II SA/Wa 1631/15
PostanowienieWSA w Warszawie2015-12-08
Skład orzekający: Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprawa dotycząca wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego należy do właściwości sądu administracyjnego, czy sądu powszechnego?Ratio decidendi
Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym dotyczące zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych, nawet w trybach nadzwyczajnych, nie należą do właściwości sądów administracyjnych. Sądy administracyjne są związane wcześniejszymi prawomocnymi orzeczeniami, które przesądziły o braku drogi sądowoadministracyjnej w tego typu sprawach. W związku z tym, sąd administracyjny odrzuca skargę, jeśli sprawa nie należy do jego właściwości.Stan faktyczny
J. D. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Ministra Obrony Narodowej dotyczącej odmowy uchylenia decyzji w sprawie sprostowania zaświadczenia o wysokości uposażenia dla celów emerytalnych. Sprawa przeszła przez wiele instancji administracyjnych i sądowych, w tym sądy administracyjne i Sąd Okręgowy. Sąd Okręgowy stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i przekazał sprawę do rozpoznania WSA w Warszawie. WSA w Warszawie rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu i odrzucił skargę, uznając sprawę za niedopuszczalną do rozpoznania przez sąd administracyjny.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia odrzucić skargę.
J. D. pismem z dnia 28 lipca 2011 r. wystąpił do Sądu Okręgowego w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2000 r. w sprawie odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego z dnia [...] października 1999 r. o skorygowanie zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego (zaświadczenia sporządzonego przez Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Łączności w [...] w dniu [...] marca 1991 r.). Do wniosku J. D. dołączył odwołanie od decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...].
Sąd Okręgowy w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., sygn. akt [...], stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i sprawę przekazał do merytorycznego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, na podstawie art. 200 § 1 k.p.c.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
Szef Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 1991 r. nr [...] zwolnił J. D. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] marca 1991 r. Ustalił także, iż ostatnie uposażenie zostało wypłacone skarżącemu za miesiąc marzec 1991 r.
W dniu [...] października 1999 r. kpt. w st. spocz. J. D. złożył wniosek do Dyrektora Departamentu Ekonomicznego MON o sprostowanie zaświadczenia finansowego dla celów emerytalnych, poprzez przyjęcie do podstawy emerytury kwoty dodatku specjalnego otrzymanego w miesiącu styczniu 1991 r., a nie jak przyjął wojskowy organ emerytalny – za miesiąc marzec 1991 r., tj. za ostatni miesiąc pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Dyrektor Departamentu Ekonomicznego MON decyzją nr [...] z [...] stycznia 2000 r. odmówił uwzględnienia wniosku, ustalając podstawę wymiaru świadczenia emerytalnego zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, uwzględniając dodatek specjalny za ostatni miesiąc pełnienia służby wojskowej, tj. za miesiąc marzec 1991 r.
Po rozpoznaniu odwołania strony od wyżej wymienionej decyzji, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] lutego 2000 r., utrzymał ją w mocy.
W wyniku wniesionej przez J. D. skargi na powyższą decyzję, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 października 2000 r. (sygn. akt II SA 841/00) odrzucił skargę zainteresowanego w tym przedmiocie.
W kolejnym postępowaniu administracyjnym Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] listopada 2002 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z [...] lutego 2000 r. i wznowienia postępowania. Następnie, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] marca 2003 r., utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] listopada 2002 r.
Wskutek skargi J. D. od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 lutego 2004 r. (sygn. akt II SA 1421/03) stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. i poprzedzającej ją decyzji nr [...] z [...] listopada 2002 r.
W uzasadnieniu powyższego wyroku, Sąd stwierdził, że przedmiotowa sprawa jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, zatem jeśli niniejsza sprawa nie należała do właściwości Ministra Obrony Narodowej, to powinien on odmówić wszczęcia postępowania w sprawie. Skoro jednak w wyniku wadliwego ustalenia swojej właściwości Minister Obrony Narodowej wszczął postępowanie w sprawie, obowiązany był zakończyć to postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania.
W wykonaniu tego wyroku, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. umorzył postępowanie pierwszej instancji wszczęte w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności zainteresowanego dla celów zaopatrzenia emerytalnego, w części dotyczącej dodatku specjalnego.
Następnie, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r.
Od decyzji tej J. D. wniósł skargę, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wyrokiem z dnia 21 grudnia 2009 r. (sygn. akt II SA/Wa 1636/09).
Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z dnia 1 czerwca 2006 r. (sygn. akt II SA/Wa 2653/04) odrzucił skargę J. D. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wymienionym wcześniej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2000 r. (sygn. akt II SA 841/00) uznając, że skarga nie opiera się na ustawowych podstawach wznowienia postępowania.
Postanowieniem z 30 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/W 986/07, ponownie odrzucił skargę J. D. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem NSA z dnia 9 października 2000 r. (sygn. akt II SA 841/00).
Pismem z [...] lipca 2007 r. J. D. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z żądaniem uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. w przedmiocie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Departamentu Ekonomicznego MON nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 r.
Decyzją nr [...] z [...] września 2007 r. Minister Obrony Narodowej odmówił uchylenia powyższych decyzji. Następnie, w związku z wnioskiem zainteresowanego z [...] października 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] września 2007 r.
Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2010 r. (sygn. akt II SA/Wa 702/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę zainteresowanego na decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r.
Wskutek skargi kasacyjnej J. D. od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 czerwca 2011 r. (sygn. akt I OSK 800/10) uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił wniesioną skargę, wskazując na brak drogi sądowoadministracyjnej.
W dniu [...] lipca 2011 r. J. D. wystąpił do Sądu Okręgowego w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej, z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. Wraz z tym wnioskiem zainteresowany złożył odwołanie od powyższej decyzji Ministra Obrony Narodowej.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu 22 lipca 2011 r. otrzymał prawomocne postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt I OSK 800/10 z dnia 15 czerwca 2011 r., z którego wynika, że Minister Obrony Narodowej błędnie pouczył go, co do przysługującego zaskarżenia ww. decyzji - zamiast skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przysługiwało mu odwołanie do sądu powszechnego.
Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych MON, pismem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. przesłał pisma zainteresowanego z dnia [...] lipca 2011 r. według właściwości Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] uznając, że sprawa, z którą wystąpił J. D., jest sprawą z zakresu ubezpieczenia społecznego i nie podlega merytorycznemu badaniu przez Ministra Obrony Narodowej, który nie jest organem właściwym w zakresie zaopatrzenia emerytalnego.
Na podstawie zarządzenia sędziego Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] września 2011 r. (sygn. akt [...]) przedmiotowe pisma J. D. z dnia [...] lipca 2011 r. zwrócono do rozpoznania Ministrowi Obrony Narodowej.
W następstwie powyższego, Minister Obrony Narodowej postanowieniem nr [...] z [...] listopada 2011 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku J. D. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. (por. powołany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. II SA 1421/13).
Na to postanowienie Ministra Obrony Narodowej zainteresowany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który skargę oddalił (II SA/Wa 21/12). Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i skargę odrzucił (I OSK 2715/12), wskazując, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych droga przed sądem administracyjnym jest niedopuszczalna.
J. D. po otrzymaniu postanowienia Sądu Okręgowego w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2015 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu niewłaściwości rzeczowej i przekazaniu sprawy do merytorycznego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, wniósł zażalenie na to postanowienie, które następnie cofnął, a akta sprawy zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie doszło do negatywnego sporu kompetencyjnego między sądem administracyjnym, a sądem powszechnym.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: ppsa, sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Natomiast art. 199 § pkt 1 k.p.c. stanowi, że sąd odrzuci pozew, jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna
Stosownie zaś do treści art. 1991 k.p.c., sąd nie może odrzucić pozwu z tego powodu, że do rozpoznania sprawy właściwy jest organ administracji publicznej lub sąd administracyjny, jeżeli organ administracji publicznej lub sad administracyjny uznały się w tej sprawie za niewłaściwe. Uznanie przez sąd, że sprawa nie jest sprawą cywilną, nie stanowi przeszkody do jej merytorycznego rozpoznania, jeżeli przed jej wniesieniem zapadło prawomocne postanowienie sądu administracyjnego odrzucające skargę (por. komentarz do art. 1991 k.p.c. Przemysław Telenga Lex).
Jednocześnie należy podkreślić, iż do przyjęcia, że sąd powszechny uznał się za niewłaściwy w sprawie, konieczne jest wydanie przez ten sąd postanowienia o odrzuceniu pozwu, z uwagi na niepodleganie danej sprawy kognicji tego sądu. Tylko w takiej sytuacji można przyjąć, że w sprawie przed sądem administracyjnym ma zastosowanie art. 58 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd (administracyjny) nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 1 ustawy, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.
Tym czasem w rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych nie odrzucił pozwu, a najpierw zarządzeniem sędziego z dnia [...] września 2011 r., sygn. akt [...] wniosek J. D. z dnia [...] lipca 2011 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], przekazał do Dyrektora Biura Emerytalnego w [...], a następnie – pomimo odrzucenia przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2715/12, skargi J. D. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej (któremu ostatecznie przekazano wniosek strony z [...] lipca 2011 r.) z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] – postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., sygn. akt [...] stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i sprawę przekazał do merytorycznego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 200 § 1 k.p.c.
Nadto w sprawie (głównej, dotyczącej sprostowania zaświadczenia o wysokości uposażenia dla celów emerytalnych) już w 2000 r. doszło do przesądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, że jej zakres przedmiotowy nie należy do kognicji sądów administracyjnych.
Rozpatrywana sprawa ograniczona jest przedmiotowo do dopuszczalności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania do sądu powszechnego od decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...].
Decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 2007 r. odnosiły się do rozstrzygnięć podjętych w sprawie wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego. Taki charakter decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Departamentu Ekonomicznego nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. został przesądzony postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2000 r. (sygn. akt II SA 841/00) oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2004 r. (sygn. akt II SA 1421/03). W obydwu rozstrzygnięciach sądy administracyjne przyjęły, że były to akty z zakresu zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego, które nie podlegają kognicji sądów administracyjnych.
Z powyższych orzeczeń wynika również moc wiążąca orzeczeń obydwu sądów. Zgodnie bowiem z art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 800/10, "moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a., w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. wyrok SN z dnia 12 lipca 2002 r., sygn. akt V CKN 1110/00, niepublikowany, System Informacji Prawnej Lex nr 74492; wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 152/07, System Informacji Prawnej Lex nr 468722)."
Następnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Postępowanie w sprawach ustalania prawa do zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych regulują przepisy działu IV ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz.66 ze zm.). Zgodnie z art. 31 ust. 1 tej ustawy, prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w drodze decyzji wojskowy organ emerytalny. W myśl zaś art. 31 ust. 4, od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W związku z tym, że decyzja Ministra z dnia [...] września 2007 r., odmawiająca uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2000 r. podjęta została w trybie art. 154 § 1 i 2 K.p.a., odnotować trzeba wejście w życie, z dniem 30 lipca 2005 r., przepisu art. 32 ust. 2 ustawy, dodanego na mocy art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 6 maja 2005 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130, poz.1085). Przepis art. 32 ust. 2 stanowi, że decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez właściwy wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach K.p.a. Skoro więc po dniu 30 lipca 2005 r. Minister wydał, wobec decyzji opartej o art. 31 ust. 1, decyzję na podstawie art. 154 K.p.a., to rozstrzygnięcie należy zakwalifikować do orzeczeń przewidzianych w art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Kwalifikacja ta jest niezależna od istnienia, w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia [...] października 1999 r., podstaw do wyboru przez organ trybu określonego w art. 154 K.p.a. Zaistnienie przesłanek do rozstrzygania w tym trybie, tak jak badanie zasadności rozstrzygnięcia, może być oceniane dopiero w trybie weryfikacji takiej decyzji."
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższego wyroku przesądził, iż od decyzji emerytalnych w trybach nadzwyczajnych przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Pogląd ten znalazł akceptację w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. (sygn. akt I UZP 3/10), której ze względu na dotychczasową różnicę poglądów, występującą w orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych, nadano moc zasady prawnej. Implikacją powyższej zasady prawnej jest ostateczne stanowisko, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, także w trybach nadzwyczajnych.
W takiej sytuacji w niniejszej sprawie trudno nie dostrzec wątpliwości, co do wskazanej przez Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. drogi sądowoadministracyjnej. Należy wskazać, że dla rozgraniczenia właściwości sądów powszechnych i sądów administracyjnych zasadnicze znaczenie mają przepisy Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Art. 177 Konstytucji RP stanowi, że sądy powszechne właściwe są we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów, a zatem Konstytucja nie ogranicza właściwości sądów powszechnych do określonego rodzaju spraw. Konsekwencją tej regulacji jest domniemanie właściwości sądów powszechnych w sprawach, w których nie można na podstawie przepisów ustaw wyprowadzić właściwości innych sądów. Sądy powszechne stanowią zatem podstawowy element budowy systemu wymiaru sprawiedliwości i im przysługuje domniemanie właściwości.
Dla wyznaczenia właściwości sądów administracyjnych podstawowe znaczenie ma art. 184 Konstytucji RP, normuje bowiem istotę wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy, którą jest kontrola administracji publicznej. Rozgraniczenie właściwości sądów powszechnych od sądów administracyjnych opiera się na szczególnej regulacji właściwości sądów administracyjnych, bowiem dopiero i tylko właściwość tych sądów wyłącza kognicję sądów powszechnych. Nadto, z uwagi na szczególny charakter sądownictwa administracyjnego, którego rolą jest wyłącznie kontrola pod względem zgodności z prawem aktów i innych czynności administracyjnych, ustawodawca nie domniemywał właściwości sądów administracyjnych. Właściwość sądu administracyjnego jest właściwością wyłączną. Dlatego prawna regulacja zawarta w ustawach o postępowaniu sądowoadministracyjnym realizuje zasadę odrębności sądownictwa administracyjnego od sądownictwa powszechnego, co oznacza w praktyce, że sądy administracyjne nie mogą wkraczać w zakres kompetencji sądów powszechnych (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 1469/06).
Reasumując, Sąd Okręgowy w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych nie odrzucił odwołania J. D. od decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] wraz z wnioskiem strony o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., sygn. akt [...] stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i sprawę przekazał do merytorycznego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 200 § 1 k.p.c. Oznacza to, że brak jest przesłanki negatywnej do odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa i związania Sądu przepisem art. 58 § 4 ppsa. Nadto, stosownie do treści art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., sąd (powszechny) odrzuca skargę, jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna, a nie przekazuje sprawę sądowi szczególnemu, jakim jest sąd administracyjny, na podstawie art. 200 § 1 k.p.c. Przepis ten bowiem odnosi się do właściwości rzeczowej i miejscowej cywilnych sądów powszechnych – rejonowych, okręgowych i apelacyjnych, nie ma natomiast zastosowania do badania dopuszczalności drogi sądowej. Jednocześnie, zgodnie z art. 1991 k.p.c., sąd (powszechny) nie może odrzucić pozwu z tego powodu, że do rozpoznania sprawy właściwy jest (...) sąd administracyjny, jeżeli (...) sąd administracyjny uznał się w tej sprawie za niewłaściwy.
Z uwagi na bezsporną okoliczność, iż już w 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że zakres przedmiotowy niniejszej sprawy nie należy do kognicji sądów administracyjnych (w sprawie o sygn. akt II SA 841/00), a następnie w postanowieniu z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 800/10 oraz w postanowieniu z 13 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2715/12 odrzucił wniesione przez J. D. skargi z uwagi na brak drogi sądowoadministracyjnej, to stosownie do art. 170 ppsa orzeczenia te wiązały zarówno sąd, który je wydał, jak również inne sądy i organy państwowe. A zatem wiązały też Sąd Okręgowy w [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o sygn. akt [...]. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jako sąd I instancji, jest związany ww. orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślić trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie jest związany postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. o przekazaniu sprawy do merytorycznego rozpoznania, wobec braku postanowienia o odrzuceniu skargi przez sąd powszechny. A zatem art. 58 § 4 ppsa nie mógł znaleźć w tej sprawie zastosowania.
Na marginesie należy stwierdzić, iż przedmiotowa sprawa zawisła przed sądem powszechnym 29 lipca 2011 r., a postanowienie o przekazaniu sprawy zapadło po ponad 4 latach – 22 maja 2015 r., po wniesieniu skargi na przewlekłość postępowania. Akta z sądu powszechnego wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 29 września 2015 r.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło