II FSK 4111/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 3190/14 w sprawie ze skargi D. R. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1398/12 oddalającym skargę D. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. II FSK 4111/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 3190/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi D. R. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1398/12, umorzył postępowanie sądowe. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że ww. wyrokiem Sąd oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 lutego 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Decyzją z dnia 5 maja 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie uchylił w całości decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 lutego 2012 r. oraz decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Warszawie z dnia 10 listopada 2010 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie, o czym poinformował w piśmie z dnia 30 czerwca 2014 r. W zaskarżonym postanowieniu, odnosząc się do żądania wznowienia postępowania sądowego dotyczącego decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 lutego 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Sąd stwierdził, że wobec uchylenia przedmiotowej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji a także umorzenia postępowania w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od odchodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, bezprzedmiotowe stało się rozpatrzenie skargi o wznowienie postępowania sądowego, którego przedmiotem orzekania była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 lutego 2012 r. uchylona przez ten organ. Odnośnie zawartego w skardze wniosku o zasądzenie kosztów postępowania wskazano, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." nie przewidują orzeczenia o kosztach w postanowieniu o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zwrot kosztów przysługuje stronie skarżącej od organu jedynie w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., a także w razie wystąpienia podstaw z art. 200 p.p.s.a. Z kolei podstawę zwrotu uiszczonego wpisu od skargi stanowi art. 232 § 1 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe regulacje brak było, zdaniem Sądu, podstaw do zasądzenia kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, jak i zwrotu uiszczonego przez stronę wpisu sądowego od skargi. W skardze kasacyjnej od tego postanowienia zaskarżono je w całości i wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania a także o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym także kosztów zastępstwa procesowego dotyczących postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 161 § 1 pkt 3 p.p.a.a. polegające na błędnym zastosowaniu tego prawa i uznaniu, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania sądowo-administracyjnego stało się bezprzedmiotowe z powodu uchylenia przed wydaniem orzeczenia w wyniku wznowienia postępowania, decyzji ustalających wysokość podatku; przepisem, który powinien mieć w sprawie zastosowanie jest art. 282 § 2 p.p.s.a., gdyż w sprawie istnieje przedmiot zaskarżenia w postaci prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i istnieje możliwość uchylenia tego wyroku w wyniku wznowienia postępowania i końcowo umorzenia postępowania sądowo-administracyjnego ze względu na uchylenie wszystkich decyzji wymiarowych; wpływ naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy polegał na braku uchylenia prawomocnego orzeczenia sądowo-administracyjnego i błędnym umorzeniu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Z art. 281 p.p.s.a. wynika, że na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Natomiast w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. sąd po ponownym rozpoznaniu sprawy, stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza. Podnieść przy tym należy, że w wyniku złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego sąd może wydać orzeczenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. o umorzeniu postępowania - żaden bowiem z przepisów Działu VII p.p.s.a. WZNOWIENIE POSTĘPOWANIA nie uniemożliwia umorzenia postępowania wznowieniowego. Jednakże, gdy sąd rozpoznający skargę o wznowienie postępowania uzna skargę o wznowienie postępowania za dopuszczalną i podejmie decyzję o merytorycznym rozpoznaniu sprawy, a następnie dochodzi do wniosku, że postępowanie powinno być umorzone, zobowiązany jest wydać orzeczenie na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza (por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2168/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl, zwana dalej: "CBOSA"). W świetle tego przepisu uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania sądowego skutkuje następującymi rodzajami rozstrzygnięć: - zmianą zaskarżonego orzeczenia; - uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i odrzuceniem skargi; - uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i umorzeniem postępowania. Umorzyć można zatem albo całe postępowanie wznowieniowe – np. z uwagi na cofnięcie skargi o wznowienie postępowania sądowego albo po uprzednim uchyleniu zaskarżonego taką skargą orzeczenia umorzyć postępowanie wznowione. W okolicznościach rozstrzyganej sprawy nie można jednak – a tak uczynił Sąd pierwszej instancji - orzekać tylko na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W konsekwencji powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że chcąc umorzyć postępowanie z uwagi na wcześniejsze wyeliminowanie przez organ podatkowy decyzji, jako podstawę prawną orzeczenia należy przyjąć art. 282 § 2 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien wziąć pod uwagę przedstawione wyżej rozważania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się natomiast do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a., w postępowaniu kasacyjnym nie zasądza się zwrotu kosztów postępowania w przypadku skarg kasacyjnych od postanowień wojewódzkich sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zasądza koszty postępowania jedynie w wypadku orzeczeń kończących postępowanie w danej instancji, które są wymienione w ww. przepisie, tj. o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. W przepisach tych mowa jest wyłącznie o skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku sądu pierwszej instancji, a nie od jego postanowienia. Wątpliwości w tej mierze usunęła uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (CBOSA), w myśl której art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.