I SA/Sz 1384/14

WyrokWSA w Szczecinie2015-03-12

Skład orzekający: Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Marzena Kowalewska, Ewa Wojtysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo odmówił zmiany ostatecznej decyzji odraczającej termin złożenia zeznania podatkowego, uznając, że podatnik miał wystarczający dostęp do dokumentacji księgowej, mimo jej zabezpieczenia w toku postępowania karnego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nie rozważyły w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy dotyczących faktycznego dostępu podatnika do dokumentacji księgowej. W szczególności, nie uwzględniono faktu, że dokumentacja była zindywidualizowana po terminie złożenia zeznań, co mogło obiektywnie uniemożliwić jej przetworzenie i sporządzenie zeznania. Organ odwoławczy powinien ponownie rozważyć przesłankę ważnego interesu podatnika, uwzględniając te okoliczności.
Stan faktyczny
Podatnik E. P. G. wystąpił o odroczenie terminu złożenia zeznań podatkowych za 2012 r. z powodu tymczasowego aresztowania i zabezpieczenia dokumentacji księgowej przez CBA. Organ pierwszej instancji odroczył termin do 30.10.2013 r. Następnie podatnik wnioskował o dalsze odroczenie, powołując się na brak dostępu do dokumentacji. Organ pierwszej instancji odmówił zmiany decyzji, a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Podatnik zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej do WSA.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. sprawy ze skargi E. P. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej odraczającej termin złożenia zeznań o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2012 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego E. P. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 21.03.2013 r. E. P. G. wystąpił do Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. o odroczenie terminu do złożenia zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) - PIT-36 i PIT-36L za 2012 r. na okres 6 miesięcy. Uzasadniając zgłoszone żądanie podatnik wskazał, że 18.03.2013 r. został tymczasowo aresztowany, a cała dokumentacja księgowa związana z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą została zatrzymana przez funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego, czyniąc niemożliwe dochowanie przez niego ustawowego terminu złożenia zeznania podatkowego za 2012 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. uznał, że wnioskodawca wykazał okoliczności uniemożliwiające złożenie zeznania i decyzją z 27.05.2013 r., znak [...] odroczył termin do ich złożenia do 30.10.2013 r. Pismem z 18.09.2013 r. E. P. G. wystąpił do organu podatkowego o wyznaczenie terminu do złożenia zeznań na 30.05.2014 r., powołując się na brak dostępu do dokumentacji zabezpieczonej w toku postępowania karnego, uniemożliwiający dokonanie rozliczenia podatku dochodowego za 2012 r. i wskazał, że pismem z dnia 28.08.2013 r. złożył do Prokuratora Prokuratury Okręgowej w S. wniosek o natychmiastowe wydanie rzeczy zbędnych dla postępowania karnego w postaci wszelkiej dokumentacji księgowej podatnika. Wniosek pozostawiony został bez rozpoznania. Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego -Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. decyzją z 14.04.2014 r., znak [...] na podstawie art. 207 w zw. z art. 253 a oraz art. 48 ustawy z dnia 22.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) odmówił zmiany decyzji ostatecznej z 27.05.2013 r. Organ wskazał, że z pisma Prokuratora Prokuratury Okręgowej z 12.02.2014 r. wynikało, że E. P. G. ma pełen dostęp do dokumentacji zabezpieczonej od niego w toku śledztwa, może sporządzać jej kserokopie oraz fotokopie. Prokurator podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego zarówno podejrzany, jak i jego obrońca nie występowali o wgląd do tej dokumentacji, ani też nie żądali sporządzenia jej kopii. Ponadto organ podatkowy stwierdził, że brak dostępu do dokumentacji nie jest przyczyną obiektywną, lecz ma charakter subiektywny, co wynika z korespondencji podatnika. Zdaniem organu subiektywne przekonanie podatnika o słuszności swojego wniosku nie można uznać za wystarczające do odroczenia terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego. W odwołaniu E. P. G. żądając uchylenia w całości decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. zarzucił naruszenie przepisów: - art. 122 O.p., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, - art. 187 § 1 O.p., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, - art. 191 O.p., poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, - art. 253a O.p., poprzez jego błędną wykładnię oraz - art. 20-22 i art. 24 ustawy z 29 września 1994r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 330) dalej "ustawy o rachunkowości", poprzez ich błędną wykładnię. Do odwołania Strona załączyła zarządzenie z dnia 5.05.2014r. o niewyrażeniu zgody na umożliwienie przejrzenia akt sprawy, pismo Prokuratora Prokuratury Okręgowej w S. z dnia 16.04.2014 r. będące odpowiedzią na skargę z 4.04.2014 r. i samą skargę , co do zarzutu nadużycia prawa i wolności osobistej przez Prokuratora prowadzącego w sprawie p-ko D. G. i innym. W uzupełnieniu odwołania Strona przedstawiła na okoliczność braku dostępu do ksiąg podatkowych postanowienie Zastępcy Prokuratora Okręgowego w S. z dnia 17.06.2014r. wydane po rozpatrzeniu zażalenia na odmowę z 5.05.2014r. udostępnienia akt sprawy w toku śledztwa. Z kolei pismem z dnia 16.07.014r. podatnik przedstawił pozytywne rozstrzygnięcie organu podatkowego w zakresie odroczenia terminu do złożenia zeznania za rok 2013, wydane wobec jego syna, wnosząc o jego uwzględnienie. Dyrektor Izby Skarbowej w S. decyzją z dnia 19.09.2014r. [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 14.04.2014r. Organ wskazał, że wzięto pod uwagę, że decyzją ostateczną z dnia 27.05.2013r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego odroczył podatnikowi - na podstawie art. 48 § 1 O.p.- termin do złożenia zeznań PIT-36 i PIT-36L za rok 2012 do 30.10.2013 r. Wskazując na przepis art. 48 § 1 O.p. przewidujący odraczanie terminów przepisów prawa podatkowego, organ podniósł, że nie wskazuje on na możliwość odraczania terminów, nie wskazanych w przepisach prawa podatkowego, a wynikających z indywidualnych aktów administracyjnych, wydanych na podstawie ww. przepisu. Stąd też stwierdzono, że wniosek podatnika z 18.09.2013r. o odroczenie do 30.05.2014r. - terminu 30.10.2013r., wyznaczonego ww. decyzją ostateczną na złożenie zeznań PIT-36 i PIT-36L za rok 2012, zasadnie został uznany za wniosek o wzruszenie tej decyzji, tym bardziej, że zawierał adnotację, że właśnie jej dotyczy. Dalej organ podaje, że uznano, że wniosek wciąż obejmował odroczenie jednego terminu wynikającego z przepisu art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) -30.04.2013r. na złożenie podatkowych zeznań rocznych za rok 2012. Przepis art. 48 O.p. w ocenie organu nie mógł skutecznie objąć odroczenia terminu wynikającego z odroczonego terminu indywidualnego aktu administracyjnego. Za niezasadny uznał zatem organ zarzut strony, że zaskarżona decyzja została wydana niezgodnie z treścią wniosku strony z 18.09.2013r., w którym miała ona wnioskować o kolejny okres objęty odroczeniem, tj. od dnia 30.10.2013r. do dnia 30.05.2014r. Wobec stwierdzenia, że sprawa odroczenia E. P. G. terminu do złożenia zeznań PIT-36 i PIT-36L za rok 2012 została już załatwiona decyzją ostateczną właściwe było rozpatrzenie dopuszczalności wzruszenia tej decyzji w trybie art. 253a O.p., poprzez jej zmianę i zmianę samego terminu na złożenie zeznań. Dyrektor Izby Skarbowej w S. nie podzielił też argumentacji podatnika, że wydanie decyzji o odmowie zmiany decyzji ostatecznej oznacza jej rozstrzygnięcie na niekorzyść strony. Jedynie bowiem w wypadku uchylenia decyzji lub jej zmiany - poprzez odroczenie terminu, ale z wcześniejszą datą, można by - w opinii organu - czynić skuteczny zarzut naruszenia przepisu art. 253a § 4 O.p. Badając natomiast przesłanki wystąpienia, bądź nie, ważnego interesu podatnika, w odroczeniu terminu złożenia zeznań PIT-36 i PIT-36L za rok 2012, organ stanął na stanowisku, że w sprawie nie wystąpiły takie okoliczności, które uzasadniały odroczenie terminu na złożenie ww. deklaracji do 30.05.2014r. Organ wskazał na przepisy z których wywiódł obowiązek składania zeznań rocznych, obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, ponadto, że podatnik wypełnia zeznanie podatkowe już na podstawie zamkniętych za dany okres rozliczeniowy ksiąg, po zakończeniu danego roku obrotowego. W tym kontekście organ uznał, że twierdzenie podatnika, przybierające w odwołaniu formę pytania, dotyczące możliwości dokonywania zapisów w księdze na podstawie oryginałów bądź kopii dokumentów źródłowych jest całkowicie chybione wobec konstatacji, że zapisy w księgach winny być już, w przeważającej części - jeśli nie zupełnie - przez niego dokonane. Organ wskazał też, że ograniczenie w dostępie do ksiąg podatkowych przedsiębiorstwa było już uwzględnione przez organ podatkowy i skutkowało odroczeniem o 6 miesięcy terminu na złożenie zeznań podatkowych za rok 2012. Uznano, że było to odroczenie wystarczające do ich sporządzenia. Dyrektor Izby Skarbowej w S. wskazał, że oparł się w tym względzie o wyjaśnienia udzielone pismem z dnia 12.02.2014r. przez Prokuratura Prokuratury Okręgowej w S., z których wynikało, że podejrzany -ma prawo zarówno do wglądu do zabezpieczonej dokumentacji dotyczącej jego działalności gospodarczej, jak i do uzyskania kserokopii, czy też samodzielnego wykonania fotokopii. Ponadto poinformowano w tym piśmie, że podatnik, czy też jego pełnomocnik, w ogóle nie występowali z wnioskiem o wgląd do tej dokumentacji, czy sporządzenie jej kserokopii. Organ uznał zatem, że Strona miała możliwość sporządzenia zeznania skoro miała możliwość nie tylko wglądu do oryginałów ksiąg, ale i uzyskania kopii tych oryginałów. Polemizując natomiast z argumentacją odwołującego się przedstawioną w uzupełnieniu odwołania z dnia 7.07.2014r., zauważono że rozstrzygnięcie Zastępcy Prokuratora Okręgowego w S. z dnia 17.06.2014r. wskazywało, że "wielość czynności do wykonania (...), rodzaj zdarzeń będących przedmiotem zainteresowania (...) wyklucza zatem możliwość udostępnienia całości akt postępowania przygotowawczego, na obecnym jego etapie." Z postanowienia nie wynikało więc, aby podejrzany zwracał się o wgląd (kopie) w akta obejmujące jego księgi rachunkowe za rok 2012. Jeżeli zatem zażalenie dotyczyło odmowy wglądu w całość akt postępowania przygotowawczego, to odmowa obejmowała również część akt zabezpieczonych u niego w związku z prowadzoną działalnością. W ocenie tut. organu, nie negowało to jednak uprawnienia strony do podjęcia próby uzyskania wglądu do konkretnych fragmentów materiału dowodowego (np. właśnie ksiąg rachunkowych). Z kolei w odpowiedzi na przedstawiony w uzupełnieniu odwołania z dnia 16.07.2014r. wniosek strony o uwzględnienie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia treści decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 9.07.2014r. znak: [...], Dyrektor Izby Skarbowej w S. zauważył, że wbrew twierdzeniu zawartemu w piśmie, okoliczności przedstawionego rozstrzygnięcia nie były tożsame ze stanem faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w S., nie zasługiwały na uwzględnienie również zarzuty naruszenia art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że w okresie do dnia 30.10.2013r. podatnik miał możliwość wglądu i uzyskania danych niezbędnych do sporządzenia zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-36 i PIT -36L) - mimo że ograniczoną. Z akt sprawy nie wynikało, aby czynił starania w celu ich uzyskania, stąd też przesłanka ważnego interesu podatnika, wobec jego zaniechań, w ocenie organu nie wystąpiła. Natomiast odmowa udostępnienia całości akt sprawy śledztwa w postępowaniu przygotowawczym, nie mogła być jedynym i wystarczającym powodem usprawiedliwiającym odraczanie terminu na złożenie zeznań, skoro dane niezbędne do ich sporządzenia stanowią jedynie część tych akt. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie E. P. G. zarzucił naruszenia przepisów: 1. art. 20, art. 21 i art. 22, art. 24 ustawy o rachunkowości poprzez błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, 2 art. 121 § 1 O.p. przez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych, 3 art. 122 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, 4 art. 187 § 1 O.p., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, 5 art. 191 O.p. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Wobec powyższego Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w S. oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. lub o ewentualne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W ocenie Skarżącego, pomimo przywołania przepisów z ustawy o rachunkowości, zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w kwestii tego - czy kserokopie lub fotokopie faktur VAT mogą stanowić źródłowy, formalny i rzetelny dowód do wprowadzenia w postaci zapisu do ksiąg rachunkowych. Skarżący ocenia, że pomimo "rzekomego" dostępu do dokumentacji księgowej, ewentualnie uzyskane kserokopie lub fotokopie dokumentów księgowych i tak nie mogą stanowić podstawy do dokonywania zapisów księgowych w ewidencjach, a w konsekwencji do złożenia rzetelnego zeznania podatkowego. W jego opinii, przepisy ustawy o rachunkowości - w szczególności art. 20 ust. 2, art. 21, art. 24 ust. 3 nie przewidują, aby podatnicy mogli dokonywać zapisów w księgach handlowych na podstawie kopii lub fotokopii faktury, a na poparcie prezentowanego stanowiska przywołuje interpretację indywidualną z dnia 17 sierpnia 2010r. znak: [...]. Nie godzi się także ze stanowiskiem organu, że zapisy w księdze na dzień zabezpieczenia dokumentacji winny być już dokonane. Podnosi bowiem, że na dzień 18.03.2013r. - pomimo bieżącego prowadzenia ksiąg - wymagały one jeszcze szeregu czynności pozwalających na ich zamknięcie m.in.: ostatecznego uzgodnienia sald z odbiorcami i dostawcami, ustalenia wydatków niestanowiących kosztów podatkowych, rozliczenia wyniku finansowego za 2012r., dokonania przeksięgowań, ewentualnych korekt odpisów amortyzacyjnych środków trwałych, zaksięgowania części dokumentów źródłowych (faktur za grudzień). Wskazuje, że twierdzenie organu o kompletności ksiąg 18.03.2013r. umożliwiające złożenie rzetelnych zeznań PIT-36 i PIT-36L za 2012r., nie znajduje oparcia w stanie faktycznym. Zarzucił nie przeprowadzenie żadnego postępowania dowodowego, wypowiedzenie się w kwestii nie będącej w zakresie kompetencji organu podatkowego w zakresie udostępnienia wglądu do materiałów z akt sprawy. W ocenie Skarżącego, możliwość udostępnienia zatrzymanej przez funkcjonariuszy CBA dokumentacji księgowej, w tym sporządzenie z niej kserokopii została zablokowana ww. postanowieniem. Podnosi, że w postępowaniu wyjaśnienia wymagała wątpliwość, co do możliwości wglądu strony w dokumentację księgową. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż nie podjął próby uzyskania wglądu do np. ksiąg rachunkowych. Stoi na stanowisku, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w postaci korespondencji Skarżącego z prokuratorem - wynika, że próbę taką podejmował, a jedynie z uwagi na działania prokuratury, które szeroko opisuje, były one niemożliwe do zrealizowania. Podnosi również, że organy podatkowe obu instancji bezkrytycznie i bez przeprowadzenia wnikliwej analizy całości materiału dowodowego oparły swoje ustalenia głównie na podstawie pism prokuratora prowadzącego postępowanie przygotowawcze, których treść jest sprzeczna ze stanem rzeczywistym w sprawie. Nie zgadza się również ze stanowiskiem organu, że decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. dotycząca odroczenia D. G. terminu do złożenia podatkowego zeznania rocznego za rok 2013 nie jest analogiczna do sytuacji podatnika. Argumentuje, że wspólnym elementem łączącym obu podatników jest brak możliwości dostępu do zabezpieczonej dokumentacji księgowej, zabezpieczenie dokumentacji w tym samym dniu, bezskutecznie składane wnioski oraz okoliczność, że dokumentacja księgowa nie została zwrócona obu podatnikom. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o oddalenie skargi z argumentacją jak w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badanie orzeczenia organu podatkowego dokonane we wskazanych na wstępie ramach wykazało, że skarga jest zasadna. Dokonując w pierwszej kolejności kontroli zastosowanego trybu rozpoznania wniosku Skarżącego wskazać należy, że stosownie do art. 48 § 1 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odraczać terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego (...).Odraczane mogą być tylko terminy materialnoprawne, wynikające z przepisów prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 2 O.p. (ustawy podatkowe i wydane na ich podstawie akty wykonawcze). M.in. taki jaki przewiduje art. 45 ust. 1 u.p.d.o.f. Odroczenie terminów wynikających z przepisów prawa podatkowego sprowadza się do wydłużenia o określony czas możliwości dokonania danej czynności. Odroczenie terminu może nastąpić jedynie na wniosek podatnika, z którym Skarżący po raz pierwszy wystąpił dnia 21.03.2013 r. Organ podatkowy kończy postępowanie w sprawie odroczenia terminu wydaniem decyzji, w której odracza termin (lub odmawia), co w niniejszej sprawie miało miejsce dnia 27.05.2013 r., przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego, który odroczył termin do złożenia zeznań do dnia 30.10.2013 r. Skarżący wystąpił dnia 18.09.2013 z kolejnym wnioskiem o odroczenie terminu do złożenia zeznań. Mając zatem na uwadze brzmienie przepisu art. 48 O.p. oraz okoliczności faktyczne niniejszej sprawy tj. że termin do złożenia zeznania został określony decyzją z dnia 27.05.2013 r. bezspornym jest, że rozpoznanie wniosku Skarżącego, jak zasadnie przyjęły to organy podatkowe, mogło nastąpić tylko i wyłącznie w trybie wzruszenia decyzji ostatecznej określające termin do złożenia zeznania podatkowego. Bezspornie decyzja z dnia 27.05.2013 r. jest decyzją ostateczną, decyzją na mocy której strona nabyła prawo. W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż decyzje ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo to rozstrzygnięcie o określonych uprawnieniach dla strony. Należy wskazać, iż pod pojęciem nabycia prawa należy rozumieć nabycie uprawnień w sferze prawa materialnego. Prawa nabyte dla stron będą tworzyły decyzje wprost stanowiące o przyznaniu uprawnień, określające ich rodzaj lub zakres, czy czas trwania. Takie prawa będą tworzyć również decyzje stanowiące wprost o obowiązkach, bo wskazują one na rodzaj i charakter obowiązku, jego zakres i wymiar, podobnie będzie z nakazami lub zakazami stanowiącymi treść decyzji. Prawem nabytym nie tylko będzie uprawnienie, lecz również granice obowiązku (wyrok NSA z dnia 19 maja 2004 r., GSK 46/04, LEX nr 316005). Bezspornie taką decyzją pozytywną jest na przykład odroczenie terminu do złożenia zeznania podatkowego. Warunki wzruszenia decyzji ostatecznych tworzących prawa nabyte określa treść art. 253a O.p.. Według tego przepisu decyzja może być zmieniona lub uchylona, lecz za zgodą strony i jeżeli przepisy szczególne się temu nie sprzeciwiają. Zgody tej nie można dorozumiewać lub interpretować, winna ona w sposób jednoznaczny wynikać wprost ze stanowiska strony w sprawie. Z takim przypadkiem zgody mamy bezspornie do czynienia w przypadku wszczęcia postępowania na żądanie strony. Przesłankami zastosowania uznania administracyjnego w postaci uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 253a O.p. będą: 1- rozstrzygnięcie w stosunku do decyzji ostatecznej, 2- nabycie z decyzji praw w zakresie podatkowego prawa materialnego, 3- wyrażenie przez stronę, która nabyła prawo, zgody na wzruszenie decyzji, brak przepisów szczególnych wyłączających możliwość wzruszenia decyzji, 4- skonkretyzowany w realiach rozstrzyganej sprawy ważny interes strony lub interes publiczny przemawiający za wzruszeniem bytu prawnego decyzji. Zdaniem Sądu, na co zasadnie wskazały organy podatkowe, w niniejszej sprawie ziściły się ww. przesłanki określone w pkt od 1 do 3. Uznając zatem, iż organy prawidłowo oparły rozpoznanie wniosku Skarżącego z 18.09.20113 r. w oparciu o przepis art. 253 a O.p. przystąpić można do oceny pozostałych zarzutów skargi. Odnosząc się do uznania administracyjnego zauważyć należy, że rozpoznając wniosek na podstawie art. 253 a O.p., organ nie będzie miał obowiązku uchylenia lub zmiany decyzji, lecz będzie korzystał z takiej możliwości. Jest to decyzja uznaniowa, z której istoty wynika pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania, co oczywiście musi być odpowiednio uzasadnione. Uznanie administracyjne sprowadza się do tego, że organ podatkowy jest zobligowany do ustalenia, czy w danej sprawie mają miejsce przesłanki uzasadniające odroczenie terminu. Musi zatem wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Ustalenie istnienia tych przesłanek nie wiąże organu podatkowego w tym sensie, że nie musi on podjąć korzystnej dla podatnika decyzji . Może bowiem - w ramach swojego uznania - zadecydować o odmowie odroczenia terminu, nawet wówczas, gdy istnieje np. "ważny interes podatnika". Decyzja taka wymaga jednak stosownego uzasadnienia. W literaturze i orzecznictwie sądowym wskazuje się, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym przesłanek odroczenia, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji ich istnienia. Negatywne rozstrzygnięcie, szczególnie podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku decyzji uznaniowej organ podatkowy zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania. Mając na uwadze, że Skarżący wystąpił dnia 18.09.2013 r. o odroczenie ustalonego na 30.10.2013 r. terminu do złożenia zeznania podatkowego, organ miał obowiązek rozważyć ważny interes podatnik i interes publiczny również w odniesieniu do możliwości obiektywnych dochowania ustalonego terminu. Jak wynika z akt sprawy Skarżący pismem z dnia 28.08.2013 r. wystąpił o natychmiastowe wydanie dokumentacji księgowej. Dnia 5.05.2014 r. Prokurator odmówił udostępnienia całości akt postępowania przygotowawczego. Dnia 17.06.2014 r. zażalenie Skarżącego nie zostało uwzględnione. Dnia 4.04.2014 r. pełnomocnik złożył skargę w ramach nadzoru na działanie Prokuratora prowadzącego postępowanie w sprawie p-ko D. G. i innym. Dnia 16/04.2014 r. została udzielona odpowiedź. Jak wynika z uzasadnienie zaskarżonej decyzji organy oparły swoje rozstrzygnięcie uwzględniając okoliczności wskazane w piśmie z dnia 12.02.2014 r. Prokuratora prowadzącego sprawę, wskazały na brak podejmowania działań przez Skarżącego celem wykonania kserokopii dokumentów księgowych. Opierając się na stanowisku Prokuratora zawartym w ww piśmie z dnia 12.02.2014 r. uznały, że Skarżący miał możliwość wykonania kserokopii dokumentów księgowych niezbędnych do sporządzenia zeznania podatkowego a w konsekwencji, że brak podjęcia takich działań wynika z przyjętej przez Skarżącego taktyki obrony w swojej sprawie. W sprawie poddanej kontroli Sądu brak jest jednak zdaniem Sądu całościowego rozważenia okoliczności niniejszej sprawy w odniesieniu do zgromadzonego w aktach sprawy dokumentacji, w tym wynikających z pisma z dnia 16.04.2014 r. będącego w aktach sprawy, załączonego do odwołania. Z pisma tego wynika, że zabezpieczoną dokumentację zapakowano do pakietów, a wobec wydania dokumentów w całości bez zbadania ich zawartości, nieznanej ilości i o nieustalonej treści, Prokurator prowadzący postępowanie podjął decyzję, aby zatrzymane pakiety otwierać w obecności przedstawiciela Spółki (...). Zindywidualizowania tych dokumentów kolejno dokonano dnia 26.04.2013 r., 13.05.2013 r., 14.05.2013 r. łącznie 13 segregatorów po około 4 w pakiecie i dnia 27.03.2014 r. oraz 11.04.2014 r. łącznie 12 segregatorów po około 4 w pakiecie. Zestawienie powyższych dat z wyznaczoną datą złożenia zeznania winno nasunąć wątpliwości organu czy obiektywnie, Skarżący mógł skutecznie podjąć – jak wskazał organ, kroki celem wykonania kserokopii lub fotokopii dokumentów księgowych niezbędnych do sporządzenia zeznań podatkowych. Bezspornie również na dzień 30.10.2013 r. nie były zindywidualizowane wszystkie dokumenty zabezpieczone podczas przeszukania u Skarżącego. Z załączonych do akt postępowania podatkowego postanowień w przedmiocie dowodów rzeczowych- dwóch z dnia 14.10.2013 r. oraz jednego z dnia 16.10.2013r. wynika jednak, że do dnia 30.10.2013 r. nie zostały zwrócone dokumenty księgowe. Mając na uwadze powyższe okoliczności, brak jest podjęcia stosownych wyjaśnień przez organ, czy wśród zindywidualizowanych dokumentów, były księgi podatkowe i stosowne dokumenty księgowe niezbędne do sporządzenia zeznań podatkowych. Przedwczesne jest zatem na tym etapie postępowania wnioskowanie organu odwoławczego, że Skarżący miał możliwość wykonania kserokopii spornych dokumentów – wobec treści pisma z dnia 16.04.2014 r. załączonego do odwołania i konieczności rozważenia jak wpływają powyższe okoliczności na sytuację Skarżącego. Umknęło również uwadze organu odwoławczego, dokonującego kontroli decyzji organu I instancji, że okoliczności te były podnoszone przed organem I instancji w piśmie pełnomocnika Skarżącego z dnia 8.01.2014 r. Zauważyć także należy, że w ramach niniejszego postępowania nie ma miejsca na rozważania czy Skarżący prowadził księgę podatkową wadliwie czy też nie wadliwie tj. czy dokonywał wpisów w księdze w odpowiednich terminach. Istotą postępowania o zmianę decyzji w sprawie odroczenia terminu do złożenia zeznań podatkowych za 2012 r. jest to czy występuje skonkretyzowany w realiach rozstrzyganej sprawy ważny interes strony lub interes publiczny przemawiający za wzruszeniem bytu prawnego decyzji w przedmiocie terminu do złożenia zeznań podatkowych. I tylko z tego punktu widzenia mogą być oceniane te okoliczności braku dokumentacji księgowej, która uniemożliwia sporządzenie zeznań podatkowych, co winien organ uwzględnić w ponownym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, w ponownym postępowaniu organ odwoławczy rozważy przesłankę ważnego interesu podatnika, interesu publicznego również w odniesieniu do okoliczności, o których mowa w piśmie z dnia 16.04.2014 r. oraz po ewentualnym uzupełnienia zgromadzonego materiału o stosowne informacje z Prokuratury. Uznając zatem zarzuty skargi za zasadne Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 ww ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. z 2013r., poz. 461 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło