II OSK 2962/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-08-03
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Robert Sawuła, Jerzy Bortkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie nieprawidłowości robót budowlanych, opierając się na kontroli i dokumentacji potwierdzającej zgodność wykonania z projektem, mimo zastrzeżeń strony co do naruszenia przepisów technicznych i bezpieczeństwa?Ratio decidendi
Organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie nieprawidłowości robót budowlanych, opierając się na wstępnej kontroli i dokumentacji, jeśli strona podnosi uzasadnione zarzuty dotyczące naruszenia przepisów technicznych i bezpieczeństwa. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest dopuszczalna tylko w przypadku oczywistych przeszkód podmiotowych lub przedmiotowych, a nie w sytuacji, gdy wymaga to merytorycznej oceny żądania. Ponadto, organ powinien zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu, w tym w czynnościach dowodowych.Stan faktyczny
K. H. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o interwencję w związku z nieprawidłowościami przy wymianie instalacji gazowej. PINB odmówił wszczęcia postępowania, uznając K. H. za osobę niebędącą stroną. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (Śląski WINB) utrzymał w mocy postanowienie PINB, choć uznał, że K. H. ma przymiot strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) oddalił skargę K. H., podzielając stanowisko organów o braku podstaw do wszczęcia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił zaskarżone orzeczenia, uznając, że organy i WSA wadliwie zastosowały art. 61a § 1 k.p.a. oraz naruszyły art. 79 § 1 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA, zaskarżone postanowienie Śląskiego WINB oraz poprzedzające je postanowienie PINB.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant asystent sędziego Małgorzata Mańkowska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 163/15 w sprawie ze skargi K. H. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie legalności wykonania robót budowlanych uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytomiu z dnia [...] października 2014 r. znak: [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 163/15 oddalił skargę K. H. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie legalności wykonania robót budowlanych.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z dnia 24 lipca 2014 r. K. H. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytomiu (dalej: PINB w Bytomiu) o interwencję w związku z nieprawidłowościami, jakie miały miejsce w trakcie wymiany instalacji gazowej w budynku mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w B.
PINB w Bytomiu postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieprawidłowości związanych z wymianą instalacji gazowej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że prace wykonywane w przedmiotowym budynku były prowadzone na podstawie zgłoszenia dokonanego w organie administracji architektoniczno-budowlanej i pod nadzorem inspektora posiadającego wymagane uprawnienia, a zastosowane w ich trakcie materiały posiadały niezbędne atesty. Organ wskazał, że zweryfikował oświadczenie inwestora dokonując kontroli budynku w zakresie wykonanego remontu instalacji gazowej, w toku której potwierdził zastosowanie rur stalowych czarnych bez szwu, zgodnie z projektem oraz oświadczeniem wykonawcy robót, a nadto dokonanie montażu wszystkich okienek piwnicznych. W ocenie organu wnoszący o kontrolę K. H. nie posiada przymiotu strony w niniejszej sprawie, zatem pismo inicjujące postępowanie należało uznać za wniesione przez osobę nie będącą stroną. Tym samym w ocenie organu brak było podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie nieprawidłowości wykonanych robót budowlanych.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K. H. podnosząc, że spółdzielnia nie miała prawa przystąpić do realizacji inwestycji bez zgody właścicieli lokali stanowiących odrębną własność oraz bez podjęcia stosownej uchwały w tym zakresie. Nadto zakwestionował jakość użytych do remontu materiałów, w tym użycie rur pochodzących z demontażu oraz nie posiadających atestów. Zakwestionował również sposób wykonania instalacji gazowej, w tym technikę łączenia poszczególnych odcinków rur, wskazując, że jedyną dopuszczalną metodą łączenia jest spawanie.
Po rozpatrzeniu ww. zażalenia Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: Śląski WINB) postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania przez PINB w Bytomiu była prawidłowa, gdyż inwestor zgłosił we właściwym organie architektoniczno-budowlanym roboty budowlane polegające na remoncie części instalacji gazowej a czynności kontrolne przeprowadzone przez organ powiatowy wykazały, że przedmiotowe roboty zostały wykonane zgodnie z przyjętym zgłoszeniem. Dodatkowo organ podkreślił, że w aktach znajdują się protokoły z przeprowadzonych prób szczelności instalacji gazowej, potwierdzające możliwość jej bezpiecznego użytkowania. Zdaniem Śląskiego WINB w sytuacji, w której organ nie stwierdził naruszenia przepisów prawa budowlanego, brak było podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego, dlatego też zasadnym było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Organ wskazał nadto, że PINB w Bytomiu niesłusznie uznał, że K. H. nie przysługuje w sprawie przymiot strony, gdyż jako właścicielowi odrębnego lokalu mieszkalnego przysługuje mu także prawo współwłasności w częściach wspólnych obiektu, co umożliwia mu powoływanie się na istnienie interesu prawnego. Zdaniem organu kwestia ta jednak nie miała wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł K. H., podnosząc tożsame zarzuty z tymi, które zawarł w treści zażalenia. Dodatkowo wskazał, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy dotyczące bezpiecznego użytkowania instalacji gazowych oraz "wytyczne Unii Europejskiej". Podniósł również, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji uniemożliwiono mu zapoznanie się z aktami sprawy.
W odpowiedzi na skargę Śląski WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie procesowym z dnia 6 lipca 2015 r. uczestniczka postępowania Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w B. wskazała, że wszystkie czynności związane z wykonaniem robót budowlanych polegających na wymianie instalacji gazowej były prowadzone prawidłowo i legalnie. Dodatkowo stwierdziła, że skarżący przy każdej okazji wytacza przeciwko niej szereg bezzasadnych powództw oraz donosów do prokuratury.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że skarżącemu przysługuje przymiot strony z uwagi na posiadanie odrębnego prawa własności do lokalu w budynku, w którym dokonano remontu instalacji gazowej. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji może się on powoływać na istnienie interesu prawnego wynikającego z art. 28 k.p.a.
W ocenie Sądu organy zasadnie jednak odmówiły wszczęcia postępowania, bowiem dokonane czynności kontrolne oraz przesłana przez inwestora dokumentacja potwierdziły wykonanie prac remontowych zgodnie z dokonanym zgłoszeniem oraz załączonym do zgłoszenia projektem, który został sporządzony przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia. Sąd zaznaczył, że także przedłożony przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] w B. protokół sprawdzenia szczelności instalacji po przeprowadzonym remoncie oraz dopuszczenia do użytku, podpisany przez uprawnioną do tego osobę, potwierdza zasadność tego rozstrzygnięcia. W świetle powyższego wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie byłoby zdaniem Sądu bezprzedmiotowe.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd wskazał, że nie jest możliwa ocena zarzutów wskazujących na naruszenie przepisów dotyczących bezpiecznego użytkowania instalacji gazowych, w tym przepisów z zakresu prawa wspólnotowego, ponieważ skarżący nie wskazał, jakie konkretne przepisy zostały naruszone poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia. Dodał, że organ administracji nie może kwestionować rozwiązań technicznych przyjętych przez uprawnionego projektanta w załączonym do zgłoszenia projekcie.
Za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 73 § 1 k.p.a. Wskazał, że jak wynika z notatki służbowej z 16 grudnia 2014 r. skarżący był w siedzibie organu odwoławczego i miał możliwość zapoznać się z całością akt sprawy, nadto w tym samym czasie składał dodatkowe dokumenty do tych akt. Stwierdził, że brak jest również dowodów potwierdzających tezę, że organ w jakikolwiek sposób uniemożliwiał skarżącemu dostęp do akt sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł K. H. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił Sądowi pierwszej instancji
1. naruszenie prawa materialnego: § 158 ust. 6, § 159 ust. 1, 2 i 8, § 161 ust. 1, § 161 ust. 1, § 162, § 164 ust. 2 i 3, § 165 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie warunków technicznych) w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (Dz. U. z 2014 r., poz. 1409 ze zm.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia za dopuszczalne odstąpienia przez organy nadzoru budowlanego od wszczęcia postępowania administracyjnego pomimo uzasadnionych zastrzeżeń skarżącego dotyczących naruszenia wskazanych przepisów ww. rozporządzenia w zakresie dotyczącym warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny instalacje gazowe w budynkach mieszkalnych, które to naruszenia spowodować mogą zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców budynku;
2. naruszenie przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy: art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego przez PINB w Bytomiu, częściowo oparta na błędnym przyjęciu, że żądanie wniesione zostało przez osobę nieuprawnioną, a częściowo na przeprowadzonych czynnościach kontrolnych, jest uzasadniona w sytuacji, gdy przedstawione przez osobę zobowiązaną do ich dostarczenia dokumenty niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem;
3. naruszenie przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy: art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę udostępnienia skarżącemu akt postępowania przez organ nadzoru budowlanego;
4. naruszenie przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy: art. 79 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu uczestniczenia w kontroli budynku mieszkalnego przy ul. [...] w zakresie wykonanego remontu instalacji gazowej.
W oparciu o powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł m.in., że odmowa przyznania skarżącemu statusu strony postępowania przez organ pierwszej instancji pociągała za sobą istotne dalsze uchybienia w zakresie postępowania, co wpłynęło na jego wynik. Przede wszystkim skarżący nie został zawiadomiony o dniu i godzinie przeprowadzenia czynności kontrolnych w budynku, co powoduje, że ta czynność była wadliwa i powinna być powtórzona – przy umożliwieniu skarżącemu wzięcia w niej udziału. Uzasadniając zarzut dotyczący uniemożliwienia skarżącemu zapoznania się z materiałami postępowania wskazano, że skarżącemu tylko częściowo udało się zapoznać z tymi materiałami. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że dowodami potwierdzającymi uniemożliwienie skarżącemu dostępu do akt sprawy są składane w toku postępowania oświadczenia skarżącego: skarga do Sądu na postanowienie z dnia 18 grudnia 2014 r. oraz skarga do Wojewody Śląskiego z dnia 11 stycznia 2015 r. Podniesiono wówczas, że 7 listopada 2014 r. udostępniono skarżącemu akta, jednak nie zdołał się z nimi zapoznać dokładnie, ponieważ pracownik PINB w Bytomiu przerwał mu przeglądanie tłumacząc to obowiązkami służbowymi. W wyznaczonym wówczas terminie zapoznania się z aktami (14 listopada 2014 r.) odmówiono jednak skarżącemu wglądu do akt sprawy. Okoliczności te nie znalazły odzwierciedlenia w zapiskach czy protokołach znajdujących się w aktach sprawy, jednakże zdaniem skarżącego kasacyjnie odmowa udostępnienia akt nie powinna dziwić wobec nieuznawania go za stronę postępowania przez organ powiatowy.
W piśmie procesowym z dnia 21 listopada 2016 r. skarżący kasacyjnie podtrzymał argumenty związane z naruszeniem przez organy administracji wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego – rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że skarga ta zawiera częściowo usprawiedliwione podstawy.
Kontrolowanym przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięciem organ administracji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "nieprawidłowości związanych z wymianą instalacji gazowej w budynku przy ul. [...] w B. zgłoszonego (...) przez Pana K. H.". Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ administracji wskazał art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało złożone przez osobę niebędącą stroną w sprawie lub w innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Analiza tego przepisu nie pozostawia zatem wątpliwości, że może on stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia, jeżeli istnieją przeszkody podmiotowe lub przedmiotowe w prowadzeniu postępowania z wniosku danego podmiotu. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji ocenił, że zaistniały obie ww. okoliczności, to jest, że skarżący nie posiada przymiotu strony, a nadto, z uwagi na zaistnienie przeszkody przedmiotowej, której upatrywał w realizacji robót remontowych polegających na wymianie istniejących odcinków wewnętrznej instalacji gazowej w oparciu o stosowne zgłoszenie robót budowlanych. Organ odwoławczy wprawdzie nie podzielił poglądu PINB w Bytomiu, co do braku przymiotu strony wnioskodawcy (stwierdził, że jako właścicielowi odrębnego lokalu mieszkalnego przysługuje mu prawo współwłasności części wspólnych budynku, w tym również objętych pracami), jednakże wskazał, za organem pierwszej instancji, że wobec zrealizowania robót budowlanych (remontu instancji) w oparciu o skutecznie dokonane zgłoszenie i przeprowadzenia czynności kontrolnych potwierdzających szczelność instalacji i możliwość jej bezpiecznego użytkowania – brak było podstaw do ingerencji organów nadzoru budowanego. Rzeczą Sądu pierwszej instancji była zatem ocena, czy w okolicznościach niniejszej sprawy organy nadzoru budowlanego uprawnione były do odmowy wszczęcia postępowania. Aprobującego stanowiska Sądu pierwszej instancji nie można było podzielić.
Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd, że przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już toczy się albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2159/12, LEX nr 1497293). A zatem na tym etapie postępowania organ administracji nie może formułować żadnych ocen i wniosków o charakterze merytorycznym (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1987/12, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie zatem przez Sąd pierwszej instancji za prawidłowe działania organu polegającego na przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (kontrolnego) w zakresie szczelności instalacji oraz ocena zgodności wykonanych robót z przesłaną przez inwestora dokumentacją, w tym projektem budowlanym, stanowi naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. Takie twierdzenie organu stanowi bowiem merytoryczną ocenę żądania skarżącego, a taka ocena może być przeprowadzona dopiero po wszczęciu postępowania i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Nie może bowiem ujść uwadze, że wykonanie robót budowlanych w oparciu o skutecznie dokonane zgłoszenie nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu przez organ administracji postępowania w oparciu o przepisy art. 50 – 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332). Art. 50 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi wszak podstawę do działania organu administracji m.in. w sytuacji stwierdzenia, że roboty budowlane są wykonywane w sposób mogący powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Przeprowadzenia takiego postępowania może żądać każdy podmiot posiadający w tym interes prawny. Powyższe wskazuje jednoznacznie, że stwierdzenie, iż nie zaistniała przesłanka wymieniona w tym przepisie, co zdaje się stwierdził organ administracji (mimo że wprost taka podstawa prawna nie została przez niego wskazana), mogło odbyć się dopiero po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego zgodnie z regułami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ewentualne niestwierdzenie wad w zakresie wskazanym w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego mogło skutkować umorzeniem postępowania administracyjnego wobec stwierdzenia przez organ braku podstaw do nakładania na inwestora (lub inny podmiot wymieniony w art. 52 tej ustawy) obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Rację ma zatem autor skargi kasacyjnej wskazując, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w części, w jakiej Sąd zaakceptował stanowisko organów, że w okolicznościach niniejszej sprawy winien znaleźć zastosowanie pierwszy ze wskazanych wyżej przepisów.
W konsekwencji uznania zasadności naruszenia ww. przepisu należało przyjąć także, że trafnie skarżący podniósł, iż zaskarżone rozstrzygnięcie organów administracji zostało wydane z naruszeniem art. 79 § 1 k.p.a. Przepis ten, który konkretyzuje jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego – czynnego udziału strony w postępowaniu – wskazuje na konieczność zawiadomienia strony o miejscu i terminie dokonywania czynności dowodowych. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji dnia 14 września 2014 r. dokonał kontroli zrealizowanych robót budowanych. Czynność ta została niewątpliwie przeprowadzona bez udziału skarżącego kasacyjnie. Wprawdzie działanie organu pierwszej instancji cechowała konsekwencja, albowiem skoro nie uznał wnioskodawcy za stronę postępowania, to również nie zawiadomił go o przeprowadzonych czynnościach, jednakże organ administracji nie powtórzył tej czynności mimo stwierdzenia, że przymiot strony posiada i podtrzymania ustaleń organu pierwszej instancji co do trafności poczynionych ustaleń dotyczących prawidłowości wykonanych robót. Tej wady nie stwierdził Sąd pierwszej instancji, co czyni zaskarżone rozstrzygnięcie wadliwe jako wydane z naruszeniem art. 79 § 1 k.p.a. w powiązaniu ze wskazanymi przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Natomiast jako nieuzasadnione należało uznać zarzuty naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego – wymienionych §§ rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Naruszenia tych przepisów autor skargi kasacyjnej upatruje w przyjęciu za dopuszczalne odstąpienia przez organy administracji od wszczęcia postępowania mimo uzasadnionych zastrzeżeń co do zagrożenia życia i zdrowia mieszkańców budynku. Nie przesądzając o wyniku postępowania w tym zakresie podkreślić raz jeszcze należy, że okoliczności, które zdaniem skarżącego kasacyjnie wskazują na zaistnienie stanu zagrożenia bezpieczeństwa, mogą być ocenione jedynie we wszczętym i prawidłowo przeprowadzanym postępowaniu administracyjnym. Skoro postępowanie takie nie toczyło się (wobec odmowy jego wszczęcia), co zostało zaakceptowane (wadliwie) przez Sąd pierwszej instancji, to ocena naruszenia tych przepisów musiałaby być uznana za przedwczesną.
Rację ma natomiast Sąd pierwszej instancji i w tym zakresie skarga kasacyjna nie jest uzasadniona, że nie doszło w okolicznościach niniejszej sprawy do naruszenia art. 73 k.p.a. w powiązaniu ze wskazanymi przepisami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niewątpliwie przepis ten wskazuje na obowiązek organu udostępnienia stronie do wglądu akt sprawy. Należy jednak pamiętać, że odmowa uwzględnienia takiego wniosku winna była przybrać formę postanowienia, na które służyło zażalenie (art. 74 § 2 k.p.a.). Skoro postanowienie takie nie zostało wydane, to co najmniej przedwczesne są zarzuty naruszenia art. 73 § 1 k.p.a. A zatem w tym zakresie nie można skutecznie postawić Sądowi zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Jedynie na marginesie wskazać należy, że wskazany obowiązek spoczywa na organie w stosunku do strony postępowania jedynie w sytuacji toczącego się postępowania lub po jego zakończeniu. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, skoro organ administracji wydał rozstrzygnięcie w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a.
Konkludując stwierdzone wyżej naruszenia przepisów postępowania nie tylko mogły, ale i miały wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku. Jednocześnie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, co pozwalało na rozpoznanie skargi. Jak zostało wyżej wskazane zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji zostały wydane z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. Organ administracji w sytuacji stwierdzenia, że żądanie pochodzi od strony postępowania, winien był, w okolicznościach tej sprawy, wszcząć postępowanie wyjaśniające, umożliwić skarżącemu czynny w nim udział i po tak przeprowadzonym postępowaniu, w zależności od jego wyniku, wydać rozstrzygnięcie. Rzeczą organów będzie przede wszystkim ocena zasadności zarzutów wskazanych przez skarżącego co do naruszenia § 158 ust. 6, § 159 ust. 1, 2 i 8, § 161 ust. 1, § 162, § 164 ust. 2 i 3 i § 165 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Z tych wszystkich względów, działając w oparciu o art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 i art. 79 § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło