynkiem mieszkalnym. 8. Dlatego też nie można przyjąć, że nastąpiło naruszenie przepisów prawa w rozumieniu art. 271 pkt 2 ppsa, ponieważ w kontrolowanym postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym wyrokiem z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2216/13 zostały zachowane przez Sąd wymogi dotyczące doręczeń. O pozbawieniu możności działania można mówić jedynie wtedy, gdy z powodu naruszenia przez Sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu w istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień. Z przepisu tego wynika, że pozbawienie stronnym możliwości działania musi być skutkiem naruszenia przepisów prawa. W niniejszej sprawie nie sposób również przyjąć, aby bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie prawa. Skoro nie doszło do naruszenia prawa ani do pozbawienia strony możności działania, to nie zachodzi tutaj związek przyczynowy. Podkreślić należy, że w aktach sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 2216/13 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 7 lutego 2014 r., której wznowienia domagała się strona skarżąca, znajduje się zarządzenie Sędziego z dnia 31 stycznia 2014 r. (k. 50) następującej treści: "Z uwagi na okoliczność, że z akt administracyjnych wynika, że A.W. i C.W. wyprowadzili się i nie otrzymali zaskarżonych decyzji, pominąć ww. osoby jako uczestników postępowania." Oznacza to, że osoby te nie były uczestnikami postępowania administracyjnego, i nie zostały pozbawione w postępowaniu sądowo-administracyjnym żadnych praw. W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania i strony nie zostały pozbawione możliwości działania. IV. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 282 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji.