IV SA/Gl 478/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi S. S na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] r. małoletnia M.S. została od 25 lutego 2012 r. do 31 marca 2014 r. zaliczona do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w K. z dnia [...] r. Wyrokiem z dnia 25 lutego 2013 r., sygn. [...], Sąd Rejonowy w R. na skutek odwołania S. S. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w K. z dnia [...] r. zmienił zaskarżone orzeczenie i zaliczył M. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz stwierdził, że wymaga ona konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W dniu 12 września 2013 r. S.S. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ przyznał jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 września 2013 r. (tj. od miesiąca złożenia wniosku) do dnia 31 marca 2014 r. (tj. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia). Pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. S.S. złożyła kolejny wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 25 lutego 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. tj. od dnia ustalonego stopnia niepełnosprawności dziecka. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta R. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. umorzył postępowanie wskazując, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe, gdyż o ustaleniu uprawnień strony do świadczenia pielęgnacyjnego orzeczono już decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] r. Od powyższej decyzji S.S. złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu wskazała, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu 12 września 2013 r., bowiem wyrok Sądu Rejonowego w R. w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności córki –M. S., został wysłany przez ten Sąd w dniu 5 września 2013 r. w wyniku czego strona nie mogła złożyć wniosku w terminie trzymiesięcznycznym od dnia wydania lub uprawomocnienia się wyroku. Jednocześnie strona stwierdziła, że nie została właściwie poinformowana przez Sąd oraz MOPS na skutek czego nie złożyła w terminie kompletnego wniosku o świadczenie pielęgnacyjne i utraciła środki potrzebne do leczenia córki. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 79 poz.856) oraz art.138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz .U. z 2013 r. poz. 267 – dalej K.p.a.) uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta R. z dnia [...] r. nr [...] i orzekło o odmowie przyznania S. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 25 lutego 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. w związku z opieką nad niepełnosprawną córką M. S. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że decyzją z dnia [...] r. orzeczono o uprawnieniach strony w okresie od dnia 1 września 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r. Natomiast wniosek strony z dnia 5 grudnia 2013 r. dotyczy innego okresu tj. od dnia 25 lutego 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. Zdaniem Kolegium, organ I instancji błędnie przyjął, że postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe czego konsekwencją było jego umorzenie, bowiem wniosek strony winien zostać rozpatrzony merytoryczne. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. ( art.24 ust. 2a u.ś.r.). W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż S.S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 12 września 2013 r., zatem już po upływie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, tj. od dnia [...] r., kiedy to wydany został wyrok Sądu Rejonowego, stanowiący wynik zaskarżenia orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Mając na uwadze treść art. 24 ust 2a u.ś.r. Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 25 lutego 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. Wobec powyższego Kolegium postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec o odmowie przyznania S. S., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 25 lutego 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. w związku z opieką nad niepełnosprawna córką M. S. Jednocześnie Kolegium uznało, iż argumenty zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Na decyzję organu odwoławczego S.S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnosząc o uchylenie decyzji z dnia [...] r. W uzasadnieniu S.S. wskazała, iż z przyczyn od siebie niezależnych nie mogła wcześniej złożyć wniosku o wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie miała odpisu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r. Podniosła, że odpis wyroku Sądu z dnia [...] r. otrzymała we wrześniu 2013 r., a to na skutek otrzymywania błędnych informacji w sekretariacie tegoż Sądu, dlatego też wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką złożyła dopiero 12 września 2013 r. Skarżąca wnosiła o przesłuchanie świadków na okoliczność jej rozmów z sekretariatem Sadu Rejonowego w R. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze potrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola zaskarżonego aktu dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych przez art. 134 § 1 p.p.s.a. doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że zarzuty skargi są nieuzasadnione bowiem decyzja ta odpowiada prawu. W rozpatrywanej sprawie niekwestionowana jest okoliczność, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córka M. S. w dniu 12 września 2013 r. Ponadto ustalono, że Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] r. małoletnia M. S. została od 25 lutego 2012 r. do 31 marca 2014 r. zaliczona do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w K. z dnia [...] r. Orzeczenie zostało zaskarżone przez stronę do Sadu Rejonowego w R. Wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...]sąd zmienił zaskarżone orzeczenie i zaliczył dziecko do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Wyrok Sądu Rejonowego w R. jest prawomocny od 19 marca 2013 r. W rozpatrywanej sprawie niezbędne jest odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 - dalej zwanej "u.ś.r."), zawierających przesłanki warunkujące uzyskanie zasiłku pielęgnacyjnego oraz tryb jego uzyskania. W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1. matce albo ojcu, 2. opiekunowi faktycznemu dziecka, 3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 24 ust. 1 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i art. 14-17 tej ustawy. W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego. (art. 24 ust. 3 u.ś.r.). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art.24 ust.2 u.ś.r.). W myśl art. 24 ust. 2a u.ś.r., jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z ust. 4 powołanego art. 24 u.ś.r., prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Na tle przywołanych przepisów, w okolicznościach faktycznych sprawy wskazać należy, że skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła w dniu 12 września 2013 r., a to w związku z uzyskaniem wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r. W wyroku tym dokonano zmiany wydanego wcześniej w stosunku do córki skarżącej – M. S., orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. i orzeczono o zaliczeniu M. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz stwierdzono, że wymaga ona konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji. Podstawowe pytanie na jakie w rozpatrywanej sprawie należy udzielić odpowiedzi, w kontekście wspomnianego wyroku z dnia [...] r., brzmi, jak należy rozumieć użyte w art. 24 ust. 2a u.ś.r. sformułowanie "w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia". Według skarżącej, świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad córką M. S. powinno być jej przyznane od 25 lutego 2013 r. ponieważ do przekroczenia trzymiesięcznego terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., doszło bez jej winy. W ocenie organu drugiej instancji, termin trzymiesięczny do złożenia wniosku liczyć należy od daty wydania przez Sąd orzeczenia o ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności, tj. od dnia [...] r., a okoliczność, iż do przekroczenia trzymiesięcznego terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r. doszło bez winy skarżącej nie ma w sprawie znaczenia. Skład Sądu orzekający w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko prezentowane przez organy drugiej instancji w kwestionowanym rozstrzygnięciu.. W ocenie Sądu, za uznaniem za prawidłowego stanowiska skarżącej nie pozwala przede wszystkim wykładnia językowa art. 24 ust. 2a u.ś.r. W treści powołanego przepisu ustawodawca początek biegu terminu trzymiesięcznego nakazał liczyć "od dnia wydania orzeczenia". Wobec braku takiego zastrzeżenia, termin "wydać" interpretowany powinien być zgodnie z powszechnie przyjmowanym w języku polskim jego rozumieniem, jako "uchwalić coś lub ogłosić". W związku z powyższym zawarte w art. 24 ust. 2a u.ś.r. sformułowanie "od dnia wydania orzeczenia" rozumieć należy jako dzień wydania przez właściwy organ lub sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności. Celem analizowanego art. 24 ust. 2a u.ś.r. jest przede wszystkim skoncentrowanie działań stron związanych ze złożeniem wniosku i dokumentów w przedmiocie uzyskania świadczenia bądź zasiłku pielęgnacyjnego, z zastosowaniem przy tym jednolitego trybu względem wszystkim podmiotów zainteresowanych. W realiach rozpatrywanej sprawy powyższe oznacza, że termin trzymiesięczny na złożenie wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego rozpoczął bieg od dnia [...] r., tj. dnia w którym Sąd Rejonowy orzekł o ustaleniu względem córki skarżącej znacznego stopnia niepełnosprawności. W związku z powyższym koniec terminu na złożenie wniosku przypadał na dzień 25 maja 2013 r. Skarżąca wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożyła w dniu 12 września 2013 r., przez co, jak prawidłowo rozstrzygnął organy drugiej instancji, art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie znajdował zastosowania. Dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu drugiej instancji bez znaczenia pozostaje przy tym podniesiona przez skarżącą okoliczność, że ze względu na błędne informacje uzyskane przez nią w sekretariacie Sądu Rejonowego w R. skarżąca komplet dokumentów w przedmiocie wniosku o przyznanie świadczenia złożyć mogła dopiero w dniu 12 września 2013 r. Określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. termin trzymiesięczny jest terminem materialnoprawnym, co oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. II SA/Gl 66/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanym przypadku, z upływem terminu trzymiesięcznego od dnia wydania orzeczenia organy orzekające utraciły możliwość ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przesłuchanie świadków na okoliczność jej rozmów z sekretariatem Sądu Rejonowego w R., to podkreślić należy, że możliwość przeprowadzania postępowania dowodowego przez sąd administracyjne jest ograniczona. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że Sąd przeprowadza postępowanie dowodowe tylko wyjątkowo, z dokumentów, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie i jest niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Natomiast w rozpatrywanej sprawie kwestia braku winy skarżącej w przekroczeniu trzymiesięcznego terminu do złożeniu wniosku o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką nie ma znaczenia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegając w zaskarżonej decyzji uchybień obowiązującym w dniu jej wydania przepisom prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.