II FSK 547/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski, po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 600/15 w sprawie ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia 1) odrzucić skargę kasacyjną; 2) zwrócić pełnomocnikowi skarżącego z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych). Postanowieniem z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 600/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 marca 2015 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia, po wniesieniu skargi do sądu, Prezydent Miasta G. przesłał do akt sprawy skrócony akt zgonu, z którego wynika, że skarżący zmarł w dniu 15 września 2015 r. Zdaniem sądu pierwszej instancji, przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, a zatem postępowanie sądowoadministracyjne, z uwagi na śmierć skarżącego, winno być umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."). Od powyższego orzeczenia skarżący (jak wskazano w skardze kasacyjnej) reprezentowany przez r. pr. R. O. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do ściśle osobistych obowiązków zmarłego; 2) w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do ściśle osobistych obowiązków zmarłego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 43 p.p.s.a. w razie śmierci strony lub utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa. Jednak pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że w razie śmierci strony pełnomocnik legitymowany jest do podejmowania niezbędnych czynności procesowych zmierzających do zawieszenia postępowania. Oznacza to, że nie może podejmować innych niż zmierzające do zawieszenia postępowania czynności procesowych, bowiem w ich zakresie nie posiada pełnomocnictwa, które wygasło (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 1864/06, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). Skoro umocowanie do reprezentowania strony wygasło wraz z jej śmiercią (tj. w dniu 15 września 2015 r.) to skarga kasacyjna w niniejszej sprawie – wniesiona przez podmiot nieumocowany i w sytuacji, gdy brak jest strony postępowania sądowadministracyjnego jest niedopuszczalna i jako taka, powinna zostać odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stosowanie do treści art. 178 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 13 października 2015 r., II FSK 2741/15, publik. CBOSA). Sposób zredagowania skargi kasacyjnej przez r. pr. R. O. nie pozostawia bowiem żadnych wątpliwości, że została ona wniesiona w imieniu zmarłego. W nagłówku określając strony postępowania wskazano "skarżący: K. O. reprezentowany przez r. pr. R. O.", a w pierwszym zdaniu "w imieniu skarżącego (pełnomocnictwo w aktach) zaskarżam w całości orzeczenie WSA w Gdańsku". Jak już wskazano powyżej, po śmierci mocodawcy pełnomocnik uprawniony jest jedynie do podjęcia czynności zmierzających do zawieszenia postępowania. Do czynności tych nie można jednakże zaliczyć wnoszenia skargi kasacyjnej w imieniu zmarłego, nawet jeżeli pełnomocnik uważa, że stanowisko sądu pierwszej instancji w zakresie konieczności umorzenia postępowania sądowego z uwagi na przedmiot sprawy było nieprawidłowe. W analizowanym stanie faktycznym można było uzyskać pełnomocnictwo od następców prawnych zmarłego, a następnie występować w sprawie w ich imieniu, np. wnieść skargę kasacyjną, lub jeszcze przed rozprawą zgłosić sądowi pierwszej instancji nowe okoliczności w sprawie ze wskazaniem argumentów przemawiających za uznaniem następców prawnych zmarłego za stronę tego postępowania. Jak wynika bowiem z Rejestru Aktów Poświadczenia Dziedziczenia (http://rejestry.net.pl/), akt poświadczenia dziedziczenia sporządzono w dniu 22 października 2015 r., a zatem jeszcze przed wydaniem przez sąd pierwszej instancji postanowienia o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego. Mając na względzie powyższe okoliczności (skarga kasacyjna wniesiona przez podmiot nieumocowany i w sytuacji, gdy brak jest strony postępowania sądowoadministracyjnego) Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości rozważenia, czy w przypadku śmierci strony postępowanie sądowe ze skargi na decyzję w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należało zawiesić (art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) czy umorzyć (art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jedynie na marginesie należy wskazać na brak profesjonalizmu pełnomocnika nie tylko w zakresie prawidłowego identyfikowania stron postępowania sądowoadministracyjnego, ale również przy formułowaniu podstaw skargi kasacyjnej. Jedyny bowiem zarzut ("naruszenie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do ściśle osobistych obowiązków zmarłego") powtórzono dwukrotnie: raz jako zarzut podniesiony na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., raz jako zarzut oparty na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy.