III SA/Lu 1099/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi G. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., Nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] lipca 2014 r., Nr [...], w sprawie odmowy zawieszenia postępowania wszczętego z urzędu w sprawie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie "[...]" nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia G. W. kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie "[...]" nr [...]. W dniu [...] czerwca 2014 r. wpłynął do organu wniosek o zawieszenia postępowania w sprawie, z uwagi na przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne "Czy przepisy art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn kary pieniężnej i odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 lub wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 roku - Kodeks karny skarbowy są zgodne z art. 2, art. 30 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP?". Zdaniem skarżącego, sprawa zarejestrowana w Trybunale Konstytucyjnym pod sygnaturą P 32/12 stanowi zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania w myśl art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania, a postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia II instancji organ wskazał, że zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ podniósł, że pod pojęciem zagadnienia wstępnego należy rozumieć sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Natomiast jako inny organ należy rozumieć każdy organ państwowy uprawniony na podstawie przepisów prawa do podejmowania rozstrzygnięć w prawem przewidzianej formie. W ocenie organu, postawione w sprawie P 32/12 pytanie pozostaje bez wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. Organ podatkowy orzekając stosuje bowiem przepisy prawa materialnego obowiązujące w czasie wydawania rozstrzygnięcia. Powinien zatem samodzielnie dokonać ustaleń stanu faktycznego sprawy oraz jego oceny w świetle obowiązujących przepisów. Organ stwierdził również, że Trybunał Konstytucyjny nie jest innym organem lub sądem w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przedstawienie Trybunałowi pytania o zgodność ustawy z Konstytucją nie powoduje obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie G. W. zaskarżył powyższe postanowienie i postanowienie organu I instancji w całości oraz wniósł o uchylenie obu postanowień. W ocenie skarżącego zawieszenie postępowania w sprawie jest konieczne, bowiem odpowiedź na przedstawione Trybunałowi pytanie będzie miała wpływ na ocenę prawną niniejszej sprawy. Za ten sam czyn prowadzone jest przeciwko skarżącemu postepowanie karnoskarbowe w oparciu o przepis art. 107 ustawy z dnia z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2013 r., poz. 186 z późn. zm.), dalej: k.k.s. Przeciwko skarżącemu ten sam organ, za ten sam czyn prowadzi dwa odrębne postępowania, w wyniku których może dojść do nałożenia na skarżącego zarówno sankcji administracyjnej, jak i odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] odmawiające zawieszenia wszczętego z urzędu postępowania w sprawie określenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie do gier o niskich wygranych. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ uznał, że przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne "Czy przepisy art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn kary pieniężnej i odpowiedzialność za przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 lub wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 roku - Kodeks karny skarbowy są zgodne z art. 2, art. 30 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP?" nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu powyższego przepisu, wobec czego organ powinien samodzielnie dokonać ustaleń stanu faktycznego sprawy oraz jego oceny w świetle obowiązujących przepisów. Z powyższym nie zgodził się skarżący twierdząc, że tak sformułowane i przedstawione Trybunałowi pytanie prawne stanowi zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie ma wpływ na wynik sprawy. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia czy w kontrolowanym postępowaniu wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, uzasadniające zawieszenie postępowania . W tym miejscu należy zauważyć, że zawieszenie postępowania jest wyjątkiem od zasady szybkości postępowania i jako takie nie może być stosowane rozszerzająco. Zgodnie bowiem z art. 125 § 1 Ordynacji, organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zawieszenie postępowania z urzędu ma charakter obligatoryjny, na co wskazuje sformułowanie "organ podatkowy zawiesza postępowanie" użyte w art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej. Niemniej postanowienia w tym zakresie nie mogą zapadać automatycznie i konieczne jest rozważenie, czy rzeczywiście mamy do czynienia z jedną z przewidzianych w art. 201 § 1 Ordynacji przesłanek zawieszenia postępowania. Z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wynika, że organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Konieczne jest zatem wystąpienie czterech elementów: 1) zagadnienie wstępne wyłoniło się w toku postępowania, 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy, 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji i związek ten musi mieć charakter bezpośredni (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 3 lutego 2015 r., II SA/Ol 1332/14). W wyroku z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1916/11, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przez zagadnienie wstępne należy rozumieć zagadnienie, którego rozstrzygnięcie, przez inny organ lub sąd, jest niezbędne dla rozpatrzenia i wydania decyzji w konkretnej, toczącej się sprawie. Jeżeli zagadnienie wstępne wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Zatem zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależeć powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie tak rozumiana przesłanka zawieszenia postępowania nie wystąpiła, w związku z czym organ prawidłowo odmówił skarżącemu zawieszenia postępowania. Dyrektor Izby Celnej w [...] trafnie wskazał, że zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy zgodności z Konstytucją RP nie powoduje obowiązku zawieszenia przez organ postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Samo wystąpienie o zbadanie konstytucyjności przepisu nie pozbawia go konstytucyjności, a organ podatkowy działa na podstawie i w granicach prawa, mającego zastosowanie w danej sprawie. Wątpliwości, dotyczące konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, nie stanowią uzasadnionej przesłanki do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie tej kwestii w innym postępowaniu niż prowadzone lub w innej, choćby tożsamej sprawie, stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji. Należy również zauważyć, że organ nie może odmówić stosowania przepisów powszechnie obowiązujących, nawet wówczas gdy wydane zostałyby z naruszeniem Konstytucji RP. Organy administracji publicznej nie zostały wyposażone w żaden instrument prawny, pozwalający na odstąpienie od wydania decyzji na podstawie przepisu sprzecznego z Konstytucją, jeżeli nadal funkcjonuje on w obiegu prawnym. Organy administracji nie są powołane do odmawiania stosowania przepisów, co do których konstytucyjności żywią wątpliwości, a nawet po wejściu w życie wyroku Trybunału nie są władne kwestionować ich obowiązywania w stosunku do stanów już ukształtowanych. Organ podatkowy nie ma również możliwości wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, bądź zawieszenia postępowania w związku z oczekiwaniem na ogłoszenie orzeczenia Trybunału (por. wyrok TK z dnia 6 marca 2002 r., P 7/2000). Wobec powyższego, sama hipotetyczna możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego przepisu prawa, uprawdopodobniona jedynie faktem złożenia do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności tego przepisu z Konstytucją, nie jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia, że powstało zagadnienie wstępne. Obowiązująca zasada szybkości i ekonomii postępowania oraz zasada domniemania konstytucyjności przepisu do czasu stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny jego niezgodności z ustawą zasadniczą powoduje, że postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym nie może być uznane za zagadnienie wstępne w postępowaniu administracyjnym (podatkowym), w którym zakwestionowany przepis miałby być podstawą rozstrzygnięcia. Organy administracyjne mają prawo i obowiązek dokonywania we własnym zakresie ustalenia faktów, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia (art. 122 Ordynacji podatkowej). Dopóki przepis prawa nie utraci mocy obowiązującej, dopóty musi być stosowany przez organy, co wynika z zasady praworządności. Prawa strony są przy tym chronione poprzez możliwość wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji, gdyby przepis przestał obowiązywać w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (por. wyr. NSA z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. II FSK 2153/11). Podsumowując, zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy zgodności ustawy z Konstytucją RP nie powoduje obowiązku zawieszenia przez organ postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym, co do oceny zgodności ustawowego unormowania z Konstytucją RP, nie jest zagadnieniem wstępnym, a Trybunał nie jest innym organem lub sądem w rozumieniu tego przepisu, ponieważ ustawodawca wyraźnie odróżnia w ramach władzy sądowniczej sądy i trybunały jako ciała od siebie odrębne. Samo zainicjowanie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym nie stwarza stanu braku możliwości rozpatrzenia sprawy co do wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach bez wymaganego zezwolenia. Wobec powyższego, podjęte przez Dyrektora Izby Celnej w [...] rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Organ nie miał podstaw do zawieszenia postępowania prowadzonego wobec skarżącego, ponieważ nie wystąpiło w nim zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ponadto zauważyć należy, że skarżący nie został ukarany na podstawie art. 107 kodeksu karnoskarbowego, nie została mu również wymierzona kara grzywny na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.