II SA/Gl 116/15
WyrokWSA w Gliwicach2015-03-23
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Rafał Wolnik, Artur Żurawik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czynność materialno-techniczna polegająca na zmianie danych w ewidencji gruntów i budynków, dotycząca oznaczenia użytku gruntowego i podmiotu zarządzającego, może zostać uznana za bezskuteczną, jeśli nie odzwierciedla w pełni stanu prawnego i faktycznego nieruchomości, mimo że część wprowadzonych zmian jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Czynność materialno-techniczna polegająca na zmianie danych w ewidencji gruntów i budynków jest dotknięta uchybieniami uzasadniającymi stwierdzenie jej bezskuteczności, jeśli została dokonana wybiórczo i nie odzwierciedla w pełni rzeczywistego stanu prawnego i faktycznego nieruchomości, w szczególności w zakresie oznaczenia użytku gruntowego oraz podmiotu zarządzającego, mimo że część wprowadzonych zmian (np. właścicielskich) jest zgodna z prawem. Ewidencja gruntów powinna odzwierciedlać stan rzeczywisty, a wpis wybiórczy, nawet częściowo zgodny z prawem, nie może zostać zaakceptowany jako całość.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr 1, w tym oznaczenia użytku gruntowego na "dr" (drogi) i wskazania Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad jako zarządcy, zamiast "Bi" (inne tereny zabudowane) i Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Z. jako gospodarza. Organ ewidencyjny dokonał wpisu na podstawie decyzji Wojewody stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa własności działki nr 1, znajdującej się w liniach rozgraniczających pas drogowy autostrady. Wcześniejsze orzeczenia WSA kwestionowały interes prawny skarżących, jednak NSA uchylił te wyroki, wskazując na potrzebę ponownego zbadania ich legitymacji skargowej.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdził bezskuteczność czynności wpisu zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków. 2. Stwierdził, że zaskarżona czynność nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. 3. Zasądził od Prezydenta Miasta Z. solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2015 r. sprawy ze skargi R. R. i J. R. na czynność Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków 1. stwierdza bezskuteczność czynności wpisu zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], dokonanej przez Prezydenta Miasta Z. w dniu [...] r. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r., znak [...], dla nieruchomości położonej w Z., ul. [...], dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Z. księga wieczysta nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona czynność nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Prezydenta Miasta Z. solidarnie na rzecz skarżących R. R. i J. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...], działając m. in. na podstawie art. 14 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (obecnie j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.) stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 30 czerwca 1998 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości znajdującej się w liniach rozgraniczających pas drogowy autostrady [...], oznaczonej w projekcie podziału przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego jako działka nr 1 o powierzchni 0,0718 ha, którą wydzielono z działki nr 2 ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z.
Zawiadomieniem z dnia 29 lutego 2012 r. Prezydent Miasta Z. poinformował o zmianach wprowadzonych w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w jednostce ewidencyjnej M. Według dołączonych wypisów z rejestru gruntów wynika, że wykreślono z ewidencji dane dotyczące działki nr 2 o oznaczeniu użytków symbolem "Bi" , a dopisano dwie działki o nr 1 i 3 także oznaczone jako użytek "Bi". Z wypisu z rejestru gruntów wynika także, że działka o nr 1 jest własnością Skarbu Państwa, a gospodaruje zasobem Prezydent Miasta Z.. W przypadku działki o nr 3 wpisano własność Gminy Z.
Pismem z dnia 15 marca 2012 r. z datą wpływu do Kancelarii Ogólnej Urzędu Miejskiego w Z. w dniu 16 marca 2010 r. skarżący J. R. oraz R. R. wezwali Prezydenta do usunięcia naruszenia prawa (pismo przesłane do Sądu w dniu 6 marca 2015 r.).
Odpowiedzi na powyższe wezwanie Prezydent Miasta Z. udzielił pismem z dnia 30 marca 2012 r., które odebrane zostało przez skarżących w dniu 11 kwietnia 2012 r. (kserokopie potwierdzenia odbioru – k. 38 i 39 akt sądowych).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wnieśli pismem z dnia 28 kwietnia 2012 r. domagając się: stwierdzenia bezskuteczności czynności wpisu zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia działki nr 1 symbolem użytku gruntowego "Bi", tj. inne tereny zabudowane oraz w zakresie wskazania dla tej działki jako władającego Skarb Państwa – Prezydent Miasta Z.; uznania obowiązku dokonania przez organ ewidencyjny, Prezydenta Miasta Z., zmiany w ewidencji gruntów danych o działce nr 1 w taki sposób, aby wpisano jako oznaczenie użytku gruntowego symbol "dr" oraz sprawującą zarząd Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Wnieśli także o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący podali m. in., że poprzez przedmiotową czynność organ administracji naruszył szereg przepisów wskazanych w skardze, w szczególności § 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r., Nr 38, poz. 454), poprzez dokonanie zmian niezgodnie z ostateczną decyzją deklaratoryjną Wojewody [...] z dnia [...]r. Wpisy wprowadzone do ewidencji przez organ są niezrozumiałe dla Skarżących w zakresie przyjętych oznaczeń. W ich ocenie sama sentencja decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. jest wystarczającą podstawą do dokonania żądanych zmian. Z sentencji tej decyzji wynika zaś, że działka nr 1 znajduje się w liniach rozgraniczających pas drogowy autostrady. Dodatkowo Skarżący podnieśli, że dla takiego zakwalifikowania nie jest niezbędne, aby była na nim fizycznie urządzona autostrada, ważne jest oby obszar znajdował się pomiędzy liniami rozgraniczającymi autostradę, zawartymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady. Skarżący podnieśli, że przedmiot niniejszego postępowania jest różny od zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r., utrzymaną w mocy przez organ drugiej instancji, od której skarga została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 471/10. Decyzja ta wydana została w innym stanie faktycznym i prawnym, przed ujawnieniem mapy podziału działki nr 2 i wydaniem decyzji z dnia [...] r. przez Wojewodę [...]. Brak zatem podstaw do twierdzenia, że organ przeprowadził już postępowanie administracyjne w zakresie zmiany użytku gruntowego "Bi" na użytek oznaczony "dr". Wydając poprzednią decyzję organ nie brał pod uwagę mapy z projektem podziału działki nr 2, opracowanej pod kątem decyzji o lokalizacji autostrady [...].
W piśmie procesowym z dnia 19 lipca 2012 r. skarżący dołączyli do akt sprawy zaświadczenie Wojewody [...] z dnia 24 kwietnia 2012 r. potwierdzające, iż część budynku położnego w Z. przy ulicy [...] nr [...] , znajdująca się na działce nr 1, objęta jest liniami rozgraniczającymi pas drogowy autostrady [...], zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji odcinka autostrady płatnej [...]. Dołączyli także na tę okoliczność mapy sytuacyjno- ewidencyjne.
W odpowiedzi na skargę organ podniósł, iż dokonał wpisu na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. i wpis ten jest zgodny z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. II SA/Gl 595/12 oddalił skargę stwierdzając, że Skarżący nie mają interesu prawnego do występowania w sprawie jako strony. Wskazał, że zgodnie z dołączonymi do akt sprawy wypisami z ewidencji gruntów i budynków, działka nr 1, stała się własnością Skarbu Państwa, we władaniu Prezydenta Miasta Z.. Z żadnego przedstawionego w sprawie wypisu z ewidencji nie wynika żaden tytuł prawny Skarżących do przedmiotowej działki. Sąd stwierdził też, że nie ma podstaw do uznania wpisów za niezgodne z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm. – dalej p.g.k.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r., Nr 38, poz. 454 ze zm.). W omawianej sprawie podstawą kwestionowanego wpisu była ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. Czynnością materialno-techniczną, o której zawiadomiono Skarżących pisemnie, Prezydent Miasta Z. wprowadził zmiany w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w jednostce ewidencyjnej M. W oparciu o wymienioną powyżej decyzję wykreślono z ewidencji działkę 2 o oznaczeniu użytków symbolem "Bi", a w to miejsce dokonano wpisu dwóch nowych działek, tj. działki o nr 1 i nr 3, także oznaczonych jako użytek gruntowy "Bi". Sąd stwierdził dodatkowo, że zapis ten jest prawidłowy. Sąd zgodził się ze stwierdzeniem Skarżących, że w myśl powołanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r., a przede wszystkim na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji odcinka autostrady płatnej [...], wydzielona nowa działka o nr 1 mieści się w liniach rozgraniczających tej autostrady. Nie została jednak uwzględniona kwestia zmian wprowadzonych bezpośrednio przy budowie tego odcinka autostrady, co ostatecznie doprowadziło do tego, że w rzeczywistości przedmiotowy teren pozostał w dotychczasowym stanie, tj. zabudowany budynkiem biurowo- hotelowym. Potwierdził to geodeta przygotowujący niezbędny operat. To z kolei musiało być uwzględnione przy określeniu użytku gruntowego wpisanego do ewidencji. W myśl bowiem załącznika nr 4 do rozporządzenia wykonawczego nazwanego "wymiana i udostępnianie danych bazy ewidencyjnych" w części II w pkt 21 zdefiniowano "kontur użytku gruntowego" – jako "ciągły obszar gruntu w granicach obrębu, wyodrębniony ze względu na faktyczny sposób zagospodarowania". Mając zatem na uwadze powyższe organ ewidencyjny zobowiązany był uwzględnić rzeczywisty (faktyczny) stan na gruncie i w zależności od poczynionych ustaleń wprowadzić w tym zakresie wymagany wpis. Uwzględniając zatem fakt zabudowania przedmiotowej działki budynkiem – organ prawidłowo określił użytek gruntowy działki nr 1 jako użytek "Bi" - "inne tereny zabudowane".
Od powyższego wyroku skarżący złożyli skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucili w niej naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, przede wszystkim poprzez odmowę przyznania im statusu stron oraz naruszenie przepisów prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. I OSK 804/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu podał, że skarga kasacyjna jest zasadna. Skarżący podawali bowiem, że zgłoszony w piśmie z dnia 13 czerwca 2012 r. zarzut dotyczący niewpisania Skarżących, jako użytkowników wieczystych działki 1 wkrótce stal się bezprzedmiotowy. Prezydent Miasta Z. uznał zasadność tego zarzutu i wpisał ich do ewidencji gruntów i budynków jako użytkowników wieczystych stanowiącej własność Skarbu Państwa działki nr 1, co potwierdził w wypisie z rejestru gruntów nr [...] wydanym w dniu [...] r. wraz z wyrysem mapy ewidencyjnej. Nadto Skarżący byli i są nadal ujawnieni jako użytkownicy wieczyści działki nr 1 w księdze wieczystej [...]. W powołanej księdze wieczystej nieruchomość opisana jest jako działka ewidencyjna nr 2, jako właściciel nieruchomości wpisana jest Gmina Z., a jako użytkownicy wieczyści – Skarżący. W dziale III księgi wieczystej zamieszczone jest ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w związku z nabyciem z mocy prawa przez Skarb Państwa działki gruntu nr [...] wydzielonej z działki gruntu nr 2. W tym stanie rzeczy rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien jeszcze raz zbadać i rozważyć kwestię posiadania interesu prawnego przez Skarżących, a w konsekwencji posiadanie legitymacji skargowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej czynności materialno – technicznej wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi stwierdzenie jej bezskuteczności, zgodnie z treścią art. 146 §1 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarżący uprawnieni są do występowania w niniejszym postępowaniu w charakterze stron, bowiem posiadają interes prawny. W księdze wieczystej [...] wskazywani są oni jako użytkownicy wieczyści przedmiotowej nieruchomości, tak samo byli również traktowani w wypisie z rejestru gruntów – wykazie zmian (k. 34 akt administracyjnych). Przy tym zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r., sygn. IV SA/Wa 537/10, LEX nr 675367, przymiot strony w sprawie wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków ma podmiot, którego prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w rejestrze ewidencyjnym. Z kolei §11 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków wskazuje, że w ewidencji, oprócz danych, o których mowa w § 10, wykazuje się także m. in. dane dotyczące użytkowników wieczystych gruntów. Zatem legitymacja skargowa J.R. oraz R. R. została wykazana.
Ewidencja gruntów i budynków wg art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., nr 193, poz. 1287 ze zm. – w skrócie p.g.k.) obejmuje m. in. informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych (poprzednio gleboznawczych – przyp. Sądu), oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
Ewidencja gruntów jest przy tym tylko zbiorem informacji będących odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości. Potwierdza ona jedynie stan prawny zaistniały wcześniej. Ewidencja gruntów pełni funkcje informacyjno - techniczne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 października 2010 r., sygn. III SA/Łd 336/10).
W niniejszej sprawie podstawą zmian dokonanych w ewidencji dla przedmiotowego gruntu była decyzja z dnia [...] r. nr [...] , którą to Wojewoda [...], działając na podstawie wskazanych tam przepisów, stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 30 czerwca 1998 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości znajdującej się w liniach rozgraniczających pas drogowy autostrady [...], oznaczonej w projekcie podziału przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego jako działka nr 1 o powierzchni 0,0718 ha, którą wydzielono z działki nr 2, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] , prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] r., znak [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 października 2011 r., sygn. I SA/Wa 642/11 oddalił skargę Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] r.
Wskazana decyzja Wojewody była również podstawą zmian w ewidencji gruntów i budynków, o czym świadczą zdeponowane w aktach wykazy zmian. Na tej podstawie wpisano do ewidencji jako właściciela nieruchomości w zakresie działki 1 Skarb Państwa. Zmiany danych na podstawie zaskarżonej czynności materialno – technicznej z dnia [...] r. zostały jednak dokonane wybiórczo, nie uwzględniono bowiem rzeczywistego przeznaczenia wskazanego gruntu, który wynikał wprost z przywołanej wyżej ostatecznej decyzji Wojewody. Stwierdzono tam, że działka nr 1, którą wydzielono z działki nr 2, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] , znajduje się "(...) w liniach rozgraniczających pas drogowy autostrady [...] (...)."
Organ zatem dysponował ostateczną decyzją, która wprost wskazywała na przeznaczenie gruntu, ewidencja natomiast powinna odzwierciedlać stan rzeczywisty. Tymczasem z ewidencji wynika oznaczenie użytku "Bi", a nie "dr". Wyjaśnić zatem należy, czy fakt posadowienia na przedmiotowej działce budynku biurowego, który – jak wynika z mapy – posadowiony jest także częściowo na działce nr 3, powoduje brak możliwości oznaczenia użytku jako "dr" (tym bardziej, że w wypisie z rejestru gruntów – wykazie zmian budynek biurowy jest wskazywany jako przynależny działce 3, a nie 1 – k. 27, 30, 34 akt administracyjnych).
Załącznik nr 6 pt. "Zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych" do wskazanego już wyżej rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków wskazuje, że symbolem "Bi" oznaczone są "inne tereny zabudowane". Załącznik doprecyzowuje również, że do "innych terenów zabudowanych" zalicza się grunty:
1) zajęte pod budynki i budowle inne niż zaliczone w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) do działu 11 oraz do grupy 125 oraz urządzenia związane z tymi budynkami i budowlami, w szczególności: kotłownie, zbiorniki, przewody naziemne, place składowe, place postojowe i manewrowe, ogrodzenia, śmietniki, składowiska odpadów;
2) położone między budynkami, budowlami i urządzeniami, o których mowa w pkt 1, lub w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń i niewykorzystywane w innym celu, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych, w tym zajęte pod rabaty i kwietniki,
3) zajęte pod cmentarze czynne oraz cmentarze nieczynne, ale niezaliczone do gruntów zadrzewionych i zakrzewionych, oraz grzebowiska zwierząt.
Z kolei do użytku gruntowego o nazwie "drogi" zalicza się grunty, które są pasami drogowymi dróg publicznych oraz dróg wewnętrznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm. – dalej u.d.p.). Załącznik doprecyzowuje, że do użytku gruntowego "drogi" nie zalicza się jednak gruntów w granicach pasów drogowych dróg wewnętrznych (ale już nie publicznych), jeżeli:
1) wchodzą w skład gospodarstwa rolnego lub leśnego;
2) wchodzą w skład działki budowlanej, która nie jest osiedlem mieszkaniowym, dworcem kolejowym lub dworcem komunikacji autobusowej albo też nie jest odrębnym pasem gruntu wydzielonym wyłącznie w celu zapewnienia dostępu tej działki do drogi publicznej.
Grunty w granicach pasów drogowych dróg wewnętrznych niezaliczone do użytku gruntowego "drogi" włącza się do:
1) przyległego użytku rolnego, jeżeli wchodzą w skład gospodarstwa rolnego;
2) użytku "las", jeżeli wchodzą w skład gospodarstwa leśnego;
3) odpowiedniego użytku z grupy użytków zurbanizowanych i zabudowanych, jeżeli wchodzą w skład działki budowlanej.
Należy zauważyć, że wskazany załącznik, dookreślając użytek "drogi", odsyła do rozumienia pasa drogowego dróg publicznych oraz dróg wewnętrznych wg przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zatem i ta ustawa winna mieć tu zastosowanie. Wg jej art. 4 pkt 1 pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Z kolei wg art. 38 ust. 1 u.d.p. istniejące w pasie drogowym obiekty budowlane i urządzenia niezwiązane z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi, mogą pozostać w dotychczasowym stanie. Zatem nawet zabudowanie pasa drogowego obiektami budowlanymi, czy to związanymi z gospodarką drogową i obsługą ruchu, czy to niezwiązanymi, a istniejącymi już poprzednio, nie pozbawia takiego gruntu jego podstawowej funkcji pasa drogowego. Oznacza to, że prawidłowe oznaczenie takiego użytku, to "dr" a nie "Bi". Organ dysponując ostateczną decyzją Wojewody z [...] r. (zob. §12 ust. 1 pkt 4 i §46 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków), wprost stwierdzającą, że przedmiotowa działka znajduje się w liniach rozgraniczających pas drogowy autostrady [...], winien był to uwzględnić, a nie dokonywać na jej podstawie jedynie wybiórczych zmian w ewidencji, w zakresie właścicielskim, z pominięciem prawidłowego oznaczenia użytku. Czynność taka, jedynie w części poprawna (w zakresie wpisu Skarbu Państwa jako właściciela) musiała zostać zakwestionowana, ponieważ nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji prawnej gruntu. Podmiot wskazany jako właściciel (tu Skarb Państwa) wykonuje bowiem swe uprawnienia w stosunku do konkretnego gruntu, o konkretnym oznaczeniu użytku. Nie można pomijać, że dokonane zmiany właścicielskie i nabycie gruntu przez Skarb Państwa wiązały się w rozpatrywanej sprawie ściśle z włączeniem przedmiotowej nieruchomości do pasa drogowego. Przez to wpis wybiórczy, nawet jeśli w części odpowiadający stanowi rzeczywistemu, nie może zostać zaakceptowany i jako czynność materialno – techniczna, musi zostać zakwestionowany jako całość. Wpis w zakresie odpowiadającym prawu był bowiem ściśle związany z danymi, które przy wpisie pominięto, przez co czynność ta – jako całość – musi być uznana za bezskuteczną.
Sąd również uznał, że Skarżący mieli interes prawny w domaganiu się wpisu zarządcy, jakim jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, do ewidencji gruntów i budynków. Skoro są oni traktowani prawnie jako użytkownicy wieczyści przedmiotowej nieruchomości, to istotne jest z ich punktu widzenia, który podmiot zarządza nieruchomością w imieniu właściciela (Skarbu Państwa) – Prezydent Miasta Z., czy GDDKiA. Przy tym ewidencja powinna odzwierciedlać stan rzeczywisty, również w zakresie sprawowanego zarządu, o czym mówi §11 ust. 1 pkt 1 oraz §23 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Art. 38 ust. 2 u.d.p. z kolei np. stwierdza, że przebudowa lub remont obiektów budowlanych lub urządzeń, o których mowa w ust. 1 (przywołanym wyżej), wymaga zgody zarządcy drogi, a w przypadku gdy planowane roboty są objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, również uzgodnienia projektu budowlanego. Zatem z punktu widzenia Skarżących, skoro dysponują budynkiem posadowionym na przedmiotowej nieruchomości, częściowo w pasie drogowym, istotne jest, który organ ma wykonywać wskazane funkcje.
Organ zatem winien jednocześnie wziąć tu pod uwagę i rozważyć, że zgodnie z art. 19 ust. 1 i 2 u.d.p. organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. Zarządcą, z zastrzeżeniem ust. 3, 5 i 8, dla dróg krajowych jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Z kolei art. 5 ust. 1 pkt 1 u.d.p. stwierdza, że do dróg krajowych zalicza się m. in. autostrady. W księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, wpisane jest ostrzeżenie o niezgodności księgi z rzeczywistym stanem prawnym w związku z nabyciem z mocy prawa przez Skarb Państwa działki gruntu nr 1, wydzielonej z działki 2, objętej wskazaną księgą, a jako organ reprezentujący Skarb Państwa wskazany jest tam Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Przy tym pełnomocnik Prezydenta Miasta Z. na rozprawie w dniu 9 marca 2015 r. przyznał, że "(...) jako reprezentant Skarbu Państwa rzeczywiście powinna być wskazana Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (faktycznie Generalny Dyrektor DKiA – przyp. Sądu)". Ustalenia powyższe wynikają zatem z analizy aktów normatywnych w rozumieniu §12 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Sąd tej kwestii nie przesądza jednak w sposób jednoznaczny, skoro kwestia wpisu GDDKiA będzie dopiero przedmiotem rozpoznania i organ ten winien mieć możliwość w przyszłości zaprezentowania swego stanowiska oraz przedstawienia argumentacji. Sąd obecnie nie będzie GDDKiA takiej możliwości odbierał, przesądzając w tym zakresie sprawę.
Przy ponownym dokonywaniu czynności wpisu do ewidencji gruntów i budynków organ winien mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by wpis był kompletny, zgodny ze stanem prawnym, a nie wybiórczy.
Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a. Stanowi ono obligatoryjny element każdego wyroku uwzględniającego skargę (tak A. Kabat, Komentarz do art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, Lex-el, teza 2 i 3 oraz podana tam literatura i orzecznictwo; odmiennie: R. Sawuła, Stosowanie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Państwo i Prawo z 2004 r., nr 8, s. 71 – 78; T. Woś, Komentarz do art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 775 - 778).
W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (200 zł) Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
Wszystkie powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych znajdują się w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło