II SA/Gd 812/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Asystent Sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi K. Ć. i J. Ć. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki oddala skargę. Postanowieniem z 4 listopada 2014 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 12 września 2014 r., oddalające zarzuty zgłoszone przez J. i K. Ć. do tytułu wykonawczego z 14 sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z 16 marca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w oparciu o przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazał J. i K. Ć. rozebrać samowolnie wybudowany parterowy obiekt budowlany z poddaszem użytkowym z dachem dwuspadowym, pełniący funkcję obiektu rekreacji indywidualnej, konstrukcji drewnianej, usytuowany na terenie działki nr [...] w miejscowości W., gm. K. W trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 24 lutego 2011 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r. (sygn. akt II SA/Gd 363/11) oddalił skargę J. i K. Ć. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2006/11, oddalił skargę kasacyjną. W dniu 14 czerwca 2013r. PINB przeprowadził kontrolę na terenie działki nr [...] w W., która wykazała, że przedmiotowy obiekt nie został rozebrany. Następnie PINB pismem z 14 stycznia 2014 r. przesłał stronom zobowiązanym upomnienie, wzywające do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Powyższe upomnienie zostało doręczone zobowiązanym w dniu 23 stycznia 2014 r.. Organ I instancji w dniu 14 sierpnia 2014 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], na który pismem z 20 sierpnia 2014 r. zobowiązani wnieśli zarzuty, wskazując na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W piśmie tym ponadto wskazali, że przedmiotowy obiekt nie został przez nich wybudowany, a w momencie zakupu strony nie miały wiedzy o jego realizacji z naruszeniem prawa. PINB postanowieniem z 12 września 2014 r. oddalił zarzuty zgłoszone przez J. i K. Ć. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik stron wskazując, że organ I instancji nie odniósł się rzetelnie do zarzutu, że obiekt objęty nakazem rozbiórki nie został przez nie wybudowany. Zdaniem strony odwołującej się adresatem decyzji nakazujące przymusową rozbiórkę powinien być inwestor, dlatego też w przedmiotowym postępowaniu doszło do sytuacji przewidzianej w art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy przytoczył treść z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca. 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst. jedn. Dz.U. z 2005r. nr 229 poz.1954 z późn. zm.) stanowiący, że podstawą zarzutu w sprawie może być: 1.wykonanie lub umorzenie w całości albo części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, 2.odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu 3.określenie egzekwowanego niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia 4.błąd co do osoby zobowiązanego 5.niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym V1 6.niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowania środka egzekucyjnego, 7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia 8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego 9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny 10. niespełnienie wymogów określonych w art.27 Dalej organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała żadna z wymienionych sytuacji. Podkreślił, że prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia, w tym weryfikacja podmiotu na którym ciąży nakaz rozbiórki była przedmiotem oceny sądów administracyjnych, które podzieliły stanowisko organów nadzoru budowlanego w tym zakresie. Natomiast na etapie postępowania egzekucyjnego nie dokonuje się weryfikacji decyzji nakazującej rozbiórkę, zatem zawarta w zażaleniu sugestia, że "fakt iż J. i K. Ć. są właścicielami obiektu nie wyklucza nałożenia obowiązku rozbiórki samowoli budowlanej na jego inwestora" - nie ma znaczenia na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Natomiast odnosząc się do zarzutu o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wskazał organ odwoławczy, na obecnym etapie postępowania jeszcze żaden ze środków egzekucyjnych nie został jeszcze zastosowany. W skardze J. i K. Ć. podnieśli naruszenie art. 7 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci grzywny, jako jednego z dwóch środków opisanych w treści tytułu wykonawczego (drugi z nich to wykonanie zastępcze). Wskazali, że zgodnie z przywołanym przepisem organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W ocenie skarżących organ, dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego, w okolicznościach danej sprawy powinien kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego określonymi w art. 7 § 2 ustawy. Z zasad tych wynika obowiązek badania przez organ na etapie postępowania egzekucyjnego, który ze środków egzekucyjnych prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że jeżeli organ egzekucyjny ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze, w sprawie dotyczącej wykonania obowiązku usunięcia samowoli budowlanej (rozbiórki obiektu), powinien wybrać wykonanie zastępcze, gdyż ono prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, (porównaj R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie administracyjne w administracji - Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 2005, str. 46). W ocenie skarżących nie grzywna w celu przymuszenia lecz wykonanie zastępcze jest tym środkiem egzekucyjnym, który może doprowadzić do rozebrania przedmiotowej samowoli budowlanej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z kolei w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.. Sąd może również stwierdzić nieważność postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 roku, poz. 1015 ze zm. - dalej jako ustawa) w przypadku niewykonania obowiązku niepieniężnego dotyczącego nakazu rozbiórki dopuszczają zastosowanie dwóch środków egzekucyjnych: grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 ustawy (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 ustawy (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarżący nie wykonali nałożonego na nich decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 16 marca 2009 r. obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanego parterowego obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości W. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczące rozpatrzenia i uznania za bezzasadne zarzutów strony skarżącej. W tytule wykonawczym z 14 sierpnia 2014 r. zostały wskazane dwa środki egzekucyjne: grzywna w celu przymuszenia i wykonanie zastępcze. Przy czym podkreślenia wymaga, że żaden środek egzekucyjny nie został wobec skarżących jeszcze zastosowany. Niezrozumiałe są zatem wywody skargi o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W ocenie Sądu, skarżący błędnie utożsamiają wydanie tytułu egzekucyjnego stanowiącego wszczęcie postepowania egzekucyjnego z dalszym etapem tego postępowania, gdy organ dokonuje wyboru środka egzekucyjnego. Zatem podnoszone zarzuty są co najmniej przedwczesne. Nie ulega wątpliwości, że obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego orzeczony na podstawie art. 48 ustawy – Prawo budowlane podlega wykonaniu niezwłocznie po tym, jak orzeczenie w tym zakresie stało się prawomocne. Oznacza to, że zobowiązany na tej podstawie ma obowiązek niezwłocznie wykonać nałożony na niego obowiązek, bowiem w przeciwnym razie naraża się na wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu jego przymusowego wykonania. Jeżeli zobowiązany nie wykona obowiązku dobrowolnie, wierzyciel musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie zależy od jego woli. Ponadto w ocenie Sądu, kontrolowane postanowienie spełnia wymagania określone prawem, nie dopatrzono się bowiem jakichkolwiek uchybień mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.