I SA/Wa 3503/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-09
Skład orzekający: Anna Wesołowska, Iwona Maciejuk, Anita Wielopolska-Fonfara
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sad stanowiący część majątku ziemskiego, który posiadał charakter rolniczy, podlegał przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej z 1944 r., nawet jeśli był integralną częścią zespołu pałacowo-parkowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sad, nawet będący częścią zespołu pałacowo-parkowego, podlegał przepisom dekretu o reformie rolnej, jeśli miał charakter rolniczy i mógł być wykorzystany do działalności wytwórczej w rolnictwie, w tym produkcji sadowniczej. Działalność sadownicza była uznawana za rolniczą, a ogrody owocowe za użytki rolne zgodnie z przepisami wykonawczymi do dekretu. Samo posiadanie drzew owocowych i powierzchnia sadu uzasadniały jego przeznaczenie na cele reformy rolnej.Stan faktyczny
Wnioskodawczynie wystąpiły o stwierdzenie, że nieruchomość obejmująca park i dwór nie podlegała reformie rolnej. Wojewoda uznał, że zespół dworsko-parkowy podlega reformie. Minister Rolnictwa uchylił decyzję Wojewody i stwierdził, że zespół dworsko-parkowy nie podlega reformie, ale sad znajdujący się na tej samej działce podlega reformie rolnej. Strona skarżąca wniosła skargę, kwestionując uznanie sadu za nieruchomość rolną podlegającą reformie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk (spr.) WSA Anita Wielopolska-Fonfara Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2015 r. sprawy ze skargi M.K.-W. i R. W.-A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 4 lipca 2008 r. M. K. – W. i R. W. – A. wystąpiły do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej,
że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha położona
w P. gm. C., nie podpadała pod działanie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu wskazały, że przedmiotem roszczenia jest nieruchomość obejmująca park i dwór położony w P., która stanowiła własność R. K. z domu M. Wnioskodawczynie podały, że nieruchomość nie miała charakteru rolnego, a znajdujące się na niej budynki nie miały jakiegokolwiek związku z prowadzoną produkcją rolną.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], stwierdził, że nieruchomość określana jako zespół dworsko - parkowy
w P., wydzielona przy parcelacji majątku T. i oznaczona na planie rozparcelowanego majątku T. oraz w rejestrze pomiarowo - klasyfikacyjnym
z 1945 r. numerem działki [...], odpowiadająca w obecnej ewidencji gruntów nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonego
w obrębie [...] gm. C., podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W odwołaniach od decyzji, M. K. – W. oraz R. W. – A. podniosły, że Wojewoda [...] wydając swoją decyzję naruszył przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. Odwołujące
się zakwestionowały istnienie związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko - parkowym, a resztą majątku T.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r.
nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] i umorzył postępowanie organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca
2011 r. sygn. akt IV SA/wa 141/11 uchylił decyzję Ministra i zobowiązał organ odwoławczy do merytorycznego rozpatrzenia odwołań wniesionych od decyzji Wojewody [...].
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2014 r.
nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w punkcie 1: uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2009 r. w całości; w punkcie 2: stwierdził,
że nieruchomość określona jako zespół dworsko - parkowy wg szkicu z 1950 r.,
na mapie graficznego wpasowania "Szkicu sytuacyjnego R. – T." wykonanego 20 maja 1950 r. oraz "Szkicu układu przestrzennego części pałacowo - parkowej majątku z zaznaczonymi obiektami" z 1972 r. w działkę ewidencyjną nr [...]
z obrębu [...] z wykorzystaniem elementów sytuacyjnych ujawnionych na mapie zasadniczej wsi P. sekcje [...], [...], która stanowi załącznik do niniejszej decyzji, nie podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r.
o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 ze zm.); w punkcie
3 decyzji stwierdził, że nieruchomość określona jako sad wg szkicu z 1950 r., na mapie graficznego wpasowania "Szkicu sytuacyjnego R. – T." wykonanego 20 maja 1950 r. oraz "Szkicu układu przestrzennego części pałacowo - parkowej majątku z zaznaczonymi obiektami" z 1972 r. w działkę ewidencyjną nr [..] z obrębu [...] z wykorzystaniem elementów sytuacyjnych ujawnionych na mapie zasadniczej wsi P. sekcje [...], [...], która stanowi załącznik do niniejszej decyzji, podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W uzasadnieniu Minister podał, że odwołania są w części zasadne. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty wskazują, że właścicielką majątku [...], zgodnie z wpisem w dziale I księgi wieczystej - hip. Nr [...] pn. "[...]" (w późniejszym okresie nazwa pisana łącznie, [...]) na podstawie wniosku z dnia 18 marca 1921 r. oraz decyzji z dnia [...] kwietnia 1921 r., była R. M. Wymieniona nabyła majątek na wyłączną własność na podstawie umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1921 r. Rep. [...].
Z treści protokołu przejęcia na cele reformy rolnej majątku T., będącego własnością R. K. z domu M., wynika że w chwili przejęcia jego powierzchnia wynosiła [...] ha. W skład obszaru majątku wchodziło [...] ha gruntów rolnych, [...] ha łąk jednokośnych, [...] ha ogrodów warzywnych,
[...] ha parku, [...] ha stanowiło podwórza, zabudowania i drogi, a [...] ha stanowiły nieużytki.
Organ stwierdził, iż znajdujące się w zgormadzonym materiale dowodowym dokumenty i mapy wskazują, że na działkę objętą wnioskiem składał się nie tylko zespół pałacowo - parkowy ale również sad, niezbędnym jest zbadanie czy każda
z wymienionych części majątku mogła stanowić przedmiot przejęcia na cele reformy rolnej.
Minister dopuścił dowód z opinii biegłego w przedmiocie sporządzenia opinii dotyczącej określenia kształtu i położenia części pałacowo - parkowej w ramach nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania. Opinia ta, sporządzona w oparciu o mapę szkicu sytuacyjnego R.- T. wykonanego 20 maja 1950 r. oraz szkicu układu przestrzennego części pałacowo - parkowej majątku z zaznaczonymi obiektami z 1972 r., stanowi podstawę wyznaczenia zakresu poszczególnych użytków w granicach obecnej działki ewidencyjnej nr [...].
Treść zgromadzonych dokumentów jak i przeznaczenie przejętej części majątku, na której znajdował się zespół pałacowo - parkowy, wskazuje w ocenie organu, że część ta od momentu przejęcia przez Państwo nie była traktowana jako nieruchomość związana z produkcją rolniczą i nadająca się do wykorzystania na cele rolnicze. Ta część majątku była samodzielna, niezależna od pozostałej części majątku, który został rozparcelowany i przeznaczony na cele rolnicze. Minister stwierdził,
że zespół dworsko - parkowy w P. w dacie przejęcia nie był typową nieruchomością rolną, miał charakter mieszkaniowo - rekreacyjny. Żaden z obiektów architektonicznych znajdujących się na terenie zespołu, w szczególności same zabudowania mieszkalne, nie były z uwagi na swoje zasadnicze przeznaczenie związane z gospodarką rolną.
Organ wskazał jednocześnie, że materiały zgromadzone w sprawie (m.in. opracowanie "Katalog Zabytkowych Parków i Kompozycji Krajobrazowych Województwa [...]" Kraków 1973 (przekazane przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w [...]), jak i "Szkic układu przestrzennego części pałacowo - parkowej majątku z zaznaczonymi obiektami" z 1972 r. oraz "Szkic sytuacyjnego R. – T." wykonany
20 maja 1950 r.) wskazują, że część dzisiejszej działki ewidencyjnej o numerze
[...] zajmował sad, który był odgrodzony od zespołu pałacowo - parkowego wewnętrznym kamiennym ogrodzeniem ("murem dochodzącym do 3 metrów wysokości").
Rozpatrując przydatność wymienionego sadu na cele związane z reformą rolną, w kontekście § 4 rozporządzenia oraz aktualnego orzecznictwa, organ stwierdził,
że działalność sadownicza jest działalnością o charakterze rolniczym (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1079/12) i jako taka mieści
się w pojęciu nieruchomości ziemskiej o charakterze rolnym. Organ wskazał przy tym, że samo wykorzystywanie działek o charakterze rolnym na inne cele niż produkcja rolna (np. jako element założenia krajobrazowego) nie przesądza o ich niepodleganiu nacjonalizacji, w myśl dekretu (wyrok NSA I OSK 619/08), a przeznaczenie sadu na cele reformy rolnej znajduje uzasadnienie gospodarcze. W niniejszym przypadku jest to uzasadnione również, ze względu na powierzchnię sadu wynoszącą ponad [...] ha. W ocenie organu, część majątku oznaczona (na mapie stanowiącej załącznik do decyzji) jako "sad wg szkicu z 1950 r.", mogła być wykorzystana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji sadowniczej, a zatem mogła być przeznaczona na cele reformy rolnej, zwłaszcza że nieruchomości rolne, w tym sady, podpadały pod działanie przepisów dekretu bez względu na to czy stanowiły przydomowy ogród, czy znajdowały się w innej części przejmowanego majątku.
W konsekwencji organ uznał, że wskazana część nieruchomości, w zakresie w jakim została oznaczona na mapie, podlegała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.
M. K.-W. i R. W.-A., reprezentowane przez adwokata, wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r.
nr [...], zaskarżając ją w zakresie punktu 3. Wnosząc o uchylenie decyzji Ministra w zaskarżonym zakresie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego pełnomocnik zarzucił naruszenie:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że część działki o numerze [...] była gruntem rolnym, a w szczególności nieujawnienie przez organy dowodów wskazujących na takie przeznaczenie części zespołu pałacowo - parkowego określanej, jako "sad", organ przyjął a priori, że w chwili przeprowadzania reformy rolnej na części wskazanej działki ewidencyjnej prowadzono działalność rolniczą - sadowniczą, w sytuacji, gdy działka ta nigdy nie była wydzielona geodezyjnie, jako rolna, i w istocie nie miała takiego charakteru, gdyż była częścią jednolitego założenia architektonicznego, który stanowił i stanowi jednolity kompleks istniejący do chwili obecnej;
- art. 4 in fine w zw. z art. 3 pkt 12) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z dnia 17 września 2003 r.) oraz art. 1 pkt 3 Konwencji o ochronie dziedzictwa architektonicznego Europy sporządzonej w Grenadzie dnia 3 października 1985 r. (Dz. U. z dnia 24 lutego 2012 r.) poprzez ich niezastosowanie i dokonanie sztucznego podziału nieruchomości deformującego istotne założenia pałacowo - parkowego dworu T. przez niczym nieuprawnione, wąskie rozumienie pojęcia zabytku,
co wypacza jego istotę w rozumieniu przepisów międzynarodowych i krajowych,
co narusza nie tylko te przepisy oraz prima facie oczywiste kategorie estetyczne;
- art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez przyjęcie, że teren działki ewidencyjnej o numerze [...] oznaczony, jako sad, stanowi nieruchomość rolną w rozumieniu wskazanego przepisu i w związku z tym podlega nacjonalizacji, w sytuacji, gdy tzw. folwark znajdował się za ogrodzeniem działki [...], która stanowiła "od zawsze" zespół pałacowo - parkowy T.
i nie była potrzebna do celów reformy rolnej.
W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że organ odwoławczy - podobnie jak organ I instancji - nie przedstawił dowodów wskazujących na rolniczy charakter wykorzystania sadu znajdującego się w obrębie jednej działki ewidencyjnej o numerze [...] w roku 1946. Wskazał, że sad był i jest w rzeczywistości częścią kompozycji krajobrazowej i pozostaje integralną częścią zespołu pałacowo - parkowego. Wykorzystanie drzew i krzewów owocowych, jako elementów architektury krajobrazu jest powszechną, historycznie udokumentowaną, co najmniej od XVIII wieku, praktyką projektowania tego typu obiektów. Część działki o numerze [...] nigdy nie miała charakteru upraw rolnych w sensie ścisłym, gdyż ta co trafnie ustalił organ, była prowadzona za murem, który oddzielał zespół dworski, i taki charakter upraw został zachowany niezmiennie do dnia dzisiejszego, co niezbicie świadczy o tym, że część nieruchomości oznaczona jako przydworski sad, w ogóle nie miała wpływu na realizację celów reformy rolnej.
W ocenie skarżących organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego dokonując dowolnej oceny dowodów z jednej strony uznając, że ten sam materiał dowodowy wskazuje, że zespół pałacowo - parkowy nie podlegał reformie rolnej, a z drugiej,
że część tego zespołu powinna podlegać reformie rolnej. Ta ewidentna niekonsekwencja nie ma uzasadnienia, ani w strukturze podziału działek ewidencyjnych ani w aspekcie funkcjonalnego wydzielenia poszczególnych części nieruchomości.
Sadownictwo, w sensie ścisłym, jest uprawą drzew i krzewów owocowych nastawioną na uzyskiwanie owoców. Nie zostało stwierdzone, aby w czasie przeprowadzania reformy rolnej prowadzona była na terenie sadu działalność rolnicza w postaci sadownictwa przyjmując to a priori ze względu na nazwę tej części działki ujawnioną w "Szkicu sytuacyjnym R. – T." z 1950 roku. Samo posiadanie drzew owocowych nie może automatycznie skutkować uznaniem,
że prowadzona jest działalność rolnicza o charakterze sadowniczym.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł
o jej oddalenie w zakresie dotyczącym punktu 3 decyzji, powołując się na dotychczasowe ustalenia. Organ wskazał też, że aktualne standardy ochrony zabytków nie mogą być przesłanką dla oceny skutków prawnych regulacji, które weszły w życie w połowie lat 40-tych ubiegłego wieku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
w zakwestionowanej przez skarżących części obejmującej punkt 3 odpowiada prawu.
Za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1
i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a. Organowi nie można zarzucić
w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, albowiem podjął on wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, rozpatrzył cały materiał dowodowy, jaki zgromadzony został w sprawie i dokonał jego prawidłowej oceny (art. 80 k.p.a.).
Za prawidłowe Sąd uznał ustalenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że część działki nr [...] określonej na mapie sporządzonej przez uprawnionego geodetę, będącej załącznikiem do decyzji, stanowiła sad i podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r.
o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm.). Prawidłowo organ odwoławczy wskazał, powołując się na przepis § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1945 r.
o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) oraz orzecznictwo sądowe, że działalność sadownicza stanowiła działalność o charakterze rolniczym i sad mieścił się w pojęciu nieruchomości ziemskiej o charakterze rolnym.
Dekret z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. Z tym dniem, nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, wymienione w art. 2 ust. 1 dekretu przeszły na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret nie dotyczył zatem nieruchomości, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. Tego stanu rzeczy nie zmieniał dekret z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu PKWN
z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, który wszedł w życie dnia 19 stycznia 1945 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 10 stycznia
2011 r. I OPS 3/10 (orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że Trybunał Konstytucyjny najpierw w uzasadnieniu uchwały z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89 (Dz. U. Nr 66, poz. 396), a następnie w uzasadnieniu uchwały z dnia 16 kwietnia 1996 r. sygn. akt
W 15/95 (Dz. U. Nr 54, poz. 572) przyjął, że przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia
6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej dotyczy nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym (nieruchomościami ziemskimi są obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy; reforma rolna dotyczyła tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej
w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że jakkolwiek uchwały Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni ustaw utraciły moc obowiązującą
z dniem wejścia życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 239 ust. 3), to jednak miały zasadniczy wpływ na ukształtowanie praktyki co do rozumienia zakresu przedmiotowego art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym, skoro intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości
lub ich części, które mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej
w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej i sadowniczej to, na gruncie omawianych przepisów na cele reformy rolnej przeznaczano tylko te, które posiadały wartość do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie (v. wyrok NSA z dnia
4 listopada 2009 r. sygn. akt108/09, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skoro obowiązujące w dacie wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej systemy prawne i sam omawiany dekret, nie definiowały określenia nieruchomość ziemska, to pojęcie to powinno być wyjaśniane z uwzględnieniem normatywnych celów reformy rolnej, a zwłaszcza w nawiązaniu do przepisów art. 1 ust. 2 dekretu, który ustalał, dla realizacji jakich zamierzeń mają służyć grunty przejmowane na potrzeby reformy rolnej.
Ustalenie organu, że część działki nr [...], której dotyczył wniosek M. K.-W. i R. W.-A., zajmowana była przez sad o powierzchni około [...] ha, co wskazano na mapie stanowiącej załącznik do decyzji, nie jest kwestionowane przez skarżące. Powyższe wynika z samej skargi, jak również potwierdzone zostało na rozprawie przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Warszawie w dniu 9 marca 2015 r. przez pełnomocnika skarżących.
Choć organ nie przywołał powyższego w zaskarżonej decyzji, z akt postępowania administracyjnego, w szczególności zaś z protokołu zdawczo-odbiorczego nieruchomości ziemskiej T. z dnia [...] maja 1949 r., którym nastąpiło przekazanie przez dotychczasowego użytkownika wymienionych w nim składników majątkowych Państwowemu Funduszowi Ziemi, wynika, że w ogrodzie owocowym znajdowało się 9 szt. włoskich orzechów w wieku około 25 lat, 39 szt. czereśni w wieku około 15 lat, 5 szt. gruszy 20-letnich, 10 szt. jabłoni 20-letnich, 50 szt. śliw w różnym wieku, kilka drzew dzikich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za prawidłowe uznał ustalenie organu, iż ta część obecnej działki nr [...], która zajmowana była przez sad, mogła być wykorzystana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji sadowniczej, a tym samym podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu
i podlegała przejęciu na cele reformy rolnej. Przepis § 4 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej jednoznacznie wskazywał, że za użytki rolne uważa się, poza gruntami ornymi, łąkami i pastwiskami, także ogrody warzywne i owocowe.
Twierdzenie skarżących, iż sad był częścią kompozycji krajobrazowej nie zmienia prawidłowości ustaleń organu, że ta część działki nr [...] mogła być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji sadowniczej. Potwierdza
to liczba ponad 110 drzew owocowych, o których jest mowa w powołanym wyżej protokole z dnia [...] maja 1949 r.
W świetle powyższych ustaleń, zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu
nie mógł zostać uznany za trafny. Niezależnie bowiem od traktowania przez skarżące sadu jako elementu zespołu dworsko-parkowego składającego się na jego kompozycję krajobrazową, nie mógł zostać on uznany przez organ za element tego zespołu. Sad
nie pełni bowiem funkcji rekreacyjnej, jak ma to miejsce w przypadku parku.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest nadto pogląd,
że skoro ogrody warzywne i owocowe zaliczone zostały na mocy § 4 powołanego wyżej rozporządzenia do użytków rolnych, to sad przeznaczony był na cele reformy rolnej
i to niezależnie od tego, czy owoce wykorzystywane były na użytek własny rodziny właściciela majątku, czy też przeznaczano je na sprzedaż (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2537/13, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tych wszystkich względów Sąd stwierdził, że ustalenia organu,
co do podpadania sadu pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu są prawidłowe. Okoliczność, że część działki, na której znajdował się sad nie była wydzielona geodezyjnie w dniu przejęcia na cele reformy rolnej, tj. w dniu 13 września 1944 r., na co w skardze zwracał uwagę pełnomocnik skarżących, nie ma znaczenia w sprawie. Bezspornie ustalono bowiem, że w dniu przejęcia na własność Skarbu Państwa, na tej części nieruchomości znajdował się sad, co potwierdza protokół z dnia [...] maja 1949 r., wskazujący, poza liczbą drzew owocowych, także ich wiek.
Za niezasadne Sąd uznał również zarzuty naruszenia art. 4 w zw. z art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U.
z 2014 r., poz. 1446) oraz art. 1 pkt 3 Konwencji o ochronie dziedzictwa architektonicznego Europy sporządzonej w Grenadzie dnia 3 października 1985 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 210). W sprawie niniejszej nie można mówić o zastosowaniu powołanych przepisów, albowiem ocenie organu poddana była wyłącznie kwestia prawidłowości przejęcia na cele reformy rolnej w dniu 13 września 1944 r. określonej nieruchomości ( § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.).
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło