I OZ 39/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1776/14 oddalającego wniosek J.D. o wyłączenie sędziów WSA S.P., A.L. oraz S.A. od orzekania w sprawie ze skargi J.D. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 23 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1776/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek J.D.o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S.P., A.L. oraz S.A. od orzekania w sprawie z jego skargi na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej. Sąd nie dopatrzył się we wniosku skarżącego okoliczności uzasadniających wyłączenie ww. sędziów od rozpoznania przedmiotowej sprawy czy to z urzędu zgodnie z art. 18 § 1 pkt 1 -7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) oraz art. 18 § 3 P.p.s.a. czy też w oparciu o art. 19 P.p.s.a z uwagi na istnienie uzasadnionej wątpliwości co ich bezstronności w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że brak bezstronności sędziów skarżący wywodził z faktu oddalenia jego wniosku z dnia 14 października 2015 r. o połączenie spraw do wspólnego rozpoznania. W ocenie Sądu wydanie takiego rozstrzygnięcia nie świadczy w żaden sposób o braku bezstronności sędziego. Połączenie spraw w przypadkach wskazanych w art. 111 § 1 i 2 P.p.s.a., to zabieg wyłącznie techniczny podyktowany ekonomią procesową. Nie pozbawia ono połączonych spraw ich odrębności i nie zmienia faktu, że są samodzielnymi sprawami. Od postanowienia wydanego na tę okoliczność nie przysługuje zażalenie lecz może być kwestionowane w trybie art. 191 P.p.s.a. przy wnoszeniu skargi kasacyjnej od wyroku zapadłego w sprawie jeżeli skarżący uzna, że niepołączenie spraw stanowiło uchybienie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W żaden sposób z braku połączenia spraw nie można wywodzić, że sędziowie którzy tak orzekli nie są bezstronni. Mając na uwadze zarzut skarżącego, iż wskazanym we wniosku sędziom nie zależy na praworządnym rozstrzygnięciu jego sprawy a także twierdzenie, iż sędziowie ci faworyzują Ministra Obrony Narodowej i podległe mu organy a pomijają wyjaśnienia skarżącego, o czym świadczyć mają rozstrzygnięcia zapadłe w sprawach z jego skarg poprzednio rozpoznawanych przez WSA w Warszawie, Sąd I instancji zwrócił uwagę, że podstawą wyłączenia sędziego nie może być w szczególności samo subiektywne przekonanie strony, bądź utrata wiary w bezstronność sędziego, wynikająca z faktu, że osoba ta orzekała w "niemal identycznych sprawach". Podkreślił, że skarżący niezgadzając się z wydanym przez WSA w Warszawie rozstrzygnięciem mógł je poddać kontroli instancyjnej przez NSA. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał i nie udowodnił okoliczności, które podważyłyby wiarygodność oświadczeń złożonych w niniejszej sprawie przez sędziów w trybie art. 18 i 19 P.p.s.a. Zatem nie wykazał by istniały okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J.D. domagając się stwierdzenia jego nieważności z mocy prawa, bowiem w jego ocenie zostało ono uzyskane za pomocą przestępstwa umyślnego poświadczenia nieprawdy a nadto został on pozbawiony możności działania. Wskazał, że wbrew temu co stwierdził Sąd w zaskarżonym postanowieniu braku bezstronności sędziów upatrywał w poświadczającym nieprawdę uzasadnieniu oddalenia wniosku o połączenie spraw do ponownego rozpoznania oraz w wybiórczym protokołowaniu rozprawy (protokołowano tylko okoliczności korzystne dla składu orzekającego). W jego ocenie nieprawdą jest stwierdzenie, że sprawy, o których połączenie wnosił, nie pozostają ze sobą w związku, że został powiadomiony o terminie rozprawy w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1631/15. Zwrócił uwagę, że nie wszystkie jego wypowiedzi na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. były protokołowane. Jego zdaniem Sąd rozpoznając wniosek o połączenie spraw nie zamierzał rozpoznać go rzetelnie, toteż wiadomym było, że sprawę rozpozna w ten sam sposób. Uważa, że pozbawiony został możności działania, bowiem Sąd rozpoznał jego wniosek o wyłączenie sędziów na posiedzeniu niejawnym i nie zawiadomił go o składzie orzekającym. Gdyby znał skład rozpoznający ów wniosek również wniósłby o ich wyłączenie bowiem wielokrotnie orzekali w jego sprawach i ich orzeczenia "były uzyskane za pomocą przestępstwa poświadczenia nieprawdy". Podniósł, że skład sędziowski, o którego wyłączenie wniósł wadliwie określił godziny rozpoczęcia i zakończenia posiedzenia w niniejszej sprawie. Stwierdził, że wadliwe są oświadczenia złożone przez sędziów na okoliczność braku uzasadnionych wątpliwości co do ich bezstronności bowiem wielokrotnie orzekali w jego sprawach ze skargi na Ministra Obrony Narodowej. Stwierdził, że w pierwszej kolejności na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. powinna zostać rozpoznana sprawa z jego skargi o sygn. akt. II SA/Wa 1631/15, gdyż ma ona kluczowe znaczenie w jego sprawie a sprawy II SA/Wa 1776/14 i II SA/Wa 1777/14 a Przewodnicząca Wydziału powinna już dawno skierować je na posiedzenie niejawne, albowiem nie mają one żadnego znaczenia w jego sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie uregulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 P.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów S.P., A.L. oraz S.A. od orzekania na podstawie art. 18 czy art. 19 P.p.s.a. Za taką okoliczność nie może być uznane, to że w sprawach o sygn. akt II SA/Wa 1776/14 i II SA/Wa 1777/14, które zostały wyznaczone osobno do rozpoznania na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. odpowiednio o godzinie 9.00 i 9.20, wskazani we wniosku sędziowie jako członkowie trzyosobowego składu orzekającego wydali na rozprawie postanowienie o odmowie połączenia spraw II SA/Wa 1776/14, II SA/Wa 1777/14 oraz II SA/Wa 1631/15, z powodów wskazanych przez skarżącego we wniosku z dnia 14 października 2015 r. Zgodnie z art. 111 § 1 i 2 P.p.s.a. sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku (§ 2). Jak słusznie zauważył Sad I instancji w zaskarżonym postanowieniu regulacje te mają jedynie walor technicznej czynności sądu z zakresu organizacji jego pracy i nie mają wpływu na sposób rozpatrzenia spraw, które miałyby zostać połączone lub rozpoznane osobno. Z faktu połączenia spraw nie wynika, że sprawy te będą inaczej oceniane przez sąd. Połączenie spraw jest wyrazem zasady ekonomiki procesowej a zatem ma prowadzić do podejmowania przez sąd działań usprawniających załatwianie przedstawionych mu do rozpoznania spraw. Ma służyć racjonalizacji przeznaczonych do tego środków i czasu. Połączenie spraw następuje w formie postanowienia, które wpisuje się do protokołu rozprawy bez spisywania odrębnej sentencji. Postanowienie nie wymaga uzasadnienia, bowiem nie służy na nie zażalenie. Wiąże ono sąd od chwili ogłoszenia. Postanowienie w przedmiocie połączenia spraw do wspólnego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia może być kwestionowane w toku postępowania kasacyjnego w trybie art. 191 P.p.s.a. Ponadto, skoro skarżący uważa, że Sąd w kwestionowanym składzie dopuścił się naruszenia przepisów procesowych i miało to wpływ na wynik zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, to powinien taki zarzut przywołać w skardze kasacyjnej a nie wnioskować o wyłączenie sędziów. To, że Sąd postanowił odmówić połączenia spraw wskazanych przez skarżącego wynikało z obiektywnej oceny przez Sąd charakteru spraw jakie miałyby podlegać połączeniu. Mając na uwadze przesłanki z art. 111 § 1 i 2 P.p.s.a. Sąd uznał, że przedmiotowe sprawy należy rozpoznać oddzielnie. Okoliczność, iż skarżący ma inny pogląd w tej kwestii w żaden sposób nie powoduje, iż uzasadnione jest twierdzenie o braku bezstronności ww. sędziów. Skarżący zdaje się utożsamiać te sprawy z działaniem jednego organu i jednym zdarzeniem, które go dotyczy (zwolnienie z zawodowej służby wojskowej) jednak nie bierze pod uwagę, że działania organu Ministra Obrony Narodowej, które doprowadziły do zwolnienia przejawiały się w różnych podejmowanych przez organ aktach administracyjnych, które stały się przedmiotem skarg. Podjęte przez organ decyzje choć wynikają z jednego zdarzenia, to zostały oparte na zgoła odmiennych podstawach prawnych i podjęte rozstrzygnięcia należało ocenić przez pryzmat tych właśnie przepisów i okoliczności, które doprowadziły do ich zastosowania. Przeświadczenie skarżącego o istnieniu związku między sprawami nie dowodzi, że związek taki w rzeczywistości istniał. Z akt sprawy wynika, że na mocy zarządzenia z dnia 22 października 2015 r. skarżący, wbrew temu co twierdzi w zażaleniu, został poinformowany o terminie rozpoznania spraw, o których połączenie wnioskował (k. 79, 85). Ponadto odpowiedział na ww. zarządzenia w piśmie z dnia 18 listopada 2015 r. (k. 86), w którym z góry założył, że skład wyznaczony do rozpoznania sprawy uczyni to w sposób nierzetelny. W zakresie zarzutu skarżącego co do wadliwości treści sporządzonego na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. protokołu rozprawy, wskazać należy, że skarżący może zgodnie z art. 103 P.p.s.a. domagać się sprostowania treści protokołu czy jego uzupełnienia. Jednak należy zauważyć, że żądanie uzupełnienia protokołu przez podanie w nim wszystkich uwag strony, wypowiadanych na rozprawie, nie znajduje uzasadnienia w treści komentowanego przepisu (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 19 lutego 1970 r., III CRN 323/69, LEX nr 6676). Trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 101 § 1 pkt 2 P.p.s.a. protokół powinien zawierać wnioski i twierdzenia stron, a więc najistotniejsze fragmenty ich wypowiedzi. Podobnie należy ocenić podniesioną przez skarżącego rozbieżność w protokole co do faktycznej godziny rozpoczęcia rozprawy i jej odroczenia. Zdaniem NSA Sąd I instancji prawidłowo uznał twierdzenia skarżącego o braku rzetelności sędziów przy rozpatrywaniu jego spraw i faworyzowaniu Ministra Obrony Narodowej za bezzasadne w kontekście przesłanek włączenia z art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Skarżący we wniosku o wyłączenie nie przedstawił jakichkolwiek wiarygodnych okoliczności, które wskazywałby na istnienie podstaw do jego uwzględnienia. Zasadniczo braku bezstronności upatruje on we wcześniejszym rozpoznawaniu przez sędziego S.P., A.L. oraz S.A. spraw z jego skarg na działania innych organów administracji. Okoliczność taka nie dowodzi jednak braku rzetelności i bezstronności. Sędziowie orzekali zgodnie z przepisami prawa i w warunkach przysługującej im niezawisłości. W ramach wyznaczonych przepisami prawa mogli wydawać orzeczenia i formułować w nich własne poglądy na temat kwestii, które były przedmiotem sporu. Okoliczność, że skarżący posiada subiektywne przekonanie o braku bezstronności orzekających w jego wcześniejszych sprawach sędziów, nie dowodzi istnienia podstaw do ich wyłączenia w kolejnej sprawie przekazanej im do rozpoznania. Jest to tylko i wyłącznie jego osobiste odczucie, postrzeganie sprawiedliwości. Taka okoliczność nie wywołuje uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że skarżący w żaden sposób nie podważył wiarygodności złożonych przez sędziów oświadczeń na okoliczność istnienia podstaw do ich wyłączenia. Nie przedstawił i nie udowodnił zaistnienia takich okoliczności, które podważyłyby wiarygodność złożonych przez nich oświadczeń. Jako takich, z powodów wyżej wskazanych, nie można traktować wydania postanowienia o odmowie połączenia spraw, sugerowane nieścisłości w protokole rozprawy czy wcześniejsze orzekanie w innych sprawach ze skarg skarżącego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnicza argumentacja J.D. odnosi się do kontestowania sposobu załatwienia przez sędziów kwestii połączenia spraw i ich łącznego rozpoznania. Niezgadzanie się z orzeczeniami Sądu nie jest jednak dostateczną podstawą do wyłączenia sędziów, którzy je wydali. Sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie stanowią przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Subiektywne przekonanie skarżącego co do istnienia przyczyn wyłączenia sędziego niepoparte przy tym żadnymi dowodami nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego stosownie do art. 19 P.p.s.a. (postanowienie NSA z 6 maja 2014 r. sygn. akt. I OZ 336/14 dostępne na stronie www.orzeczenia,nsa.gov.pl). W związku z powyższym uznać należy, że Sąd I instancji w sposób właściwy ocenił, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.