I FSK 1396/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-03-14

Skład orzekający: Artur Mudrecki, Roman Wiatrowski, Małgorzata Fita

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu Ordynacji podatkowej obowiązującego w określonym okresie (art. 70 § 6 O.p.) stanowi podstawę do wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją wydaną na podstawie przepisu o identycznym brzmieniu, ale obowiązującego w późniejszym okresie (art. 70 § 8 O.p.)?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu Ordynacji podatkowej obowiązującego w określonym okresie (art. 70 § 6 O.p.) nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją wydaną na podstawie przepisu o identycznym brzmieniu, ale obowiązującego w późniejszym okresie (art. 70 § 8 O.p.), jeśli Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o niekonstytucyjności tego późniejszego przepisu. Moc wiążącą ma jedynie sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a nie jego uzasadnienie, a przesłanki wznowienia postępowania należy interpretować ściśle.
Stan faktyczny
Skarżący R. C. wystąpił o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją z 2010 r. w sprawie podatku VAT za okres styczeń-kwiecień 2004 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (SK 40/12) stwierdzający niezgodność z Konstytucją art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. Organ odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wyrok TK nie dotyczy art. 70 § 8 O.p., który stanowił podstawę prawną decyzji w sprawie skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym Konstytucji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Artur Mudrecki (sprawozdawca), Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia WSA del. Małgorzata Fita, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1381/14 w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L.) z dnia 17 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2004 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L, kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji Wyrokiem z 25 marca 2015 r., I SA/Łd 1381/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę R. C. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 17 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2004 r. 2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji tok postępowania 2.1. Zaskarżoną decyzją z 17 października 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. utrzymał w mocy własną decyzję z 23 maja 2014 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 16 kwietnia 2010 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 19 sierpnia 2008 r. wydaną wobec Skarżącego w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 20 listopada 2013 r. podatnik powołując się na treść art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.); dalej. O.p. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego powyższą ostateczną decyzją z dnia 16 kwietnia 2010 r. oraz o uchylenie tego rozstrzygnięcia, oraz poprzedzającej go decyzji organu pierwszej instancji, a także o zwrot nadpłaconego wskutek wydania tych decyzji podatku VAT. W uzasadnieniu ww. wniosku powołano się na wydany w dniu 8 października 2013 r. wyrok TK o sygn. akt SK 40/12, w którym orzeczono o niezgodności art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Dyrektor Izby Skarbowej w L. po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia 3 stycznia 2014 r. wydał decyzję z dnia 23 maja 2014 r., w której odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 16 kwietnia 2010 r. uznając, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały wskazane przez stronę przesłanki uzasadniające jej uchylenie. Utrzymując w mocy własne rozstrzygnięcie, Dyrektor Izby Skarbowej w L. w decyzji z dnia 17 października 2014 r. stwierdził, że powołane przez stronę orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. nie stanowi podstawy do uchylenia rozstrzygnięcia dokonanego w dniu 23 maja 2014 r. oraz w konsekwencji decyzji z dnia 16 kwietnia 2010 r. Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyroku stwierdził, że: "1. Art. 33 § 2 pkt 2 w związku z art. 33 § 1 [O.p.], w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r., w zakresie, w jakim uzależnia zabezpieczenie należności podatkowej w toku kontroli podatkowej od przesłanki "uzasadnionej obawy" niewykonania zobowiązania podatkowego, jest zgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 64 ust. 3 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Art. 70 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji". Organ zauważył, że choć treść aktualnie obowiązującego art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej – który to przepis miał zastosowanie w sprawie podatnika – jest niemal identyczna z treścią art. 70 § 6 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., to Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o niekonstytucyjności art. 70 § 8 ww. ustawy. Uwzględnienie żądania strony prowadziłoby do rozstrzygnięcia o konstytucyjności przepisu, na podstawie którego została wydana decyzja, do czego organ nie jest upoważniony. Ponadto, wykładni przepisu art. 70 § 6 O.p., którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał, nie należy dokonywać w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem tego orzeczenia. Wyrok ten został bowiem wydany na tle konkretnych okoliczności faktycznych, czemu wyraz dał sam Trybunał wielokrotnie do tej kwestii nawiązując w treści swego orzeczenia. Z uzasadnienia wyroku TK jasno wynika, że rozróżnia on skutki zaistnienia dwóch stanów faktycznych, tj. ustanowienia zabezpieczenia zobowiązania podatkowego na etapie kontroli podatkowej (jak w sprawie leżącej u podstaw orzeczenia TK), a więc jeszcze przed wydaniem decyzji o wymiarze podatku oraz zastosowania wpisu hipoteki na podstawie decyzji wymiarowej (jak w sprawie Skarżącego). 2.2. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił, że zostało wydane z naruszeniem art. 2 Konstytucji oraz art. 121 § 1 O.p. poprzez przyjęcie, iż nie stanowi podstawy do uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji opartej na art. 70 § 8 O.p., uznanie za niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji– wyrokiem TK o sygn. SK 40/12 – przepisu o takiej samej treści, który oznaczony jako art. 70 § 6 O.p. obowiązywał w okresie od 1 stycznia 1998 do 31 grudnia 2002 r. 2.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w kwestionowanej decyzji. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; obecnie: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". 3.2. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wykładnia art. 240 § 1 pkt 8 O.p. dokonana przez organ była prawidłowa. Nie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania określona w powołanym przepisie, gdyż wyrok Trybunału Konstytucyjnego wskazany we wniosku o wznowienie postępowania, nie obejmował przepisu stanowiącego podstawę wydania badanej decyzji wymiarowej w sprawie Skarżącego. W zakresie badania podstaw wznowienia postępowania zdaniem sądu bez znaczenia pozostają wywody uzasadnienia wyroku TK w sprawie SK 40/12, dotyczące zastrzeżeń co do konstytucyjności także art. 70 § 8 O.p. obowiązującego od dnia 1 stycznia 2003 r. Moc wiążącą bowiem ma tylko rozstrzygnięcie zawarte w sentencji wyroku TK. W przypadku decydowania w oparciu o domniemanie niezgodności z Konstytucją sąd administracyjny kreowałby nieistniejącą w przepisach O.p. podstawę wznowieniową. Sąd zaznaczył, że TK wyraźnie podkreślił w końcowej części uzasadnienia wyroku o sygn. SK 40/12, że orzeczenie to nie usuwa z obrotu prawnego art. 70 § 8 O.p. Tym samym nie wystąpiła, określona w tym przepisie O.p., przesłanka wznowienia postępowania podatkowego. 4. Skarga kasacyjna 4.1. Skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: 1/ przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. niezastosowanie art. 145 § 1 pkt.l lit. c) P.p.s.a. – poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 17 października 2014 r. i nieuchylenie tej decyzji naruszającej przepisy art. 2, art. 190 ust. 4, art. 32 ust. 1, art. 8 Konstytucji oraz art. 121 § 1 i 240 § 1 pkt 8 O.p., a to wskutek przyjęcia, iż nie stanowi podstawy do uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji opartej na art. 70 § 8 O.p. uznanie za niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji – wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 roku, SK 40/12 – przepisu o takiej samej treści, który oznaczony jako art. 70 § 6 O.p. obowiązywał w okresie od 1 stycznia 1998 do 31 grudnia 2002 r.; 2/ przepisów prawa materialnego, tj.: a) niewłaściwe zastosowanie art. 190 ust. 4, art. 32 ust. 1 oraz art. 8 Konstytucji polegające na dokonaniu błędnej wykładni i bezpodstawnym uznaniu, iż art. 70 § 8 O.p. jest zgodny z Konstytucją z uwagi na fakt, iż wywody uzasadnienia wyroku TK, SK 40/12, pozostając bez znaczenia, nie stwarzają obowiązku zastosowania art. 240 § 1 pkt. 8 O.p.; b) niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. 2 w zw. z art. 178 ust. 1 Konstytucji polegające na nieuznaniu nadrzędności ustawy zasadniczej i dokonaniu błędnej oceny zgodności z Konstytucją art. 70 § 8 O.p.; c) niewłaściwe zastosowanie art. 193 Konstytucji polegające na odstąpieniu od możliwości, jaką daje wskazana norma prawna i niewystąpieniu do TK z pytaniem prawnym, mimo wątpliwości WSA w Łodzi co do zgodności art. 70 § 8 O.p. z Konstytucją RP (z uwagi na nieobjęcie tego przepisu w zarzutach skargi konstytucyjnej w sprawie SK 40/12, jak również w sentencji wyroku), mimo że w uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny dał wyraz przekonaniu, iż także art. 70 § 8 O.p. obowiązujący od stycznia 2003 r. jest niezgodny z Konstytucją. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania. 4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania, w uzasadnieniu podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 5.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego względu należało ją oddalić. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. 5.2. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a także naruszenie prawa materialnego. Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej sprowadzał się do twierdzenia, że sąd w sposób nieuprawniony przyjął, iż nie jest możliwe uchylenie decyzji wydanej po wznowieniu postępowania podatkowego w sytuacji, gdy TK orzekł o niekonstytucyjności przepisu, który ma brzmienie tożsame z tym, które nadano przepisowi stanowiącemu podstawę wydanej w sprawie decyzji. Stanowisko takie nie jest zasadne. Przede wszystkim należy zauważyć, że "jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest uregulowana w art. 128 O.p. zasada trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z powołanym przepisem, decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w ustawach podatkowych. Omawiana zasada ogólna jest niezwykle istotna z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Gwarantuje ona bowiem pewność obrotu prawnego oraz stabilność skutków prawnych aktów organów administracji publicznej. Powołany przepis ustanawiając ochronę decyzji ostatecznych przyznaje im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. Owe granice wynikają z możliwości wzruszania decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych. Jednym z takich trybów jest instytucja wznowienia postępowania, która jako swoisty wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznych musi opierać się na ustawowo określonych przesłankach, które zostały wymienione w art. 240 § 1 O.p." (tak wyrok NSA z 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FSK 137/15 oraz wyrok NSA z 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FSK 2030/14). W związku z tym, że instytucja wznowienia postępowania stanowi szczególny tryb postępowania, przesłanki jej zastosowania należy interpretować ściśle (wąsko). Nie można w takiej sytuacji przypisywać przesłankom wznowieniowym szerszego znaczenia, niż wyrażone wprost w przepisie prawa. Zasada, zgodnie z którą przesłanki wznowienia postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane rozszerzająco pełni również istotną funkcję gwarancyjną z punktu widzenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 O.p). Pozwala bowiem ograniczyć sytuacje, w których jedna sprawa będzie rozpoznawana kilkukrotnie, wyłącznie do przypadków kwalifikowanych wadliwości, wskazanych m. in. w art. 240 § 1 O.p. Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 8 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. Przez przepis prawa rozumie się wskazaną konkretnie jednostkę redakcyjną aktu prawnego, która została wskazana jako mająca być poddana kontroli TK pod kątem jej zgodności z Konstytucją. Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. zwrotem "została wydana na podstawie przepisu" nie pozostawia wątpliwości, że chodzi tu o przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji. Decyzja ostateczna, w odniesieniu do której strona żądała wznowienia postępowania, została wydana na podstawie przepisu art. 70 § 8 O.p. (taki przepis jest wskazany w podstawie prawnej decyzji), obowiązującego od 1 stycznia 2003 r. TK wyrokiem z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, orzekł natomiast o niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 O.p., który obowiązywał od stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. Przepisy te miały tożsame brzmienie, nie stanowiły jednak tego samego przepisu, rozumianego w sposób wskazany powyżej. W sentencji wyroku SK 40/12 Trybunał orzekł m.in., że art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, 848, 1101, 1342 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1027 i 1036), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Trybunał nie orzekł zatem o niekonstytucyjności przepisu art. 70 § 8 O.p., lecz o niezgodności z Konstytucją regulacji o tej samej treści występującej we wcześniej obowiązującym stanie prawnym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie popiera ugruntowany już w orzecznictwie pogląd, że moc wiążącą ma tylko rozstrzygnięcie zawarte w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego (por. m.in. orzeczenie TK z dnia 5 listopada 1986 r., sygn. akt U 5/86, OTK z 1986 r., poz. 1, s. 15-216 oraz wyrok NSA z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt II FSK 857/07), nie zaś w jego uzasadnieniu. W związku z tym dla określenia przedmiotu oceny konstytucyjności dokonywanej przez TK znaczenie ma to, co TK zawarł w sentencji swojego orzeczenia. NSA rozpoznając niniejszą sprawę kontynuuje także linię orzeczniczą, zgodnie z którą w sytuacjach, w których wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wyraźnie wskazanego okresu obowiązywania niekonstytucyjnego przepisu, to brak jest ustawowej przesłanki do wznowienia postępowania w sprawach, w których wydano decyzję w oparciu o stan prawny nie objęty tym okresem (por. postanowienia NSA: z 6 sierpnia 2014 r., I FSK 114, 115 i 116/14, z 3 listopada 2014 r., I FSK 1481, 1482, 1483, 1484 i 1485/14, z 9 kwietnia 2014 r., II FSK 827/14 czy też z 1 grudnia 2014 r., I FSK 1513/14). Co prawda orzeczenia te zapadły na tle wznowienia postępowania sądowego, lecz teza w nich sformułowana ma charakter uniwersalny. W postanowieniu Sądu Najwyższego z 14 listopada 2013 r., II CZ 71/13 (LEX nr 1396407) podobnie stwierdzono, że dokonanie przez sąd wykładni przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, zbieżnej z treścią normy prawnej, która weszła w życie po wydaniu orzeczenia i która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z Konstytucją RP, nie stanowi podstawy wznowienia na podstawie art. 401¹ k.p.c. (a więc przepisu regulującego wznowienie postępowania sądowego) – por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2014 r., I FSK 2187/13. 5.3. Stanowisko strony, zgodnie z którym organy podatkowe mogły samodzielnie dokonać oceny zgodności z Konstytucją przepisu będącego podstawą wydania decyzji nie jest prawidłowe. Organ jest, po pierwsze, związany prawem powszechnie obowiązującym, po drugie zaś nie jest uprawniony do samodzielnej oceny w zakresie konstytucyjności przepisów prawa. Uznanie, że organ podatkowy mógłby badać te kwestie byłoby nie do pogodzenia z fundamentalną zasadą demokratycznego państwa prawa, zgodnie z którą organy działają na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Wobec tego nie jest dopuszczalne, aby organ w sprawie o wznowienie postępowania mógł samodzielnie decydować, że z podstawy prawnej zawartej w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. wynika generalna kompetencja do wznowienia postępowania, wyłącznie w oparciu o domniemanie braku zgodności z Konstytucją RP przepisu, który był podstawą wydanej decyzji administracyjnej. W takim przypadku organ kreowałby nieistniejącą w przepisach podstawę wznowieniową. 5.4. Rozszerzenie, wbrew jednoznacznej treści ustawy, zakresu normatywnego art. 240 § 1 pkt 8 O.p. w procesie wykładni lub stosowania prawa, niesie za sobą ponadto ryzyko odmowy zastosowania przepisu, który wcale nie musi być uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny. Należy bowiem zauważyć, że TK orzeka o zgodności z Konstytucją przepisów prawa, które mogą stanowić element normy prawnej, osadzając swoją ocenę w konkretnym stanie prawnym (w kontekście całości porządku prawnego). Nie można zatem twierdzić, że skoro wskazane przepisy mają to samo brzmienie, to, pomimo zmiany stanu prawnego, stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu wcześniej obowiązującego rozciąga się automatycznie także na przepis obowiązujący później, o tej samej treści. Na ocenę co do konstytucyjności przepisu ma bowiem każdorazowo wpływ ocena badanej regulacji w kontekście otoczenia prawnego, w jakim ona funkcjonuje. Nie jest zatem wykluczone, że TK dokonałby innej oceny konstytucyjności przepisu art. 70 § 8 O.p., niż uczynił to w wyroku SK 40/12 w odniesieniu do art. 70 § 6 O.p. Ponadto, zgodnie z art. 66 ustawy z 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U Nr 102, poz. 643 ze zm.), obowiązującej w chwili wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania podatkowego, Trybunał orzekając jest związany granicami wniosku, pytania prawnego lub skargi. Stąd, nie mógł orzec o niekonstytucyjności także przepisu o takiej samej treści, lecz obowiązującego w nowszym stanie prawnym, niż wskazany we wniosku o dokonanie kontroli konstytucyjności. 5.5. Z powyższych względów, niedopuszczalne jest odstępowanie przy interpretacji przesłanki, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 8 O.p., od wyników wyprowadzonych z wykładni językowej, tj. odwołania do konkretnego przepisu, zakwestionowanego w konkretnym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, który stanowił podstawę do wydania decyzji w postępowaniu zwykłym. 5.6. Wobec powyższego, niezasadny okazał się nie tylko zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 8 O.p., ale także art. 121 § 1 O.p. (pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa) oraz art. 2 (demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej), art. 190 ust. 4 (stanowienia przez orzeczenie TK podstawy wznowienia postępowania), art. 32 ust. 1 (zasady równości wobec prawa) i art. 8 (zasady nadrzędności norm konstytucyjnych) Konstytucji. W związku z tym nie jest zasadny także drugi zarzut skargi kasacyjnej, odnoszący się do naruszenia prawa materialnego w postaci wymienionych przepisów Konstytucji, a także, dodatkowo, naruszenia art. 178 ust. 1 Konstytucji (zasady niezawisłości sędziowskiej) oraz art. 193 Konstytucji (możliwości wystąpienia do TK z pytaniem prawnym). Dokonując wznowienia postępowania organy naruszyłyby wskazane przepisy z powodów, o których mowa powyżej. Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, pomimo odmiennego twierdzenia Skarżącego, nie miał wątpliwości co do konstytucyjności art. 70 § 8 O.p., co akceptuje także NSA w niniejszym orzeczeniu, stąd nie było zasadne występowanie z pytaniem prawnym do TK. Odnosząc się zaś do naruszenia zasady nadrzędności Konstytucji zauważyć trzeba, że wskazane przez stronę przepisy Konstytucji nie stoją w sprzeczności z uregulowaniami ustawowymi dotyczącymi wznowienia postępowania. Wobec tego nie wystąpiła konieczność stosowania norm konstytucyjnych zamiast przepisów ustawowych ani konieczność ich wyłącznie prokonstytucyjnej wykładni, a zatem zasada ta nie mogła zostać naruszona. 5.7. Tytułem uzupełnienia należy wskazać, że 24 lutego 2016 r. Rzecznik Praw Obywatelskich złożył do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 70 § 8 O.p. Sprawa została zarejestrowana w Trybunale pod sygn. akt K 10/16. Tym samym, ocena zgodności z Konstytucją powołanego przepisu zostanie dokonana przez Trybunał Konstytucyjny. Z kolei skarżący, w zależności od wyniku tej oceny, będzie mógł wnioskować o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją z 16 kwietnia 2010 r. 5.8. Mając powyższe na uwadze, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło