II OZ 161/16

Dnia 17 lutego 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 października 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 161/15 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi G. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 października 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 161/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę G. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji, wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 lutego 2015 r. skarżący G. P. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1500 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 9 marca 2015 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 161/15, referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z kolei postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 161/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 589/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie G. P. na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 7 lipca 2015 r. wezwano skarżącego do wykonania zarządzenia z dnia 6 lutego 2015 r., do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1500 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie to zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 17 lipca 2015 r. Pismem z dnia 24 lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do dokonania opłaty. Z zapisku urzędowego z dnia 21 sierpnia 2015 r. wynika, że do dnia jego sporządzenia skarżący nie uiścił wpisu. Postanowieniem z dnia 3 września 2015 r. Sąd oddalił wniosek o przedłużenie terminu do dokonania opłaty od skargi. Termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął bezskutecznie w dniu 24 lipca 2015 r. Sąd I instancji, powołując się na treść art. 220 § 3 i art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wskazał, że w przedmiotowej sprawie brak fiskalny skargi nie został uzupełniony w przepisanym terminie. Dlatego Sąd odrzucił skargę na podstawie wyżej wskazanych przepisów. Zażalenie na ww. postanowienie o odrzuceniu skargi wniósł w trybie art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. G. P., podnosząc zarzut naruszenia art. 220 § 3 p.p.s.a. przez jego zastosowanie i odrzucenie skargi, w sytuacji gdy strona nie miała obiektywnej możliwości uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Podniesiony w zażaleniu zarzut i jego uzasadnienie sprowadzają się do kwestii wniosku strony o przedłużenie terminu płatności wpisu i skutków tegoż wniosku. A mianowicie, czy złożenie wniosku o przedłużenie terminu płatności wpisu przerywa bieg terminu do uiszczenia tego wpisu. Takie stanowisko jest pozbawione jakichkolwiek podstaw prawnych. Z samego faktu prawa strony do składania wniosków w toku postępowania nie można bowiem wywieść, że wnioski te mogą być dowolne i muszą wywołać oczekiwany przez stronę skutek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje instytucji przedłużania terminu płatności wpisu od skargi, co wyklucza pozytywne rozpoznanie wniosku strony, co też nastąpiło w niniejszej sprawie – postanowieniem z dnia 3 września 2015 r. Sąd I instancji oddalił taki wniosek właśnie z tego względu, że siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu nie może być przedłużany ani skracany przez Sąd. Wynika to z faktu, że jest on terminem o charakterze ustawowym (art. 84 p.p.s.a. wskazuje jedynie na możliwość przedłużenia terminów, ale tylko sądowych) – por. postanowienia NSA: z 30 października 2015 r., II OZ 1034/15; z 17 lipca 2014 r., II OZ 700/14; z 20 listopada 2012 r., II OZ 1018/12. Zatem brak przepisu prawa zakazującego weryfikacji terminu ustawowego nie świadczy o tym, że jest to dopuszczalne. Sądy działają bowiem w granicach i na podstawie prawa i nie mogą podejmować żadnych działań, do których podstawa prawna nie jest wyraźnie sformułowana. Wszelkie terminy ustawowe precyzyjnie wskazują okres, w którym dana czynność musi zostać dokonana. W odniesieniu do tych terminów ustawodawca nie pozostawia Sądowi żadnego luzu decyzyjnego. Co za tym idzie, po upływie takiego terminu Sąd jest obowiązany – bez względu na przyczyny uchybienia terminu (np. brak możliwości skontaktowania się pełnomocnika z mocodawcą) – podjąć kroki będące skutkiem tego uchybienia, przewidziane w ustawie, tj. odrzucić skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Wbrew stanowisku strony skarżącej, nie mogła ona uzależnić uiszczenia wpisu od rozpoznania przez Sąd jej wniosku, który nie znajduje umocowania w przepisach ustawy. Taki bowiem wniosek nie miał wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu Sąd w tym zakresie wcale nie oceniał obiektywnych okoliczności braku możliwości dokonania wpłaty przez stronę, lecz wskazał, że taki wniosek niezależnie od wskazywanych przez stronę okoliczności (argumentacji) nie mógł być uwzględniony bo ustawa w ogóle nie przewiduje takiej instytucji prawnej jak możliwość przedłużenia terminów ustawowych. W wyniku odrzucenia skargi nie zostały zatem naruszone żadne prawa procesowe strony, tym bardziej, że ustawa z uwagi na wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, które mają negatywne skutki dla strony postępowania, przewiduje konkretny środek prawny, umożliwiający dochodzenie swoich praw. Otóż jedynym środkiem prawnym umożliwiającym uchylenie się od skutków przekroczenia terminu, ale bez winy strony, jest wniosek o przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.) – por. postanowienie NSA z 14 czerwca 2007 r., I FSK 583/07. Podsumowując, wniosek o przedłużenie terminu ustawowego jako taki nie ma wpływu na bieg terminu, w którym powinno nastąpić uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Termin ten "skutecznie" upływa pomimo złożenia w jego biegu wniosku o przedłużenie płatności wpisu. Wynika to z tego, że sąd administracyjny rozstrzygając taki wniosek nie może wypowiedzieć się, czy zachodzą, czy też nie merytoryczne podstawy do przedłużenia terminu ustawowego, a więc czy zasadne było wymaganie od strony uiszczenia wpisu w wymaganym 7-dniowym terminie. Brak możliwości takiej merytorycznej oceny przez sąd administracyjny oznacza, że z takim wnioskiem nie wiążą się żadne skutki, które pozwalałyby na wezwanie strony do uiszczenia wpisu w innym terminie. Trudno w takich okolicznościach uznać, że dochodzi do naruszenia praw procesowych strony. Kierując się właśnie tymi prawami procesowymi Sąd I instancji w pierwszej kolejności rozpoznał wniosek o przedłużenie terminu ustawowego, a dopiero później odrzucił skargę. Taka kolejność uzasadniona była pewną logiką procesową celem realizacji ale tylko i wyłącznie "poczucia" zagwarantowania praw procesowych strony przez Sąd. Nie miało to jednak znaczenia dla upływu terminu do uiszczenia wpisu i związaną z tym oceną Sądu I instancji, który prawidłowo zastosował art. 220 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka z ww. przepisu do odrzucenia skargi. Strona skarżąca w terminie nie uiściła wpisu sądowego od skargi, a przedmiotowe zażalenie, jak i omawiany wniosek o przedłużenie terminu jedynie okoliczność tę potwierdzają. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.