II SA/Ke 118/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 grudnia 2014r. znak: [...] w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz G. S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 3 grudnia 2014 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzję z dnia 22 września 2014 r. znak: [...] o skierowaniu G. S. na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami w zakresie uprawnień kat. A i B z części teoretycznej i praktycznej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu II instancji, wnioskiem z dnia 22 października 2013r. Komendant Wojewódzki Policji wystąpił do Prezydenta Miasta o skierowanie G. S. na sprawdzenie ww. kwalifikacji w związku przekroczeniem przez kierowcę 24 punktów karnych. W uzasadnieniu wskazano 8 przypadków naruszenia przepisów ruchu drogowego, jakie miały miejsce w okresie od 27.09.2011r. do 17.02.2012r., za co kierowca uzyskał łącznie 31 punktów. W dniu 28 sierpnia 2013 r. do organu I instancji wpłynął prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia 1 lipca 2013 r. sygn. [...], w którym orzeczono wobec G. S. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy oraz nałożono obowiązek natychmiastowego zwrotu prawa jazdy. W dniu 1 sierpnia 2014 r. do organu wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego sygn. [...], w którym stwierdzono, że środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy orzeczony wyrokiem z dnia 1 lipca 2013 r. został w całości wykonany z dniem 5 czerwca 2014 r. W dniu 12 sierpnia 2014 r. G. S. odebrał z organu I instancji zatrzymane przez Komisariat Policji II prawo jazdy. Następnie organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 22 września 2014 r. powołując w podstawie prawnej m.in. art. 99 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 2 i art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W odwołaniu G. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Sąd Rejonowy sprawy o sygn. [...] dotyczącej zdarzenia z dnia 16.10.2011r., za które kierowcy przypisano 6 punktów. Zakwestionował ponadto wskazaną w decyzji ogólną liczbę punktów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wyjaśniło, że zgodnie z art. 139 ustawy o kierujących pojazdami, art. 125 pkt 10 lit g tej ustawy w zakresie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym wchodzi w życie dopiero z dniem 4 stycznia 2016 r., co oznacza, że postępowanie dotyczące skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, jest rozpatrywane w oparciu o przepisy tej ostatniej ustawy. Organ wyjaśnił, że przy liczeniu limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego należy uwzględniać czas jednego roku, jaki upłynął od każdego z przypadków wykroczenia do popełnienia kolejnego powodującego przekroczenie limitu. W niniejszej sprawie okres jednego roku obejmuje okres od pierwszego naruszenia, tj. 27.09.2011r. do 27.09.2012r. G. S. dopuścił się w tym okresie 8 naruszeń przepisów prawa drogowego: dwóch w dniu 27.09.2011r. w miejscowości J., za które otrzymał odpowiednio 8 i 10 pkt; jednego w dniu 16.10.2011r. w P. – 6 pkt; czterech w dniu 10.02.2012r. w K. – 6 pkt; jednego w dniu 17.02.2012r. w K. – 1 pkt. Łącznie kierowca otrzymał 31 punktów. Kolegium wskazało, że starosta wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego, decyzje o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym zostały naliczone punkty karne. Kierowca zainteresowany ich wykreśleniem może zwrócić się do organu prowadzącego ewidencje ww. punktów o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie ewentualnie wnieść skargę do sądu administracyjnego. Kwestia ilości punktów karnych nie może być natomiast rozpatrywana w postępowaniu dotyczącym skierowania na badania kontrolne. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał wyroki NSA w sprawach I OSK 1371/08, I OSK 20138/11, I OSK 1078/05, I OSK 1456/09. Organ wskazał, że niniejsze postępowanie prowadzone jest na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 22.10.2013r., a nie Sądu Rejonowego w wyniku wyroku z dnia 1 lipca 2013 r., sygn. [...]. W konsekwencji wniosek złożony przez kierowcę do Sądu w sprawie [...] nie ma wpływu na niniejsze postępowanie i nie może skutkować jego zawieszeniem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach G. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania zarzucając organom obu instancji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez bezzasadne naliczenie punktów karnych z dnia 10 lutego 2012 r. i 17 lutego 2012 r., w sytuacji gdy organ nie dysponował prawomocnym wyrokiem sądu, co doprowadziło do naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym. Dodatkowo zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, tj.: – art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 Kpa poprzez brak umorzenia postępowania, które stało się bezprzedmiotowe; – art. 138 § 2 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 Kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która została wydana przedwcześnie, a nadto poprzez brak zawieszenia postępowania z uwagi na brak prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie przed Sądem Rejonowym i Sądem Okręgowym; – art. 7 i art. 77 Kpa. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniom organu, wyrok Sądu Rejonowego z dnia 1 lipca 2013 r. sygn. [...] nie był prawomocny. Wyrok ten, dotyczący łącznie 7 punktów karnych naliczonych w związku ze zdarzeniami z dnia 10 lutego i 17 lutego 2012 r., został bowiem uchylony wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 31 grudnia 2014 r. sygn. [...], umarzającym postępowanie w sprawie. Tym samym wygasła podstawa do naliczenia ww. punktów, a G. S. na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie przekroczył limitu 24 punktów. W uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł dodatkowo zarzut naruszenia art. 75 Kpa. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego sygn. [...] oraz Sądu Okręgowego sygn. [...] na okoliczność, że skarżącemu nie zostały przyznane punkty za zdarzenia z dnia 10 lutego i 17 lutego 2012 r. Do skargi załączono wyrok Sadu Okręgowego z dnia 31 grudnia 2014 r. sygn. [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy piśmie z dnia 13 lutego 2015 r. Kolegium złożyło pismo z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia 6 lutego 2015 r., z którego wynika, że na skutek wyroku Sądu Okręgowego z dnia 31 grudnia 2014 r. dokonano stosownej modyfikacji zapisów w ewidencji kierowców i ponownie przeliczono ilość punktów karnych na koncie skarżącego, stwierdzając, że ich łączna liczba nie przekracza dopuszczalnego limitu. W konsekwencji wniosek o sprawdzenie kwalifikacji oraz skierowanie na badania psychologiczne z dnia 22 października 2013 r. zostają unieważnione i nie podlegają wykonaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postepowania administracyjnego przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), dalej "Prd", zgodnie z którym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Ten ostatni przepis upoważnia organy policji do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przy czym określonemu naruszeniu przypisywana jest odpowiednia liczba punktów w skali od 0 do 10 i wpisywana do tej ewidencji. Na mocy art. 130 ust. 4 Prd, ustawodawca upoważnił ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrami transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji. Aktem wykonawczym regulującym wymieniony zakres, obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 488), które w § 3 stanowi, że ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. W dalszych przepisach szczegółowo uregulowano postępowanie przed organami policji związane z dokonywaniem wpisu (§ 4) oraz usuwaniem wpisu do ewidencji (§ 5, § 6). Podkreślić należy, podzielając przy tym jednolite poglądy wyrażane w orzecznictwie, że ani starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc postępowania w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Organy te, stosownie do treści art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prd, wiąże wniosek komendanta wojewódzkiego Policji o skierowanie danego kierowcy na egzamin sprawdzający jego kwalifikacje, który to wniosek jest składany, gdy w ewidencji wykazane zostało, że kierowca ten przekroczył limit 24 punktów. Kwestie związane ze sposobem naliczania punktów, ich ilością, nie podlegają badaniu przez starostę, pozostawione są organowi prowadzącemu ewidencję, tj. komendantowi wojewódzkiemu Policji, a ewentualna kontrola prawidłowości dokonywanych wpisów, może być dokonana w postępowaniu przed sądem administracyjnym, ponieważ wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego stanowi czynność materialnotechniczną, która może być, stosownie do art. 3 § 3 pkt 4 Ppsa przedmiotem odrębnej skargi (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. I OSK 855/12). Decyzja wydawana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prd ma zatem charakter związany, zobowiązujący starostę do wydania skierowania na skutek wniosku komendanta wojewódzkiego policji. Wniosek taki musi mieć jednak oparcie w przepisach prawa i wynikać bezpośrednio z przekroczenia 24 punktów w ewidencji. Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 13 marca 2013 r., sygn. I OSK 2187/11, zgodnie z którym, pomimo związania wnioskiem komendanta, organ orzekający o skierowaniu na egzamin sprawdzający nie może pominąć kwestii mających wpływ na podstawę wniosku i powinien je wyjaśnić przed podjęciem decyzji. W rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma podnoszona przez skarżącego okoliczność uchylenia przez Sąd Okręgowy, wyrokiem z dnia 31 grudnia 2014 r., sygn. [...] – wyroku Sądu Rejonowego z dnia 1 lipca 2013 r., sygn. [...]. Z treści ww. wyroku Sądu Okręgowego wynika, że przyczyną uchylenia wyroku Sądu I instancji i umorzenia postępowania było przedawnienie orzekania (art. 104 § 1 w zw. z art. 5 § 1 pkt 4 Kpsw i art. 45 § 1 Kw). Bezsporne jest, że 7 punktów zostało skarżącemu przypisane w związku ze zdarzeniami, za popełnienie których skarżący został w wyroku Sądu Rejonowego z dnia 1 lipca 2013 r. uznany za winnego popełnienia wykroczeń, a mianowicie: 6 punktów za wykroczenie z dnia 10 lutego 2012 r. w K. na ul. H. i 1 punkt za wykroczenie z dnia 17 lutego 2012 r. w K. na ul. W. Uchylenie wyroku Sądu Rejonowego z dnia 1 lipca 2013 r. i umorzenie postępowania w sprawie na skutek wyroku Sądu Okręgowego z dnia 31 grudnia 2014 r. ma ten skutek, że za ww. wykroczenia nie można skarżącemu przypisać punktów, o których mowa w art. 130 ust. 1 Prd. Potwierdzeniem tego jest nadesłane przez organ odwoławczy pismo z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia 6 lutego 2015 r., z którego wynika, że w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 31 grudnia 2014 r. dokonano odpowiedniej modyfikacji zapisów w ewidencji kierowców i po ponownym przeliczeniu ilości punktów na koncie skarżącego stwierdzono, że ich łączna liczba nie przekracza dopuszczalnego limitu. Wyrok Sądu Okręgowego został wydany w dniu 31 grudnia 2014 r., tj. już po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy, a z akt sprawy wynika, że wyrok Sądu Rejonowego uprawomocnił się w dniu 9 lipca 2013 r. (k. 61 akt adm.), tj. przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, tym niemniej uchylenie ww. wyroku Sądu Rejonowego i umorzenie postępowania przez Sąd Okręgowy (na skutek podejmowanych przez skarżącego skutecznych działań prawnych umożliwiających odwołanie się od wyroku Sądu Rejonowego) oznacza, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na podstawie orzeczenia Sądu Rejonowego, które zostało prawomocnie uchylone. Jak wyżej wskazano ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ w takiej sytuacji liczba punktów karnych przypisana skarżącemu za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie przekroczy limitu 24 punktów, jako nie można mu przypisać w sumie 7 pkt za wykroczenia z dnia 10 lutego i 17 lutego 2012 r. (6 punktów za wykroczenie z dnia 10 lutego 2012 r. w K. na ul. H. i 1 punkt za wykroczenie z dnia 17 lutego 2012 r. w K. na ul. W.). W tej sytuacji brak jest podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym. Opisana sytuacja spełnia zatem przesłanki wznowienia postepowania administracyjnego określone w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione - co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. Na marginesie należy wskazać, że z akt sprawy wynika, że organy administracyjne orzekające w tej sprawie wiedziały o działaniach skarżącego mających doprowadzić do zaskarżenia wyroku Sądu Rejonowego z dnia 1 lipca 2013 r. W piśmie z dnia 29 maja 2014 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II Karnego Sądu Rejonowego poinformował organ I instancji, że skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 10 kwietnia 2014 r. w sprawie uznania za bezskuteczny wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 1 lipca 2013 r., a akta sprawy zostały przekazane do Sądu Okręgowego do rozpoznania. Organy miały więc uzasadnione podstawy do przyjęcia, że kwestia uznania skarżącego za winnego wykroczeń ujętych w wyroku z dnia 1 lipca 2013 r, nie jest jeszcze definitywnie rozstrzygnięta. Gdyby wzięły pod uwagę te okoliczności i zawiesiły postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie z pewnością nie naraziłyby się na uchylenie swoich orzeczeń. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Orzeczenie w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 p.p.s.a. O kosztach, na które złożyły się wpis w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 240 zł w Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpatrując przedmiotową sprawę organ I instancji uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności uwzględni to, że skarżący nie przekroczył limitu 24 punktów, o których mowa w art. 130 ust. 1 Prd.