IV SA/Po 1387/14
WyrokWSA w Poznaniu2015-03-11
Skład orzekający: Maciej Busz, Józef Maleszewski, Izabela Paluszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może odmówić zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, jeśli jego uzasadnienie opiera się na wątpliwościach, a nie na jednoznacznie stwierdzonych naruszeniach prawa, oraz czy prawidłowo zastosował przepisy Prawa budowlanego i Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu naprawczym?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja uchyla się, ponieważ organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie na wątpliwościach, a nie na jednoznacznie stwierdzonych naruszeniach prawa, co narusza zasady postępowania administracyjnego i obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych wątpliwości. Organ powinien był zastosować procedurę uzupełnienia projektu budowlanego zamiennego zgodnie z art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, zamiast od razu odmawiać zatwierdzenia. Ponadto, organ odwoławczy był związany oceną prawną wyrażoną w poprzednich wyrokach sądów administracyjnych, które wskazywały na konieczność prowadzenia postępowania legalizacyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczy zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego dla rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W trakcie budowy stwierdzono istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, w którym wielokrotnie uchylano decyzje organów, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WWINB) decyzją z października 2014 r. uchylił decyzję PINB zatwierdzającą projekt budowlany zamienny i odmówił jego zatwierdzenia. Inwestor zaskarżył tę decyzję do WSA w Poznaniu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym brak prawidłowego uzasadnienia i niezastosowanie procedury uzupełnienia projektu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] października 2014 r., określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania i oddalił wniosek uczestników postępowania o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Józef Maleszewski (spr.) WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na rzecz skarżącego A. Z. kwotę 740 złotych (siedemset czterdzieści zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. oddala wniosek uczestników postępowania S. S., S. S. i K. S. o zasądzenie na ich rzecz od skarżącego zwrotów kosztów zastępstwa procesowego.
Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. Z. (dalej jako Inwestor, Skarżący) pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] (dalej jako decyzja o pozwoleniu na budowę).
Wnioskiem z dnia [...] września 2006 r. K. S. i S. S. (dalej jako Strony) zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako PINB) o przeprowadzenie kontroli prac budowlanych prowadzonych na podstawie ww. decyzji o pozwoleniu na budowę. Podczas oględzin robót budowlanych stwierdzono dokonanie odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego i pozwolenia na budowę w postaci wykonania otworu okiennego na poziomie poddasza od strony ul. [...] (naprzeciwko budynku [...]) oraz podniesienia ścian budynku o wysokość ca. 50 cm (warstwa siporeksu i wieńca obwodowego).
Postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. PINB wstrzymał prowadzenie prac budowlanych wskazując, że o ile wykonanie dodatkowego otworu okiennego należało zakwalifikować jako nieistotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, o tyle podniesienie budynku o ca. 50 cm stanowiło istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego uzasadniające wydanie przedmiotowego postanowienia, zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm., dalej jako p.b.). Następnie decyzją z dnia [...] października 2006 r. PINB, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. nakazał Inwestorowi sporządzenie i przedstawienie, w zakreślonym terminie, projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, zgodnego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku miejscowego planu.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. PINB zawiesił prowadzone postępowanie, z uwagi na prowadzone, przez Wojewodę Wielkopolskiego, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę (do wniosku o pozwolenie na budowę została załączona decyzja ustalająca warunki zabudowy, ale dla innego podmiotu). Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Rozpoznając odwołanie Stron Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. stwierdził nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, prawomocnym wyrokiem z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 1011/07 oddalił skargę.
PINB postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. podjął zawieszone postępowanie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. PINB zatwierdził projekt budowlany na rozbudowę i przebudowę przedmiotowego budynku; zezwolił na kontynuowanie prac budowlanych oraz nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu po zakończeniu prac budowlanych. Rozpoznając odwołanie Stron, decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu II instancji stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę doprowadziło do sytuacji, w której niemożliwe stało się zatwierdzenie projektu budowlanego. W zaistniałym stanie PINB winien był rozważyć, w celu doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem, możliwość wydanie kolejnej decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 p.b. Ponadto w obrocie prawnym pozostała decyzja z dnia 24 października 2006 r. nakazująca Inwestorowi przedstawienie projektu budowlanego zamiennego, która została wydana przed stwierdzeniem nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Tym samym PINB powinien rozważyć możliwość wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 24 października 2006 r.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. PINB wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją własną z dnia [...] października 2006 r.
Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. PINB uchylił decyzję własną z dnia [...] października 2006 r. nakazującą przedstawienie projektu budowlanego zamiennego oraz nakazał Inwestorowi przedłożenie, do dnia 19 sierpnia 2008 r., inwentaryzacji budowlanej wykonanych robót kubaturowych wraz z ekspertyzą techniczną wykonanych robót, jak również zobowiązał Inwestora do zawiadomienia, po zrealizowaniu powyższego obowiązku, organy określone w art. 56 p.b. Rozpoznając odwołanie Stron, WWINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. uchylił decyzję PINB z dnia [...] lipca 2008 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu II instancji posłużenie się przez PINB treścią art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. dla nałożenia obowiązku polegającego na sporządzeniu inwentaryzacji wykonanych robót, oznaczało, że wykonanie przez inwestora treści decyzji, skutkowałoby koniecznością wydania decyzji stwierdzającej wykonanie nałożonego obowiązku. Tymczasem, jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, nałożenie obowiązków, na podstawie przytoczonego powyżej artykułu powinno dotyczyć konkretnych czynności związanych z wykonywanymi robotami budowlanymi i nie może dotyczyć obowiązku dostarczenia dokumentów, ocen czy też ekspertyz. Stąd organ I instancji, wydając kwestionowaną decyzję, powinien był się posłużyć treścią art. 81c ustawy Prawo budowlane. Dopiero tak zebrany materiał dowodowy umożliwiłby rozważenie, czy możliwe jest podjęcie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 albo art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...], wskazując na art. 51 ust. 4 p.b.:
1. zatwierdził Inwestorowi projekt budowlany zamienny na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego położonego w Międzychodzie przy ul. [...] na działce oznaczonej nr 401,
2. zezwolił Inwestorowi na kontynuowanie prac budowlanych wstrzymanych postanowieniem z dnia [...] października 2006 r.
3. nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu po zakończeniu prac budowlanych.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji napisał, że projekt sporządzony został przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i spełnia pozostałe wymogi stawiane opracowaniom dokumentacyjnym. Inwestycja nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. PINB przyjął za wiarygodne wyjaśnienia Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2008 r. i oparł się na uchwale [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] (uchwała dostępna w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Gminy). PINB podkreślił, że Inwestorowi nie można uczynić zarzutu dopuszczenia się samowoli budowlanej, w rozumieniu art. 48 p.b., jeżeli w dacie rozpoczęcia robót budowlanych legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Natomiast realizowanie obiektu budowlanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach prawa budowlanego wypełnia dyspozycję przepisów art. 50 i art. 51 p.b., których ratio legis polega na wymuszeniu na inwestorze doprowadzenia budowanego obiektu do stanu zgodnego z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę oraz w przepisach prawa. Dopiero w przypadku niewykonania nałożonych w trybie powyższych przepisów obowiązków właściwy organ może w drodze decyzji nakazać inwestorowi zaniechanie dalszych robót, bądź rozbiórkę obiektu lub jego części - art. 51 ust. 2 p.b.
Rozpoznając odwołanie Stron, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...], uchylił w całości decyzję z dnia [...] września 2008 r. i umorzył postępowanie organu I instancji zakończone decyzją z dnia [...] września 2008 r. Zdaniem organu II instancji z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, niemożliwe było prowadzenie postępowania w sprawie istotnych odstąpień od projektu budowlanego. Tym samym organ I instancji wydał decyzję w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe.
Na opisaną decyzję Inwestor wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Prawomocnym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Po 1027/08 WSA w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] października 2008 r. nr [...]. Sąd zaznaczył, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę została wydana już po wszczęciu postępowania naprawczego z powodu stwierdzonych odstępstw od projektu budowlanego. Stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, w sytuacji, gdy na jej podstawie rozpoczęte zostały już prace budowlane, nie pozwala na uznanie, że wykonane roboty budowlane były prowadzone w ramach samowoli budowlanej, określonej w art. 48 p.b. Przyjęcie powyższego założenia skutkowałoby bowiem działaniem na szkodę inwestora, który w dobrej wierze, w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, rozpoczął realizację inwestycji. Dopuszczenie możliwości prowadzenia postępowania określonego w art. 48 p.b. uznał za niedopuszczalne, naruszające ogólne zasady postępowania administracyjnego określone w art. 6-8 kpa. WSA zaznaczył przy tym, że nie oznacza to jednakże możliwości automatycznej legalizacji wykonanych robót. Bezsprzecznym jest bowiem, iż na organach nadzoru budowlanego ciąży obowiązek podjęcia wszelkich, przewidzianych ustawą środków, umożliwiających zapewnienie zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami prawa. Tym samym wykonane, na podstawie unieważnionej decyzji o pozwoleniu na budowę, roboty budowlane nie stanowią samowoli budowlanej niewymagającej już żadnych działań ze strony organów. Jak wskazują przepisy p.b. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdzenie nieważności decyzji odnosi skutki ex tunc (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1305/07, niepubl.). Przesądza to o konieczności podjęcia działań zmierzających do usankcjonowania wykonanych, na podstawie unieważnionej decyzji, robót. Przyjęcie, jak uczynił to WWINB, że wobec stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, prowadzenie postępowania, w oparciu o przepisy art. 51 p.b., jest bezprzedmiotowe, WSA uznał za niedopuszczalne. Nie sposób przyjąć zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania naprawczego w sytuacji rozpoczęcia prac budowlanych związanych z rozbudową obiektu budowlanego, które nie są objęte funkcjonującym w obrocie pozwoleniem na budowę, ich kontynuacja nie jest dopuszczona w jakiejkolwiek przewidzianej prawem formie. Z istoty uregulowań zawartych w przepisach normy art. 51 p.b. wynika, że nakazane na ich podstawie czynności winny doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem. W zaistniałej sytuacji konieczne jest, zdaniem WSA, prowadzenie postępowania co do zalegalizowania rozpoczętych robót i umożliwienia wznowienia ich podjęcia. Dopiero stwierdzenie w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, że nastąpiło nie dające się usunąć naruszenie prawa skutkować musi wydaniem decyzji zakazującej prowadzenia dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części. WSA nakazał, aby w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy miał na względzie w szczególności rozważania sądu co do konieczności dalszego prowadzenia postępowania naprawczego w trybie stosownego ustępu art. 51 p.b. oraz rozważenie konieczności zastosowania art. 37 ust. 2 p.b.
Rozpoznając skargę kasacyjną Strony od wyroku WSA w Poznaniu, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1722/09 oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za oczywiście bezzasadne.
Ponownie rozpoznając odwołanie Stron od decyzji PINB z dnia [...] września 2008 r. nr [...], Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po odebraniu oświadczenia Inwestora o zamiarze kontynuowania budowy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Rozpoznając skargę Stron, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1035/11 uchylił decyzję WWINB z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]. WSA zaakcentował związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w ww. prawomocnym wyroku z 30 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Po 1027/08. Dalej WSA zarzucił błędne uznanie przez organ II instancji, że przedłożony przez Inwestora projekt budowlany zamienny uwzględnia zmiany dokonane przez Inwestora w wykonywanych pracach budowlanych i spełnia wszystkie wymogi stawiane opracowaniom dokumentacyjnym. Skarżący trafnie zauważyli, że Inwestor dnia [...] stycznia 2008 r. nie mógł przedłożyć organowi I instancji projektu zmian do pozwolenia na budowę, wskazującego na zgodność z miejscowym planem, ponieważ uchwała Rady Miejskiej [...] podjęta dnia 11 grudnia 2007 r., została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym dnia [...] lutego 2008 r. i weszła w życie dnia [...] marca 2008 r. WSA nakazał organowi wyższego stopnia, aby ponownie rozpoznając sprawę w dokładny sposób ustalił zakres prac budowlanych przeprowadzonych przez Inwestora, a w szczególności zakres odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę oraz ich zgodność z przedstawionym przez Inwestora projektem budowlanym zamiennym. WWINB winien przy tym mieć na uwadze, że projekt powinien winien odpowiadać w swej treści wymogom projektu budowlanego. Orzekając w przedmiocie zatwierdzenia powyższego projektu, organ wyższego stopnia, w oparciu o obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego winien rozważyć, czy w świetle postanowień miejscowego planu dopuszczalne jest zatwierdzenie projektu zamiennego i dalsze prowadzenie robót budowlanych. Sąd podkreślił wiążący charakter wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Po 1027/08 i stanowiska NSA wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z 24 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1722/09, o konieczności prowadzenia postępowania legalizacyjnego oraz konieczności wydania pozytywnej albo negatywnej dla Inwestora decyzji.
Rozpoznając skargę kasacyjną Inwestora, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 października 2013 r. sygn. akt II OSK 1207/12 oddalił skargę kasacyjną, zaznaczając zgodę z zarzutami skargi kasacyjnej w części. NSA stwierdził, że niekwestionowanym na obecnym etapie sprawy jest to, że w zaistniałym w niej stanie faktycznym wejście w życie miejscowego planu, stosownie do treści art. 35 ust. 1 pkt. 1 p.b. spowodowało powstanie po stronie organów nadzoru obowiązku zbadania zgodności zamiennego projektu budowlanego z planem. Tymczasem, jak to słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, organy administracji nie przytoczyły odpowiednich ustaleń miejscowego planu dotyczących terenu na którym posadowiony jest przedmiotowy budynek ani nie poddały analizie kwestii zgodności prowadzonych robót budowlanych z postanowieniami tego planu. Był to po części wynik oparcia się na zaświadczeniu o zgodności projektu zamiennego z planem, która nie mogła mieć miejsca z uwagi na to, że na dzień uzyskania tego zaświadczenia plan ten jeszcze nie obowiązywał. Już tylko to uchybienie mogło skutkować uwzględnieniem skargi. NSA przyznał rację skarżącemu kasacyjnie Inwestorowi, że wykonanych robót budowlanych nie można zakwalifikować jako nadbudowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.b. Za nadbudowę w rozumieniu art. 3 pkt. 6 p.b. można uznać podwyższenie bryły budynku jako całości o dodatkową kondygnację. NSA ocenił, że nie jest nadbudową podwyższenie ścian budynku o 50 cm, bez powstania dodatkowych pomieszczeń w istniejącej już wcześniej kondygnacji budynku. Podobnie za nadbudowę nie można zakwalifikować powiększenia istniejącej kondygnacji nad gankiem, co stanowi jedynie rozbudowę istniejącej już kondygnacji, która to rozbudowa nie spowodowała podwyższenia bryły jako całości, co wynika z projektu budowlanego z sierpnia 2005 r. NSA podkreślił, że sąd pierwszej instancji nie przesądził tego, czy projekt budowlany zamienny jest niezgody z zapisem § 58 ust. 5 pkt 5 lit. b miejscowego planu, tylko wskazał na konieczność zbadania zgodności projektu zamiennego z planem.
NSA podkreślił, że już w toku postępowania administracyjnego Strony podnosiły zarzut co do naruszenia przez Inwestora prawa własności ich nieruchomości, zacienienia ich nieruchomości i naruszenia przepisów przeciwpożarowych. W tym kontekście zaniechanie przez organy dokonania jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie i zbadania zgodności rozwiązań zawartych w projekcie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa oraz ograniczenie się jedynie do stwierdzenia, że przedstawiony projekt spełnia wszystkie wymogi prawa – co wynika z uzasadnień wydanych przez nie decyzji – wymyka się spod jakiejkolwiek kontroli. Zaniechania tego nie mogą konwalidować szerokie wywody Inwestora zawarte w skardze kasacyjnej wskazujące na zgodność projektu zamiennego z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 z późn. zm., dalej jako Rozporządzenie), ponieważ to do organów administracji należy ustalenie stanu faktycznego i jego ocena pod względem obowiązującego prawa. Dlatego słusznie i z tych względów Sąd pierwszej instancji nie zastosował art. 151 p.p.s.a. i nie oddalił skargi lecz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. skargę uwzględnił.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, kolejny raz rozpoznając odwołanie Stron od decyzji PINB z dnia [...] września 2008 r. zatwierdzającej projekt budowlany zamienny, decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej kpa) uchylił zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 51 ust. 4 p.b. odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego rozbudowy i przebudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie WWINB napisał, że zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. organ nadzoru budowlanego w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Projekt budowlany zamienny nie może sankcjonować istotnych odstępstw sprzecznych z przepisami prawa, w tym z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego treścią organ nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym jest związany tak samo jak organ administracji architektoniczno-budowlanej podczas wydawania pozwolenia na budowę. Uwzględnienia zatem dotychczas wykonanych robót budowlanych nie można rozumieć w inny sposób, jak tylko w ten, że te, które przepisów nie naruszają powinny zostać ujęte bez zmian w projekcie budowlanym zamiennym, zaś pozostałe winny zostać jednocześnie objęte rozwiązaniem mającym doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem, czyli projekt budowlany zamienny powinien je ujmować w takim kształcie, jaki ma być efektem doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem (wyrok NSA z dnia 09.09.2008 r. sygn. akt II OSK 993/07).
Organ wyższego stopnia ocenił, że PINB nie wywiązał się ze swoich obowiązków określonych w art. 51 ust. 4 w zw. z art. 35 ust. 1 p.b. PINB zbyt pobieżnie ustalił zakres odstępstw od projektu pierwotnego, np. zmianę parametrów obiektu (kubatury) niezauważoną przez PINB powodującą wykonanie dodatkowego daszku nad tarasem od strony północno - wschodniej. Dalej, projekt budowlany zamienny przewiduje wykonanie ocieplenia styropianem 10 cm, nieprzewidzianego w projekcie pierwotnym (notabene jak się wydaje poza granicą działki nr 401), które zmienia charakterystyczne parametry obiektu. Wątpliwość WWINB budzi też ukazane w projekcie zamiennym "wyrównanie" tylnej ściany garażu (w projekcie pierwotnym ta ściana nie przylega do granicy na całej długości), jakkolwiek znajdujące się w aktach sprawy mapy nie są zbyt szczegółowe, niemniej obrazują przebieg granicy i pozwalają wątpić czy aby "wyrównanie" do granicy z działką nr 403 nie powoduje przekroczenia granicy działki, ale bez wątpienia wpływa na zmianę charakterystycznych parametrów obiektu.
Działka na której posadowiony jest budynek znajduje się na terenie oznaczonym w miejscowym planie symbolem [...]. Zgodnie z § [...] dla nowoprojektowanych obiektów mieszkalnych ogranicza się: ilość kondygnacji do II kondygnacji nadziemnych z dopuszczeniem podpiwniczenia, wysokość do 8,0 m. Zatem, zgodnie z miejscowym planem możliwe jest zachowanie obecnej wysokości budynku, skoro nie przekracza ona 8 m. WWINB zwrócił uwagę na nieścisłości zauważone w projekcie budowlanym pierwotnym i projekcie budowlanym zamiennym odnośnie wysokości budynku (vide: przekrój A-A projektów), choć nie przekracza ona 8 m. WWINB zaznaczył, że nakazał PINB w trybie art. 136 kpa wyjaśnienie różnic dot. wysokości określonych w protokole kontroli, jednak stanowisko projektanta, zacytowane w decyzji, nie wyjaśnia powstałych wątpliwości co do wysokości obiektu. Przy czym WWINB zauważył zmianę głębokości posadowienia obiektu i zmianę wysokości kondygnacji, co w konsekwencji zmienia wartość "podwyższenia" budynku przyjętą przez PINB jako istotne odstąpienie.
WWINB ocenił, że przedłożony projekt budowlany zamienny nie narusza § 58 pkt 5 ppkt 5 lit. b obowiązującego miejscowego planu – w świetle oceny nadbudowy wyrażonej przez NSA w zapadłym w sprawie wyroku o sygn. II OSK 1207/12. Nadto przedłożony projekt zamienny nie narusza § 60 ust. 1 Rozporządzenia, zgodnie z którym pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, przedszkolu i szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 8.00-16.00, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 7.00-17.00. Zgodnie z ust. 2 § 60, w mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania określonego w ust. 1 co najmniej do jednego pokoju, przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia. WWINB podkreślił, że zgodnie z wyrokiem WSA w Poznaniu sygn. IV SA/Po 1035/11, zapadłym w niniejszej sprawie, realizowana inwestycja z racji położenia budynków ma działkach 401, 402, 404/3, 403 nie może być kwalifikowana jako śródmiejska zabudowa uzupełniająca, a tylko taka zabudowa dopuszczałaby zmniejszone normy nasłonecznienia przewidziane w § 60 ust. 2 rozporządzenia. WWINB zauważył, że działka nr 402 zabudowana jest budynkiem mieszkalnym dwukondygnacyjnym, bez wydzielonych lokali mieszkalnych stanowiących odrębną własność (jak wskazuje Strona budynkiem mieszkalnym dwurodzinnym), okna od strony działki nr 401 to okna od strony północno- wschodniej, a pozostałe okna np. 6 okien od strony południowo-zachodniej umożliwiają nasłonecznienie pomieszczeń w budynku. Zatem trudno w przypadku okien od strony działki nr 401 mówić o prawidłowym nasłonecznieniu, tym bardziej że od strony północno - wschodniej istniał już budynek (później nadbudowany).
WWINB zauważył, że zgodnie z § 272 pkt 3 Rozporządzenia, budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5. Przedłożony projekt budowlany nie zawiera żadnych informacji odnośnie konieczności wykonania ściany oddzielenia pożarowego od strony działki nr 402 (między budynkami), brak projektu ściany przeciwpożarowej od strony działki 402 uniemożliwia odniesienie się, co do konieczności jej wykonania. Ponadto projekt zamienny nie przewiduje konieczności wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego na budynku na działce nr 401, od strony dz. nr 402 (teren otwarty), która w ocenie WWINB jest wymagana.
WWINB ocenił, że organ I instancji zbyt pobieżnie ustalił zakres odstępstw od projektu pierwotnego. Dodatkowo przedłożony projekt budowlany zamienny, który winien odpowiadać w swej treści wymogom projektu budowlanego, zawiera szereg wykazanych wątpliwości, które uniemożliwiają jego zatwierdzenie i udzielenie pozwolenia na wznowienie robot.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Inwestor, zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego:
a. przepisu art. 51 ust. 4 p.b. poprzez odmowę zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego rozbudowy przebudowy przedmiotowego budynku,
b. niewskazanych przez organ przepisów ustawy p.b. lub Rozporządzenia poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż projekt zamienny narusza przepisy Rozporządzenia w zakresie ocieplenia styropianem 10 cm i wyrównania ściany garażu od strony działki nr 403 oraz wykonania dodatkowego daszku nad tarasem,
c. przepisu § 272 ust. 3 w zw. z § 232 pkt 4 Rozporządzenia poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że projekt budowlany nie zawiera żadnych informacji odnośnie konieczności wykonania ściany oddzielenia pożarowego od strony działki 402 (między budynkami) i nie przewiduje konieczności wykonania ściany oddzielenia pożarowego od strony działki 402 (teren otwarty), w sytuacji, w której projekty zamienny spełnia w tym zakresie wszystkie wymagane przepisami wymagania względnie organ nie wskazał i nie wyjaśnił na jakiej podstawie postawił takie zarzuty,
II. przepisów postępowania, a w szczególności:
a. art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 35 ust. 3 p.b. - poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji opartej na zarzutach dotyczących niezgodności i niekompletności projektu zamiennego bez uprzedniego postanowienia i wezwania strony do uzupełnienia projektu ze wskazaniem konkretnych zarzutów,
b. art. art.7, 8, 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych wątpliwości co do kompletności i zgodności projektu z obowiązującymi przepisami i w konsekwencji wydanie decyzji podważającej zaufanie strony do organów Państwa,
c. art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia, które w odniesieniu do postawionych zarzutów, nie zawiera prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego -- w zakresie ocieplenia i wyrównania ściany garażu i ściany oddzielenia pożarowego miedzy budynkami organ wskazał na swoje wątpliwości a w odniesieniu do dodatkowego daszku i ściany oddzielenia pożarowego od strony terenu otwartego wskazał na ich wystąpienie lub brak bez szczegółowego konkretnego odniesienia się do projektu zamiennego, a w zakresie wszystkich tych naruszeń całkowicie ignorując obowiązek wskazania podstawy prawnej i wyjaśnienia na czym konkretnie miałaby polegać niezgodność projektu z odpowiednimi przepisami rozporządzenia,
d. art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego zastosowanie, tj. wydanie decyzji pomimo niewyjaśnienia wszystkich wątpliwości w stosunku do przedłożonego projektu budowlanego - brak wskazania konkretnych zarzutów oraz brak wezwania strony do skorygowania w zakresie rzekomo stwierdzonych niezgodności.
Uzasadniając skargę, pełnomocnik podkreślił, że wskazane przez organ II instancji wątpliwości i naruszenia dotyczące złożonego przez stronę projektu zamiennego, obligowały organ do przeprowadzenia procedury określonej w art. 35 ust. 3 p.b. Tymczasem WWINB poprzestał jedynie na piśmie skierowanym do projektanta, a nie do strony, które dotyczyło wyłącznie wyjaśnienia wysokości elewacji. W zestawieniu z treścią uzasadnienia decyzji, stanowi to naruszenie wskazanego przepisu, który nakłada na organ obowiązek wydania postanowienia skierowanego do strony ze wskazaniem konkretnych działań jakie powinny być przez stronę wykonane w celu doprowadzenia złożonego projektu do stanu zgodnego z obowiązującym prawem. Pełnomocnik ocenił, że już samo stwierdzenie tego naruszenia stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
WWINB, wskazując w uzasadnieniu na swoje wątpliwości dotyczące ściany oddzielenia przeciwpożarowego pomiędzy budynkami, ocieplenia styropianem oraz wyrównania garażu - absolutnie nie wskazał jak wspomniane wątpliwości przekładają się na niezgodność projektu zamiennego z prawem i jakie przepisy naruszają wskazane "wątpliwości". Organ II instancji był w tym zakresie wyjątkowo lakoniczny i nie odniósł się konkretnie do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z uwagi na braki uzasadnienia, strona nie jest w stanie wskazać i merytorycznie odnieść się do wszystkich przepisów prawa materialnego, które organ II instancji "miał na myśli" wydając zaskarżone orzeczenie. Odnosi się to również do ścian oddzielenia przeciwpożarowego, gdzie organ wskazał dwa przepisy Rozporządzenia, ale ich nie wyjaśnił, a po ich analizie nie da się w sposób kategoryczny stwierdzić, iż projekt powinien zawierać informacje o konieczności wykonania takich ścian i jeżeli tak, to jakie parametry powinny takie ściany spełniać.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, stwierdzając że w zaskarżonej decyzji zawarto opis stanu faktycznego oraz uzasadniono rozstrzygnięcie.
Pismem z dnia 03 marca 2015 r. pełnomocnik Stron – uczestników postępowania sądowoadministracyjnego S. S., S. S. i K. S., wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz każdego z uczestników zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, w tym opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja nie może się ostać.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").
Podkreślić przy tym trzeba, że uzasadnienie stanowiące integralną część każdej decyzji jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada ta nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 11 lipca 2001 r. sygn. akt IV SA 703/99 LEX nr 51234).
Uzasadnienie skarżonej decyzji nie odpowiada powyższym wymogom. Lektura uzasadnienia wskazuje, że rozstrzygnięcie organu II instancji oparte jest nie tyle na ustaleniach organu, co na jego wątpliwościach. Wskazują na to sformułowania typu: "jak się wydaje", "pozwalają wątpić", "nie wyjaśnia powstałych wątpliwości", "szereg wykazanych wątpliwości". Rzeczą organu było podjęcie stosownych działań w toku prowadzonego postępowania legalizacyjnego w celu wyjaśnienia wątpliwości. Należy tu mieć na uwadze treść art. 15 k.p.a. stanowiącego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1025/13 wyrażona w art. 15 k.p.a. istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zadaniem organu drugiej instancji w postępowaniu administracyjnym jest rozważenie, jak należy daną - indywidualnie rozpatrywaną - sprawę rozstrzygnąć zgodnie z zasadą praworządności i zasadą prawdy obiektywnej, a nie tylko, rozważyć czy utrzymać lub zmienić rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy tak jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji
- LEX nr 1384877 (także wyrok WSA w Gdańsku z 12 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 357/12, LEX nr 1230493). Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 10 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 873/11 (LEX nr 1137370) słusznie podkreślił, że istota postępowania odwoławczego polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu drugiej instancji jest więc takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu pierwszej instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza:
1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 6;
4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7.
Stwierdzenie przez organ istnienia naruszeń (a nie jedynie wątpliwości) w zakresie określonym w ust. 1 art. 35 p.b. obliguje go do zastosowania ust. 3 tegoż artykułu, zgodnie z którym organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. Wystosowanie przez PINB, działający w trybie art. 136 k.p.a., w dniu 26 czerwca 2014 r. wezwania do G. J., współautora opracowania projektu i osoby pełniącej obowiązki "kierownika budowy" uznać należy za niewystarczające. Wezwanie to nie było bowiem wystosowane do inwestora, nie nakładało obowiązku usunięcia naruszeń pod rygorem odmowy zatwierdzenia projektu, w wezwaniu tym zresztą niewskazano wszystkich tych kwestii, co do których organ II instancji wyraził swe wątpliwości w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wezwanie, o którym mowa w art. 35 ust. 3, musi być na tyle precyzyjne, aby zakres wymaganych czynności nie budził wątpliwości, a inwestor miał możliwość takiemu wezwaniu zadośćuczynić. Nakładając na inwestora obowiązek usunięcia naruszeń w zakresie określonym w art. 35 ust. 1 p.b., organ powinien mieć na uwadze, że celem postępowania nie jest znalezienie podstaw do odmowy udzielenia pozwolenia, ale takie procesowanie, aby w efekcie postępowania przedstawiony przez inwestora projekt budowlany był prawidłowy i mógł zostać zrealizowany (Prawo budowlane. Komentarz pod redakcją Andrzeja Glinieckiego, LexiNexis, Warszawa 2014, komentarz do art. 35).
W orzecznictwie tak wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd o związaniu organu administracji i Sądu ponownie rozpoznającego sprawę ocena prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wcześniejszego wyroku. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani Sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie Sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego Sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności).
Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji oraz Sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. W doktrynie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie.
W niniejszej sprawie nie zaszła żadna istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego, która czyniłaby niewiążącą ocenę prawną wyrażoną w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 30 czerwca 2009 r. sygn., akt IV SA/Po 1027/08 oraz z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1035/11, a także w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1722/09 i z 25.10.2013 r. , sygn. akt II OSK 1207/12. Tak więc rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni nie tylko wskazania wyżej przedstawione, ale także te, które zawarte zostały w tych właśnie orzeczeniach.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt c) ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Na podstawie art. 152 ppsa Sąd w punkcie 2 sentencji wyroku określił, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana.
O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów, w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o których mowa wyżej, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j. Dz. U. 2013 r., poz. 490). W myśl § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, Sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy, a także charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Opłatę tę zasądza się na podstawie stawek minimalnych określonych w rozporządzeniu, przy czym nie może być ona wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy (§ 2 ust. 2). Mając na względzie powyższe, Sąd określił wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego wedle stawek minimalnych, uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy wynagrodzenie w takiej wysokości będzie adekwatne w szczególności do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika oraz jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W rezultacie na zasądzoną kwotę kosztów postępowania złożyły się: poniesiony przez stronę skarżącą koszt wpisu (500 zł.), wynagrodzenie reprezentującego ją pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c wyżej powołanego rozporządzenia (240 zł), łącznie – 740 zł.
W punkcie 4 sentencji wyroku Sąd oddalił wniosek uczestników postępowania S. S., S. S. i K. S. o zasądzenie na ich rzecz od skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wobec braku podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku. Przepis art. 199 p.p.s.a. stanowi, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Żaden przepis p.p.s.a. nie przewiduje, niezależnie od wyniku sprawy, zwrotu kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego na rzecz jego uczestników.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło