I OZ 1547/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2051/14 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi S.O. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ponownego naliczenia odprawy postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2051/14 oddalił skargę S.O. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ponownego naliczenia odprawy. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został przesłany na adres pełnomocnika skarżącego: ul. [...] 4 lok. [...] w [...]. Przesyłka zawierająca odpis wyroku została zwrócona przez pocztę do nadawcy z adnotacją o jej dwukrotnym awizowaniu i zwrocie z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie. Zarządzeniem przewodniczącego z dnia 22 czerwca 2015 r. odpis wyroku nieprawomocnego został uznany za doręczony z dniem 29 maja 2015 r. W dniu 9 lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącego – adwokat [...] – wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wyjaśnił, że bezpośrednio po ogłoszeniu wyroku złożył wniosek o sporządzenie jego uzasadnienia. W dniu 2 lipca w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Sądu ustalił, że uzasadnienie wyroku zostało sporządzone w dniu 12 maja 2015 r. i przesłane na jego adres w dniu 15 maja 2015 r. W tej sytuacji niezwłocznie zapoznał się z aktami sprawy i ustalił, że wyrok został uznany za doręczony z dniem 29 maja 2015 r. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że nie otrzymał awiza przesyłki. Podjął próbę postępowania reklamacyjnego, jednakże nie dysponując numerem przesyłki nie udało się mu dokonać żadnych ustaleń. W jego ocenie istnieje przypuszczenie, że przesyłka została błędnie awizowana pod adresem ul. [...] 4a m. [...] w [...]. Wskazał, że nie jest to odosobniony przypadek, bowiem do podobnej sytuacji doszło w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 475/15. Podał również, że jego starania doprowadziły do ustalenia, że wyrok został uznany za doręczony. Działania te podjął w czasie, w którym nabrał wątpliwości, czy uzasadnienie wyroku zostało sporządzone, czy też nie. Niezwłocznie po uzyskaniu informacji w tym zakresie podjął starania mające na celu przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2051/14 odmówił S.O. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazał, iż z wyjaśnień pełnomocnika skarżącego wynika, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała w niniejszej sprawie w dniu, w którym zapoznał się on z aktami sprawy i dowiedział się, że skierowana do niego przesyłka, zawierająca odpis wyroku nieprawomocnego wraz z uzasadnieniem, została uznana za doręczoną z dniem 29 maja 2015 r., tj. w dniu 3 lipca 2015 r. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożony w dniu 9 lipca 2015 r., został wniesiony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.). Dokonując oceny przedstawionych przez pełnomocnika skarżącego argumentów wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wyjaśnił, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przez stronę przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Przedstawione przez pełnomocnika skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają, iż nie ponosi on winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Argumentacja ta opiera się wyłącznie na przypuszczeniu, że na skutek omyłki, w skrzynce pocztowej nie zostało umieszczone awizo przesyłki Sądu zawierającej odpis wyroku nieprawomocnego. Z wyjaśnień pełnomocnika nie wynika natomiast, aby podjął on jakiekolwiek kroki w celu wyjaśnienia tej sytuacji. Możliwe było przecież zwrócenie się do właściwego urzędu pocztowego z prośbą o zajęcie stanowiska w tej sprawie, a następnie przedstawienie dokonanych ustaleń Sądowi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Brak numeru przesyłki nie powinien być przeszkodą, albowiem numer ten znajduje się w aktach sprawy na zwróconej przez pocztę przesyłce (karta nr 55). Biorąc również pod uwagę fakt, że – jak twierdzi pełnomocnik skarżącego – skierowana do niego na adres ul. [...] 4 lok. [...] przesyłka mogła być awizowana pod adresem ul. [...] 4a lok. [...], możliwe było zwrócenie się do osoby zajmującej ten lokal z zapytaniem, czy otrzymała awizo, które nie było do niej skierowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że pełnomocnik skarżącego nie podjął w/w działań, opierając swój wniosek o przywrócenie terminu wyłącznie na przypuszczeniu, co do powyższych okoliczności. Choć wymóg "uprawdopodobnienia" braku winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a. nie jest tożsamy z wymogiem udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, to jednak, w ocenie Sądu, argumentacja pełnomocnika skarżącego, jako niepoparta żadnymi działaniami mającymi na celu uprawdopodobnienie przyczyn uchybienia terminu, jest niewystarczająca. Możliwe było bowiem podjęcie działań, które mogły potwierdzić przywołane przez pełnomocnika skarżącego okoliczności. Jest to o tyle istotne albowiem znajdująca się w aktach sprawy przesyłka jest prawidłowo zaadresowana na adres pełnomocnika skarżącego. Znajdują się na niej też adnotacje o jej dwukrotnym awizowaniu. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości czynności pracowników poczty podejmowanych w związku z próbą doręczenia tej przesyłki. Należy również zauważyć, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony przez pełnomocnika skarżącego w dniu 23 kwietnia 2015 r. Natomiast pełnomocnik skarżącego skontaktował się z pracownikiem Sądu, w celu ustalenia tego, czy uzasadnienie wyroku zostało już sporządzone i wysłane, dopiero w dniu 2 lipca 2015 r. Nastąpiło to zatem po upływie 2 miesięcy i 8 dni od dnia złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, pełnomocnik skarżącego, zachowując należytą staranność w prowadzeniu sprawy, winien wcześniej powziąć wątpliwość co do losów złożonego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i zwrócić się z zapytaniem do Sądu w tej sprawie. Skoro pełnomocnik skarżącego tego nie uczynił, to nie można przyjąć, iż uchybienie terminu nastąpiło w niniejszej sprawie na skutek przeszkód, których nie dało się przezwyciężyć. Powyższe postanowienie pełnomocnik S.O. uczynił przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2051/14, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji i stwierdził, że nie ponosi winy za uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2051/14. Pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jego winy. Za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być bowiem uznany powołany przez pełnomocnika skarżącego fakt, że nie odebrał dwukrotnie awizowanej przesyłki, a w konsekwencji, że nie wiedział o fakcie doręczenia mu w/w wyroku wraz z uzasadnieniem, ponieważ w skrzynce oddawczej awiza nie było. Podkreślić należy, że w aktach administracyjnych znajduje się prawidłowo awizowana przesyłka: pierwsze awizowanie miało miejsce dnia 15 maja 2015 r., zaś ponowne – w dniu 25 maja 2015 r. Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 73 p.p.s.a., słusznie uznał zatem przesyłkę za skutecznie doręczoną z dniem 29 maja 2015 r. Stwierdzenie pełnomocnika skarżącego, że awiza nie było w skrzynce może być uznane jedynie za przypuszczenie, jednak aby przyznać mu charakter faktu, adresat przesyłki musi uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, pełnomocnik nie uprawdopodobnił wystąpienia zaniedbań i naruszenia przepisów o doręczeniach przy doręczeniu przesyłki zawierającej wyrok Sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem. Pełnomocnik skarżącego powinien był zatem wystąpić do właściwego urzędu pocztowego z wnioskiem o wszczęcie postępowania reklamacyjnego w celu wyjaśnienia podnoszonych zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu, okoliczności, a nie zakładać z góry iż w niniejszej sprawie jest to bezcelowe. Biorąc również pod uwagę twierdzenia pełnomocnika skarżącego o awizowaniu przedmiotowej przesyłki pod adresem ul. [...] 4a lok. [...], zamiast pod adresem ul. [...] 4 lok. [...], mógł on zwrócić się do osoby zajmującej ten lokal z pytaniem, czy otrzymała awizo, które nie było do niej skierowane, a następnie stosowne wyjaśnienia w tym zakresie zawrzeć we wniosku o przywrócenie terminu, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Przywrócenie terminu tylko na podstawie twierdzenia strony, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt I FZ 472/13). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w/w zaniechania pełnomocnika skarżącego nie świadczą o dochowaniu przez niego w niniejszej sprawie należytej staranności, a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.