I GSK 1892/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1774/14 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z 2 października 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1774/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 21 lipca 2014 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz potwierdzającego takie umocowanie w dacie sporządzenia i wniesienia skargi oraz do złożenia dokumentu, z którego wynika upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, np. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. Przy piśmie datowanym na dzień 29 lipca 2014 r. pełnomocnik strony skarżącej nadesłał pełnomocnictwo z 16 czerwca 2014 r. oraz informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców pobraną na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2007 r., Nr 168, poz. 1186 ze zm), z której wynikało, że ostatni wpis dokonany został 27 czerwca 2014 r. Wobec powyższego zarządzeniem z 6 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi – w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi – przez złożenie dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa, tj. pełnego odpisu z KRS w oryginale lub uwierzytelnionej kopii, potwierdzającego takie umocowanie w dacie udzielenia pełnomocnictwa. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej został poinformowany, że z nadesłanego dokumentu nie wynika, czy osoba, która podpisała pełnomocnictwo z 16 czerwca 2014 r. była do tego upoważniona bowiem zmiana w KRS, według ostatniego wpisu nastąpiła 27 czerwca 2014 r., tj. po udzieleniu pełnomocnictwa z 16 czerwca 2014 r. W dniu 12 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej nadesłał oświadczenie złożone przez wspólnika skarżącej spółki, który podpisał ww. pełnomocnictwo z 16 czerwca 2014 r. Z oświadczenia [...] wynikało, iż jest upoważniony do samodzielnego składania oświadczeń woli w imieniu spółki, a ostatni wpis w KRS z 27 czerwca 2014 r. dotyczył zawieszenia działalności. Odrzucając skargę Sąd I instancji stwierdził, że pomimo prawidłowego pouczenia o obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi oraz o skutkach niezastosowania się do wezwania, pełnomocnik skarżącej nie nadesłał dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa, tj. pełnego odpisu z KRS w oryginale lub uwierzytelnionej kopii, potwierdzającego takie umocowanie w dacie udzielenia pełnomocnictwa. Z nadesłanej informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców wynika, że ostatni wpis dokonany został 27 czerwca 2014 r. Dokument ten wskazuje więc na stan prawny jaki zaistniał po dacie udzielenia pełnomocnictwa z 16 czerwca 2014 r. Istotne znaczenie ma natomiast, to czy w dacie udzielenia pełnomocnictwa osoba, która podpisała pełnomocnictwo, była wykazana w KRS jako uprawniona do reprezentowania spółki. Na podstawie nadesłanych dokumentów nie można ustalić, czy w dacie udzielenia pełnomocnictwa z 16 czerwca 2014 r. [...] był uprawniony do reprezentowania spółki. Powyższej oceny nie zmienia fakt nadesłanego oświadczenia, które nie może zastąpić dokumentu jakim jest odpis z KRS. [...] wniosło skargę kasacyjną od orzeczenia Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie. Zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., przez błędne przyjęcie, że skarga zawiera braki formalne, gdy takowych nie było. Do skargi kasacyjnej skarżąca załączyła pełny odpis KRS. W uzasadnieniu skarżąca podała, że z przedstawionych dokumentów jednoznacznie wynika, że [...] przez cały czas trwania spółki jest upoważniony do jej reprezentacji. Potwierdzono również fakt udzielenia pełnomocnictwa, co było zgodne z danymi z KRS. Dyrektor Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej odrzucenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Środek odwoławczy skierowany jest przeciwko postanowieniu o odrzuceniu skargi. Skoro zatem z treści wskazanego pisma wynika, że zamiarem strony było zaskarżenie tego postanowienia, należy potraktować je, mimo błędnego nazwania zażaleniem, jako skargę kasacyjną, bowiem taki środek zaskarżenia przysługuje na postanowienie o odrzuceniu skargi. Niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywołać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj (por. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 1182/13). Na wstępie należy przypomnieć, że w przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 i art. 46 p.p.s.a., ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa (art. 29 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że złożenie pełnomocnictwa – bez wykazania stosownym dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony – nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu, a umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności (tak też: NSA w wyroku z 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 147/08). Stanowisko to znajduje uzasadnienie w następującej argumentacji: Warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 ustawy. Zgodnie z nim skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji (a to: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego – co pozostaje poza sporem), a nadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. W szczególności w myśl art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi nieuzupełnienia jej braków jest odrzucenie (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W grupie przepisów poświęconych pismom w postępowaniu sądowym (Dział III, rozdział 1, art. 45-49 p.p.s.a.) ustawodawca nie zawarł dalszych wymogów, brak których wymaga uzupełnienia w trybie art. 49 w związku z art. 57 § 1 i art. 46 p.p.s.a. Jednakże, w sytuacji gdy składającym skargę jest osoba prawna, skardze nie można nadać prawidłowego biegu, mimo podpisania jej przez pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4) i dołączenia pełnomocnictwa, jeżeli budzi wątpliwości, czy pełnomocnictwo to zostało prawidłowo udzielone. Jeżeli bowiem przytoczony art. 46 § 2 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny wskazuje, że warunkiem formalnym skargi wnoszonej przez pełnomocnika jest dołączenie pełnomocnictwa, to jedynym logicznym i racjonalnym rozwiązaniem jest przyjęcie, że pełnomocnictwo to musi spełniać prawem przewidziane wymogi. Tym samym – na co wskazuje regulacja zawarta w art. 37 § 1 p.p.s.a. – pełnomocnictwo (do złożenia którego pełnomocnik zobligowany jest przy pierwszej czynności procesowej) ma być zaopatrzone w podpis mocodawcy. Regulacja ta jest ściśle związana z treścią przepisu art. 28 oraz art. 29 p.p.s.a., bowiem w przypadku, gdy mocodawcą jest strona będąca osobą prawną (jak w rozpatrywanym przypadku) pełnomocnictwo podpisane musi być przez osoby pełniące funkcje organów zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich osób – na co wskazuje art. 28 § 1 p.p.s.a. Z art. 29 p.p.s.a. wynika z kolei, że organ albo inna osoba upoważniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie dokumentem. Tym samym złożenie pełnomocnictwa – bez wykazania dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana w dacie udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania strony – nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu. Ustawodawca nie dookreślił rodzaju dokumentu, jakim wykazać należy umocowanie do dokonywania czynności. Nie rodzi jednak sporów w piśmiennictwie i orzecznictwie, że stosownym dokumentem do wykazania osób upoważnionych do reprezentowania spółek prawa handlowego jest dokument zawierający informację z Krajowego Rejestru Sądowego. Akceptowana jest też praktyka określania w wezwaniu o usunięcie braków formalnych, rodzaju dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby do reprezentowania osoby prawnej, którego autentyczność i zgodność z prawdą nie powinna budzić wątpliwości (np. wyrok NSA z 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FSK 581/05). Dane wpisane do Rejestru zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) korzystają z domniemania prawdziwości na mocy art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy przed dokonaniem wpisu to sąd rejestrowy bada, czy dołączone do wniosku dokumenty są zgodne pod względem formy i treści z przepisami prawa, jak też czy zgłoszone dane są zgodne z rzeczywistym stanem. Umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności. Stosowny dokument z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego zawierać winien zatem wpisy aktualne na ten właśnie dzień. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz trybu i sposobu udzielania informacji z Krajowego Rejestru Sądowego i wydawania kopii dokumentów z katalogu, a także struktury udostępnianych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru oraz cech wydruków umożliwiających ich weryfikację z danymi w Rejestrze (Dz. U. Nr 297, poz. 1760) Centralna Informacja wydaje odpisy, wyciągi, zaświadczenia i pozostałe informacje z KRS (§ 4 ust. 1), odpis może być pełny lub aktualny (§ 5), odpis pełny zawiera treść wszystkich wpisów (...) dokonanych od chwili pierwszego wpisu (...), odpis aktualny zawiera aktualną treść wpisów (§ 6 ust. 1 i 2), wyciąg z rejestru zawiera aktualną treść wpisów, obejmującą wskazane przez wnioskodawcę działy rejestru (§ 7). Każdą z informacji udzielanych przez Centralną Informację uznać należy za odpowiednią, jeżeli w sposób niewątpliwy wykaże umocowanie osób działających w imieniu strony w danym czasie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wezwanie do złożenia pełnego odpisu lub odpisu aktualnego na dzień podpisania pełnomocnictwa – z czytelnym wskazaniem, że chodzi o datę 16 czerwca 2014 r. – oraz określeniem terminu wykonania i skutków jego niewykonania – było w pełni prawidłowe i dawało Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu podstawy do zastosowania rygoru, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 p.p.s.a. Podsumowując dotychczasowe rozważania, stwierdzić należy, że – wbrew stanowisku prezentowanemu przez stronę – skarga nie spełniała warunków formalnych umożliwiających nadanie jej prawidłowego biegu. W szczególności nie znajduje oparcia w przywołanych przepisach i okolicznościach sprawy twierdzenie, że przedłożony wypis z rejestru wystarczająco potwierdzał umocowanie [...] do udzielenia pełnomocnictwa radcy prawnemu [...]. Trybem właściwym do uzupełnienia tak stwierdzonego braku formalnego skargi jest tryb określony w art. 49 § 1 p.p.s.a. Wynika to wprost z jego brzmienia jak i zamieszczenia go w rozdziale regulującym materię pism w postępowaniu sądowym. Na etapie oceny, czy skardze może być nadany prawidłowy bieg, procedura przewiduje instytucję wezwania do uzupełnienia braków formalnych (zarządzeniem przewodniczącego) w trybie art. 49 p.p.s.a. Redakcja tego przepisu ("przewodniczący wzywa") wskazuje, że w razie zaistnienia sytuacji w nim przewidzianej przewodniczący jest nie tylko uprawniony, ale wręcz zobligowany do stosownego wezwania strony. W świetle unormowań zawartych w art. 46 § 1 i § 3, art. 37 § 1 w związku z art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a. to na osobie dokonującej czynności w postępowaniu w imieniu osoby prawnej spoczywa obowiązek wykazania swego umocowania. Powyższe znajduje poparcie w regulacji art. 49 p.p.s.a – zgodnie z którym przewodniczący wzywa strony do uzupełnienia pisma, jeśli nie może ono otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych – bez względu na to jakiego rodzaju brak wystąpi, włączając w to wykazywanie umocowania osób podejmujących czynności w imieniu osób prawnych. Nie zmienia tej zasady regulacja zawarta w art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którą od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów. Zasady tej nie zmienia również domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru (wynikające z art. 17 ustawy). W tym stanie rzeczy, nie sposób przyjąć, by konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanego wpisu, mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism. Oznacza to, że ogłoszenie dokonanego wpisu nie zwalnia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych, a ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie, nie zostaje przerzucony na przewodniczącego (na etapie kontroli warunków formalnych skargi) bądź na sąd (na etapie oceny czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego). Możliwość wzięcia pod uwagę przez sąd notoryjności określonych faktów nie znaczy, że sądowi można postawić skuteczny zarzut wadliwego odrzucenia skargi w sytuacji gdy strona – mimo wezwania przez przewodniczącego – nie uzupełni braków formalnych skargi. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.