II SA/Wa 1170/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-04
Skład orzekający: Joanna Kube, Sławomir Antoniuk, Olga Żurawska-Matusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne i uchylił poprzednią decyzję o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, opierając się na informacji o podjęciu przez stronę pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej, która istniała w dacie wydania pierwotnej decyzji, ale nie była znana organowi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo wznowił postępowanie i uchylił decyzję przyznającą status osoby bezrobotnej, ponieważ informacja o podjęciu przez stronę pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej stanowiła istotną, nową okoliczność, która istniała w dacie wydania pierwotnej decyzji, ale nie była znana organowi. Sąd podkreślił, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji kluczowe jest badanie, czy wystąpiły przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozstrzyganie o meritum sprawy. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez organ nadzorczy nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ strona nie wykazała, że uniemożliwiło jej to dokonanie konkretnych czynności procesowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o uchyleniu wcześniejszej decyzji przyznającej status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku. K. B. pierwotnie zarejestrował się jako bezrobotny, następnie zrezygnował z powodu podjęcia pracy, by po pewnym czasie ponownie zarejestrować się jako bezrobotny i otrzymać zasiłek. Po otrzymaniu informacji o podjęciu przez niego pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej w okresie rejestracji, organ wznowił postępowanie, uchylił decyzję przyznającą status bezrobotnego i odmówił jego przyznania. Wojewoda i Minister utrzymali w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności, uznając, że ujawnienie informacji o pracy było podstawą do wznowienia postępowania. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów o udziale strony w postępowaniu oraz błędne uznanie ujawnionych okoliczności za nowe.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Olga Żurawska-Matusiak, Protokolant referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę
Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]: 1) uchylającej decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] orzekającej o uznaniu K. B. z dniem [...] lipca 2013 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia 5 września 2013 r. w wysokości 988,40 zł brutto miesięcznie oraz od dnia 6 września 2013 r. w wysokości 776,10 zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku; 2) odmawiającej uznania za osobę bezrobotną z dniem [...] lipca 2013 r.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, iż w dniu 29 kwietnia 2013 r. K. B. zgłosił się do Urzędu Pracy [...]celem zarejestrowania jako osoba bezrobotna. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Prezydent [...]uznał Stronę za osobę bezrobotną z dniem 29 kwietnia 2014 r. oraz przyznał prawo do zasiłku od dnia 7 maja 2013 r.
W dniu 10 czerwca 2013 r. K. B. złożył w Urzędzie Pracy [...] oświadczenie o rezygnacji z rejestracji jako osoba bezrobotna z powodu podjęcia pracy od dnia 3 czerwca 2013 r. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Prezydent [...] pozbawił K. B. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 3 czerwca 2013 r.
W dniu [...] lipca 2013 r. K. B. zarejestrował się ponownie w Urzędzie Pracy [...] jako osoba bezrobotna. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Prezydent [...] orzekł o uznaniu zainteresowanego z dniem [...] lipca 2013 r. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia 5 września 2013 r. w wysokości 988,40 zł brutto miesięcznie oraz od dnia 6 września 2013 r. w wysokości 776,10 zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku.
Następnie w dniu 10 października 2013 r. do Urzędu Pracy [...]wpłynęło pismo od firmy "[...]" Sp. z o.o. w [...] informujące, że K. B. wykonywał pracę w okresie od dnia 3 czerwca 2013 r. do dnia 12 lipca 2013 r. na podstawie umowy cywilnoprawnej. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Prezydent [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2013 r., a następnie decyzją z dnia [...]stycznia 2014 r.: 1) uchylił decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. orzekającą o uznaniu K. B. z dniem [...] lipca 2013 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia 5 września 2013 r. w wysokości 988,40 zł brutto miesięcznie oraz od dnia 6 września 2013 r. w wysokości 776,10 zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku; 2) odmówił uznania strony za osobę bezrobotną z dniem [...] lipca 2013 r.
W dniu 12 lutego 2014 r. do Urzędu Pracy [...] wpłynął wniosek K. B.o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, w którym wnioskodawca podniósł, iż kwestionowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż fakt podjęcia przez niego pracy od dnia 3 czerwca 2013 r. był znany organowi.
W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku, Wojewoda [...] wszczął postępowanie nadzorcze i decyzją z dnia [...] marca 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...]stycznia 2014 r.
Na powyższe rozstrzygnięcie, pełnomocnik strony wniósł odwołanie podnosząc, iż podlegająca kontroli nadzorcza decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem w dacie orzekania o przyznaniu K. B. statusu osoby bezrobotnej organ wiedział o podjęciu przez stronę zatrudnienia od 3 czerwca 2013 r.
Minister Pacy i Polityki Społecznej uznał odwołanie za niezasadne i rozstrzygnięciem z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji przybliżył instytucje stwierdzenia nieważności decyzji ze szczególnym uwzględnieniem przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazał, iż decyzja Prezydenta [...] z dnia [...]stycznia 2014 r. została wydana na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Warunkiem wznowienia postępowania na podstawie tego przepisu jest ujawnienie w sprawie takich dowodów i okoliczności, które są dla sprawy nowe, czyli nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, a dodatkowo muszą być to dowody istniejące w dniu wydawania decyzji lecz nieznane organowi, który ją wydał. Jako nowe traktuje się okoliczności, które nie zostały objęte postępowaniem dowodowym oraz te środki dowodowe, o istnieniu których organ z różnych przyczyn nie miał wiadomości. W rozpoznawanej zaś sprawie postępowanie wznowieniowe zostało zainicjowane pismem - firmy "[...]" Sp. z o.o. informującym, że K. B. wykonywał pracę w okresie od dnia 3 czerwca 2013 r. do dnia 12 lipca 2013 r. na podstawie umowy cywilnoprawnej. Powyższa okoliczność miała istotny wpływ na ustalenie posiadania przez zainteresowanego statusu osoby bezrobotnej, ponieważ zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U z 2013 r., poz. 674 ze zm.) bezrobotnym może być osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, 1, lub cudzoziemiec - członek rodziny obywatela polskiego, m.in. niezatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej. Pojęcie "inna praca zarobkowa" zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Status osoby bezrobotnej jest zatem w pełni zdefiniowaną instytucją prawną nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej.
Organ odwoławczy podkreślił, iż w dniu 30 grudnia 2013 r. K. B.wyjaśnił, że pracował bez umowy o pracę oraz bez wynagrodzenia, zaś w dniu [...] lipca 2013 r. ponownie zarejestrował się w Urzędzie Pracy, gdyż zrozumiał, że został przez pracodawcę oszukany. Do pisma zawierającego wyżej wymienione wyjaśniania zainteresowany dołączył pierwszą stronę pozwu o zapłatę wynagrodzenia, skierowanego do Sądu Rejonowego dla [...]. Następnie w dniu 7 stycznia 2014 r. Urząd Pracy [...] wystąpił do firmy "[...]" Sp. z o.o. pismo z prośbą o przesłanie kopii umowy cywilnoprawnej zawartej z Panem K. B. W odpowiedzi na powyższe pismo firma "[...]" Sp. z o.o. pismem z dnia 16 stycznia 2014 r. wyjaśniła, że umowa nie została zawarta, lecz była to umowa cywilnoprawna (umowa o dzieło) w formie ustnej, a ponadto za wykonaną pracę wypłacone zostało K. B. wynagrodzenie. Do wyżej wymienionego pisma załączona została kserokopia odpowiedzi na pozew K. B. dotyczący zapłaty wynagrodzenia z dnia 11 września 2013 r. oraz kserokopia pozwu K. B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. Powyższe dokumenty potwierdzają, że w okresie od dnia 3 czerwca 2013 r. do dnia 12 lipca 2013 r. zainteresowany wykonywał pracę w firmie "[...] Sp. z o.o. Sporna jest natomiast forma zawartej umowy oraz rozliczenie wzajemnych należności (Kodeks cywilny nie wymaga do zawarcia umowy o dzieło szczególnej formy prawnej).
Zatem okoliczność podana w piśmie firmy ‚"[...]" Sp. z o.o. z dnia 30 września 2013 r. miała istotne znaczenie dla sprawy dotyczącej ustalenia posiadania przez K. B. statusu osoby bezrobotnej w dniu [...] lipca 2013 r. Dowody lub okoliczności są istotne dla postępowania, gdy dotyczą przedmiotu sprawy i mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok NSA z dnia 26 października 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 1440/97, publik. Lex Polonica nr 351023). Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. W świetle utrwalonej linii orzeczniczej NSA za nową okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna, od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu, ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego (wyrok NSA z dnia 4 września 2007 r. sygn. akt I FSK 1120/09). Zaś nową okoliczność w niniejszej sprawie stanowił fakt wykonywania przez K. B. innej pracy zarobkowej w dniu rejestracji w Urzędzie Pracy [...]tj. [...] lipca 2013 r. Powyższa okoliczność nie była znana organowi i miała istotne znacznie przy ustalaniu spełnienia przez zainteresowanego warunków nabycia statusu osoby bezrobotnej, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Odnosząc się do kwestii podjęcia zatrudnienia przez K. B. w dniu 3 czerwca 2013 r., podniesionej w odwołaniu, Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że w dniu 10 czerwca 2013 r. zainteresowany złożył w Urzędzie Pracy [...] oświadczenie o rezygnacji z rejestracji jako osoba bezrobotna z powodu podjęcia pracy od dnia 3 czerwca 2013 r. Powyższa okoliczność stanowiła podstawę do wydania przez Prezydenta [...] decyzji z dnia [ ...] czerwca 2013 r. o utracie przez K. B. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 3 czerwca 2013 r. Wobec powyższego omawiany zarzut podniesiony w odwołaniu nie może być uwzględniony.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie spełniona została okoliczność wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wobec tego decyzja Prezydenta [...] z dnia [...]stycznia 2014 r. jest prawidłowa i brak było podstaw do stwierdzenia jej nieważności przez Wojewodę [...].
Minister Pracy i Polityki Społecznej uznał za słuszny zarzut podniesiony w odwołaniu, dotyczący niezapewnienia przez Wojewodę [...] K. B.czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Prezydent [...] z dnia [...]stycznia 2014 r. Albowiem w dniu 28 marca 2014 r. zainteresowany odebrał zawiadomienie Wojewody [...] z dnia 17 marca 2014 r. o wszczęciu na wniosek strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Natomiast w dniu [...] marca 2014 r. (a więc przed odebraniem przez stronę wyżej wymienionego zawiadomienia) Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia [...] marca 2014 r. Niemniej jednak powyższa okoliczność nie ma wypływu na prawidłowość rozstrzygnięcia Wojewody, ponieważ w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, rolą organu nie jest prowadzenie nowego postępowania dowodowego w celu rozstrzygnięcia o istocie sprawy, lecz wyjaśnienie, czy weryfikowana decyzja jest dotknięta wadami kwalifikowanymi z art. 156 § 1 k.p.a. przy uwzględnieniu stanu prawnego i faktycznego istniejących w dacie wydania decyzji. Jednak prowadzenie w postępowaniu nieważnościowym na nowo postępowania dowodowego w takim zakresie, jak to ma miejsce w postępowaniu zwykłym, nie jest możliwe (m.in. NSA w wyroku z dnia 8 września 2009 r. sygn. akt II GSK 1061/08).
Decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2014 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez K. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podnosząc zarzut naruszenia: 1) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na ustaleniach faktycznych, które z uwagi na brak wypowiedzenia się przez stronę (pozbawioną w istocie prawa do czynnego udziału w postępowaniu) co do treści tych ustaleń oraz poprzedzających je dowodów, w ogóle nie mogą być uznane za udowodnione i nie mogą stanowić podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji, 2) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że wyszły na jaw nowe dowody i okoliczności nieznane organowi w dniu wydawania decyzji, o których organ nie wiedział, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów obejmujących koszty zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony podniósł m.in., iż organ administracyjny, jako podstawą wznowienia postępowania przyjął fakt otrzymania pisma z dnia 10 października 2013 r. zawiadamiającego Urząd Pracy o wykonywaniu przez skarżącego pracy zarobkowej w [...]. Taka ocena stanu faktycznego sprawy przez organ nie jest trafna. W chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej — przyznającej skarżącemu status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych z dnia [...] lipca 2013 r. przedmiotowa informacja o wykonywaniu przez skarżącego pracy od dnia 3 czerwca 2013 r. jak wynika z prostego porównania ww. dat jeszcze nie istniała. Nie można więc jej uznać za "nową okoliczność", czy też "nowy dowód" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Tym samym w sprawie brak było podstaw do wznowienia przez organ postępowania w oparciu o otrzymaną poprzez Urząd Pracy informację z [...] Sp. z o.o. o pracy skarżącego w okresie od 3 czerwca do dnia 12 lipca 2013 r. Pismo stanowiące informację udzieloną przez [...] Sp. z o.o. należy do sfery oceny stanu faktycznego przez organ. Błędna zaś ocena przez organ stanu faktycznego pod względem prawnym, jak wskazano to już wyżej, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania.
Fakt podjęcia pracy przez skarżącego od dnia 3 czerwca 2013 r. był znany organom orzekającym w niniejszej sprawie, co wynika z treści pisma Urzędu z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]. o przyznanie dodatku aktywizacyjnego. W następstwie jego złożenia wystosowano bowiem do skarżącego ww. pismo wzywające do dostarczenia w terminie 7 dni umowy potwierdzającej jego zatrudnienie od dnia 3 czerwca 2013 r. Powyższe wskazuje zatem, iż okoliczności faktyczne dotyczące podjęcia przez skarżącego zatrudnienia od dnia 3 czerwca 2013 r. organ powinien wyprowadzić z posiadanego już w czasie wydania decyzji pierwotnej dowodu w postaci wniosku skarżącego o przyznanie dodatku aktywizacyjnego, który był znany organowi orzekającemu w chwili wydania decyzji przyznającej status osoby bezrobotnej. Zmiana polega jedynie na ocenie tej okoliczności, a mówiąc ściślej - na ocenie wniosku o przyznanie dodatku aktywizacyjnego. W postępowaniu wznowieniowym, inaczej niż w postępowaniu pierwotnym zakończonym decyzją o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej, organy uznały, że omawiany dowód świadczy o wykonywaniu przez skarżącego pracy w okresie od dnia 3 czerwca 2013 r. W istocie więc organy orzekające dokonały odmiennej oceny dowodu (dokumentu), który był znany już w dniu wydania decyzji pierwotnej, to zaś nie może uzasadniać wznowienia postępowania.
Nadto zaskarżone decyzje nie zostały poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, gdyż ograniczenie postępowania do wydania decyzji w sprawie i ich doręczenia skarżącemu oznacza, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu stała się decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...]stycznia 2014 r. wydanej w wyniku wznowienia postępowania, uchylającej własną ostateczną decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. przyznającą skarżącemu status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla bezrobotnych.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. W kontekście ww. zasady trwałości decyzji administracyjnej podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, jakkolwiek jest aktem dopuszczalnym przez ustawodawcę, to jednak o charakterze wyjątkowym, co uzasadnia ścisłą interpretację podstaw tej instytucji.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., a jedną z nich jest między innymi wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zestawienie przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności. Redakcja przepisu oraz nadzwyczajny charakter tej instytucji nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej i dlatego działanie organu w trybie stwierdzenia nieważności wymaga innego podejścia do sprawy i zasadniczo różni się od postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest wyłącznie zbadanie, czy w danej sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia nieważności (art. 158 § 1 k.p.a.) albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.). Nie jest dopuszczalna w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ocena innych zagadnień, w szczególności organ nadzorczy nie może rozstrzygać co do meritum zagadnień będących przedmiotem postępowania w trybie zwykłym. Tryb kontroli sądowoadministracyjnej decyzji wydanej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest zawężony i odbywa się w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dniu wydania decyzji, której postępowanie dotyczy.
Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera legalnej definicji "rażącego naruszenia prawa", chociaż jest to jedna z przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji, wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Treść pojęcia "rażące naruszenie prawa" ukształtowana została przez orzecznictwo i doktrynę. W orzecznictwie podkreśla się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (patrz: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. BECK, Warszawa 2006 str. 743). Rozstrzygające dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia jest stan prawny z dnia wydania decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji prawa. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 2007 r. w sprawie I OSK 996/06 (publ. LEX nr 354687) stwierdzając, że przy ustalaniu cech rażącego naruszenia prawa należy uwzględniać zasadę trwałości decyzji administracyjnej oraz istotę sankcji nieważności decyzji administracyjnej, której zastosowanie powoduje pozbawienie mocy prawnej decyzji ze skutkiem ex tunc. Nie każde zatem naruszenie przepisów prawa jest naruszeniem rażącym. Rażące naruszenie prawa to naruszenie normy prawnej niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych, a przekroczenie prawa musi być jasne i niedwuznaczne.
W niniejszej zaś sprawie oczywistości i jednoznaczności naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie można się dopatrzyć.
W myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który je wydał. Przywołany przepis wymaga zatem kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej; oraz nowe okoliczności i nowe dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w omawianym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydal decyzję (patrz wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 768/11, publik. LEX nr 1252179). O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej.
W realiach niniejszej sprawy, aby stwierdzić rażące naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., należałoby bez jakichkolwiek wątpliwości przyjąć, że Prezydent [...] wznowił postępowanie i wydał decyzję w tym trybie pomimo, iż okoliczności faktyczne lub dowody w sprawie, na których oparto rozstrzygnięcie, istniały w dacie orzekania o przyznaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej i zasiłku i były mu wówczas znane. Przeczy temu jednak materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
Otóż skarżący na mocy decyzji Prezydenta [...]z dnia [...] kwietnia 2013 uzyskał status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku. W dniu 10 czerwca 2013 r. złożył w Urzędzie Pracy [...] oświadczenie o rezygnacji z rejestracji jako osoba bezrobotna z powodu podjęcia pracy od dnia 3 czerwca 2013 r., co skutkowało wydaniem przez ten organ decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. o pozbawieniu K. B. przedmiotowych uprawnień. W dniu 19 czerwca 2013 r. skarżący wniósł o przyznanie dodatku aktywizacyjnego. Następnie w dniu [...] lipca 2013 r. K. B. zarejestrował się ponownie w Urzędzie Pracy [...] jako osoba bezrobotna podpisując na wydruku danych z karty rejestracyjnej bezrobotnego z tego dnia, iż jest świadom odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań i oświadcza, iż wszystkie podane przez niego w trakcie rejestracji dane (m.in. pozostawanie bez pracy w dniu rejestracji) są zgodne ze stanem faktycznym. W dniu rejestracji skarżący podpisał także "Informację dla osób zgłaszających się w celu rejestracji jako osoba bezrobotna", w której określono warunki uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Był zatem świadom składanego oświadczenia o niepozostawaniu w zatrudnieniu w dacie rejestracji, a organ rejestrujący, biorąc pod uwagę, iż jest ono składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, nie miał podstaw do kwestionowania tego oświadczenia. Biorąc pod uwagę chronologię zdarzeń, organ rejestrujący mógł jedynie przyjąć, iż skarżący wprawdzie w dniu 3 czerwca 2013 r. podjął zatrudnienie lecz ustało ono do dnia rejestracji, tj. [...] lipca 2013 r. Wobec tego uzyskane w dniu 10 października 2013 r. od firmy "[...]" Sp. z o.o. w [...] pismo informujące, że K. B. wykonywał pracę w okresie od dnia 3 czerwca 2013 r. do dnia 12 lipca 2013 r. na podstawie umowy cywilnoprawnej, wskazywało organowi niewątpliwie nowe okoliczności, które istniały w dacie orzekania o statusie bezrobotnego i przyznaniu prawa do zasiłku, lecz nie były znane Prezydentowi [...] w dacie orzekania. Dalsze ustalenia dokonane w postępowaniu wznowieniowym, w tym oświadczenie skarżącego z dnia 15 listopada 2013 r. o podjęciu zatrudnienia w okresie od 3 czerwca do 12 lipca 2013 r. na "czarno", tylko ten stan rzeczy potwierdzają.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, iż nie można organowi rejestrującemu czynić skutecznego zarzutu, że posiadał wiedzę o wykonywaniu przez skarżącego pracy zarobkowej w dniu rejestracji, skoro w dniu 12 lipca 2013 r. skierował do niego pismo wzywające do stawiennictwa i przedłożenia umowy zatrudnienia od dnia 3 czerwca 2013 r. w celu rozpoznania wniosku o dodatek aktywizacyjny. Trzeba bowiem wziąć pod uwagę, iż wniosek skarżącego z dnia 19 czerwca 2013 r. o przyznanie dodatku aktywizacyjnego wszczął postępowanie, które należało zakończyć po uprzednim wyjaśnieniu wszelkich okoliczności istotnych dla końcowego załatwienia sprawy. Ponadto sam fakt wezwania do przedstawienia umowy zawartej od dnia 3 czerwca 2013 r., wobec braku informacji o okresie jej trwania, nie pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem skarżącego o pozostawaniu bez pracy w dniu [...] lipca 2013 r., któremu wiarygodności organ rejestrujący odmówić nie mógł, bo nie miał w dacie orzekania ku temu podstaw.
W tym stanie rzeczy organy nadzorcze obu instancji zasadnie przyjęły, iż decyzja wznowieniowa nie została wydana z rażącym naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Słusznie także Minister Pracy i Polityki Społecznej zasygnalizował, iż w postępowaniu nadzorczym nie prowadzi się uzupełniającego postępowania dowodowego, bowiem przedmiot kontroli decyzji jest ściśle ukierunkowany pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1 -7 k.p.a. Stąd też płynie wniosek, iż choć naruszenie przez organ nadzorczy art. 10 § 1 k.p.a. miało miejsce, to jednak bez wpływu na końcowy sposób załatwienia sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się powszechnie, iż zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wtedy, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest bowiem wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (patrz: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005, z. 4, poz. 66, wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10, LEX nr 786594 i z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6/157). Skarżący jednak nie wykazał, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych.
Z tych względów zarzuty skargi należało uznać za nieuzasadnione i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło