II GSK 3317/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M Ł od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2265/14 w sprawie ze skargi M Ł na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M Ł na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę M Ł (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: Inspektor) z dnia [..] kwietnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 15 grudnia 2012 r. w Warszawie przy ul. Noakowskiego funkcjonariusze Wydziału Ruchu Drogowego przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu marki Seat Toledo, którym kierował skarżący. W toku kontroli drogowej kierowca nie okazał licencji na wykonywanie transportu drogowego osób ani na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Według notatki urzędowej sporządzonej przez kontrolującego, skarżący w chwili zatrzymania przewoził zarobkowo troje pasażerów, którzy oświadczyli, że zamówili taksówkę telefonicznie, a za kurs zapłacili 15 złotych. Skarżący odmówił złożenia zeznań w charakterze strony. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10.000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 1414 ze zm.), dalej: u.t.d. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Inspektor utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. WSA w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że istota sporu w sprawie sprowadza się do kwestii, czy dokonane działania skarżącego przedsiębiorcy należałoby zakwalifikować, jako transport drogowy taksówką bagażową, jak twierdziła strona, czy też jako przewóz drogowy podlegający wymaganiom przewidzianym w przepisach ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem Sądu I instancji w świetle zarzutów skargi należy przypomnieć, że w czasie kontroli obowiązywały przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137), dalej: p.r.d. znowelizowane ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 244, poz. 1454). Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy zmieniającej, art. 2 pkt 43 p.r.d. otrzymał brzmienie - taksówką jest pojazd samochodowy, odpowiednio wyposażony i oznaczony, przeznaczony do przewozu osób w liczbie nie większej niż 9 łącznie z kierowcą oraz ich bagażu podręcznego za ustaloną na podstawie taksometru opłatą. Zatem kontrolowany pojazd, wbrew sugestiom strony skarżącej, nie mógł być uznany za taksówkę bagażową, bo obecnie przepisy nie wyodrębniają już tego rodzaju pojazdu i transportu takim pojazdem. Poza tym z nieobowiązującego już stanu prawnego nie wynika, żeby wykonywanie transportu drogowego taksówką bagażową było zwolnione z obowiązku uzyskania licencji. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie wykonywał przewozu drogowego taksówką bagażową, nie mógł więc dokonywać przewozu rzeczy. Ponadto art. 3 ust 1 pkt 2 u.t.d. stanowi o niezarobkowym przewozie rzeczy, a podczas kontroli ustalono, że skarżący w chwili zatrzymania do kontroli przewoził zarobkowo troje pasażerów, którzy oświadczyli, że zamówili taksówkę telefonicznie, a za kurs zapłacili kwotę 15 złotych. Ustalenia kontroli, z której wynika m.in., że w samochodzie był zamontowany taksometr, a także zebrany w sprawie materiał dowodowy wykluczają w sprawie drugą przesłankę z art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d., stanowiącą o transporcie drogowym rzeczy. WSA zwrócił uwagę na istnienie umowy o współpracy z firmą, od której skarżący otrzymuje zlecenia na wykonanie usług przewozu osób. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w art. 5 ust. 1 u.t.d. ustawodawca wyraźnie wskazał, że na wykonywanie transportu drogowego wymagana jest odpowiednia licencja, do otrzymania której przedsiębiorca musi spełniać konkretne warunki, inne dla licencji na przewozy okazjonalne, których wykonywanie bezsprzecznie wykazano w rozpatrywanej sprawie oraz inne dla licencji "taksówkowej" (art. 6 u.t.d.). W następstwie tej regulacji zostały ograniczone uprawnienia dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą na podstawie licencji uprawniającej do przewozów okazjonalnych w stosunku do przedsiębiorców wykonujących przewozy osób na podstawie licencji "taksówkowej". Stanowisko to znalazło jednoznaczny wyraz w dyspozycji art. 12 ust. 1b u.t.d., według którego licencja na krajowy transport drogowy osób nie uprawnia do wykonywania transportu drogowego taksówką. Zdaniem Sądu I instancji organ prawidłowo nałożył także karę za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., ponieważ pojazd, którym poruszał się skarżący, był samochodem osobowym z pięcioma miejscami siedzącymi. M Ł zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1) art. 7, art. 8 i 77 § 1 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie podniesionego przez skarżącego faktu, że zajmuje się wykonywaniem przewozu rzeczy (taxi bagażowe), jak również niezbadanie sprawy w tym zakresie; 2) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, jakoby nic nie świadczyło o wykonywaniu przez skarżącego przewozu rzeczy, w sytuacji gdy świadczyło o tym jego przesłuchanie, a nadto przy jakiejkolwiek innej okazji nie ustalono, by skarżący nie przewoził bagażu; 3) przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w uznaniu, że z umowy o współpracy oraz z treści paragonu fiskalnego miałoby wynikać, że strona wykonywała przewóz osób, podczas gdy ww. umowa w praktyce pozwalała na wybieranie i podejmowanie kursów bagażowych, zaś treść paragonu fiskalnego nie przesądza o rodzaju usługi, a tylko przytacza jeden z licznych przedmiotów działalności strony wykazanych we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, mimo że strona wykonuje tylko jeden spośród tych rodzajów działalności, mianowicie przewozy rzeczy; 4) art. 3 ust. 1 pkt. 2 u.t.d., poprzez przyjęcie, że strona obowiązana jest posiadać licencję na transport drogowy, w sytuacji gdy wykonywała działalność w zakresie przewozu rzeczy taksówką (pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony) do czego nie mają zastosowania przepisy u.t.d., w tym działalność ta nie jest licencjonowana. Z ostrożności skarżący zarzucił: 5) brak podstaw do uznania, że kontrolowany pojazd wykonywał przewóz okazjonalny, skoro skarżący nie posiada licencji na przewóz okazjonalny, nadto jego pojazd nie był wpisany do takiej licencji, skarżący nie dysponował wypisem z takiej licencji, a jednocześnie organ przypisał pojazdowi cechy i wyposażenie charakterystyczne dla taksówki, tj. taksometr, oznaczenie pojazdu i oznaczenie na dachu banerem z napisem taxi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. W ocenie NSA nietrafne są podnoszone w tej skardze zarzuty. Ich ocena wobec identyczności tych zarzutów kasacyjnych z zarzutami podniesionymi w sprawie o sygn. akt II GSK 98/15 wychodzfi z tych samych założeń, zatem Sąd II instancji w pełni podziela własne stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku kasacyjnego zapadłego w dniu 24 maja 2016 r., II GSK 98/15 na skutek skargi kasacyjnej wniesionej również przez M Ł. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że odpowiedzialność za naruszenie warunków wykonywania przewozu jest odpowiedzialnością za konkretne, rzeczywiste działania. Rzeczywistość działania ocenia się zaś na podstawie ustaleń faktycznych, dotyczących konkretnego przewozu. Czyniąc ustalenia faktyczne organ poddał ocenie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, zatem protokół kontroli wraz z załącznikami, protokół przesłuchania M Ł. Odnośnie do protokołu kontroli, trzeba stwierdzić, że protokół sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń, jest w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., dokumentem urzędowym (tak też NSA w wyroku z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1491/14). Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Z protokołu kontroli przewozu dokonanego przez M Ł w dniu 15 grudnia 2012 r. wynika, że wykonywał on "transport drogowy taksówką". Z powyższego wynika jednoznacznie, że istniały podstawy do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie przewóz osób miał miejsce, zaś okoliczność, że przewożone osoby miały ze sobą bagaż, nie może świadczyć, że sporny przewóz dotyczył rzeczy. Należy ponadto zaznaczyć, że odmowa podpisania protokołu kontroli przez kontrolowanego, nie pozbawia doniosłości dokumentu urzędowego, jeżeli kontrolowany – jak w tym przypadku – brał udział w czynnościach kontrolnych i umożliwiono mu przedstawienie swoich uwag co do sposobu, warunków i wniosków z kontroli. Obalenie ustaleń protokołu kontroli, jako dokumentu urzędowego, jest możliwe i stosownie do art. 76 § 3 k.p.a. wymaga przedstawienia przez stronę stosownych dowodów. Takich dowodów jednak w sprawie nie przedstawiono. Oświadczenia nie mogły zostać uznane za wystarczające. Co więcej, z ustaleń wynikających z protokołu kontroli oraz z oświadczeń przewożonych osób wynika, że podczas spornej kontroli skarżący przewoził pasażerów, którzy oświadczyli, że zamówili taksówkę, a za usługę uiścili opłatę. W ocenie NSA przedstawione dowody wystarczająco wykazują, że w czasie kontroli miał miejsce przewóz osób. Z tej przyczyny organ prawidłowo uznał kontrolowany przewóz za transport drogowy osób, a zatem chybiony jest zarzut zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy o transporcie drogowym - z naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. Z tych wszystkich względów Sąd II instancji oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.