I SA/Wa 306/15

WyrokWSA w Warszawie2015-04-28

Skład orzekający: Iwona Kosińska, Dariusz Chaciński, Tomasz Szmydt

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa za emeryturę, wydana na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r., mogła zostać uznana za nieważną z powodu braku kwalifikacji następcy prawnego do prowadzenia gospodarstwa rolnego w dacie jej wydania?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły, iż decyzja z 1978 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa za emeryturę nie była obarczona rażącym naruszeniem prawa. Następca prawny (wnuk) nie posiadał wymaganych formalnych kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego w dacie wydania decyzji, a także nie dawał gwarancji jego należytego prowadzenia, co było warunkiem przejęcia gospodarstwa na podstawie przepisów obowiązujących w 1978 r.
Stan faktyczny
Skarżący K. G. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji z 1978 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego jego dziadka, M. G., na własność Państwa za emeryturę. Organy administracji (Wojewoda, Minister) odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja z 1978 r. była zgodna z prawem. Skarżący zarzucał naruszenie art. 45 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym rolników, twierdząc, że posiadał kwalifikacje do przejęcia gospodarstwa i że organy nie zbadały należycie kwestii następców prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę K. G. złożył skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2014r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014r. Nr [...], którą to decyzją Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia [...] października 1978r. Nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Państwa za emeryturę gospodarstwa rolnego o pow. 7,86 ha bez budynków, położonego we wsi G., stanowiącego ówcześnie własność M. G. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] października 1978 r. (Nr [...]) Naczelnik Gminy L. orzekł o przejęciu na własność Państwa za emeryturę gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,86 ha bez budynków, położonego we wsi G., stanowiącego w dacie przejęcia własność M. G. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wystąpił do Wojewody [...] K. G., tj. wnuk a zarazem następca prawny po M. G. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. (Nr [...]) odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Naczelnika. Odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 2001 r. złożył K. G. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. (znak: [...]) Minister działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz w oparciu o art157 § 3 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia [...] października 1978 r. Na skutek skargi K. G. obydwie wskazane wyżej decyzje (tj. decyzja Wojewody z dnia [...] grudnia 2001 r. oraz decyzja Ministra z dnia 4 sierpnia 2003 r.) zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2004 r. (sygn. akt: IV SA 3335/03). Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia [...] października 1978 r. uznając, że decyzja ta nie była obarczona żadną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Kolejno, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014r. Nr [...], którą to decyzją Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] października 1978r. Nr [...]. Organ wskazał, że podstawę materialnoprawną decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia [...] października 1978 r. stanowił art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). W myśl tego przepisu - w razie braku następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmowało Państwo. Zastosowanie powyższego przepisu uzależnione było od łącznego spełnienia dwóch przesłanek, z których pierwsza polegała na złożeniu przez rolnika stosownego wniosku, druga zaś sprowadzała się do spełnienia jednego z trzech alternatywnych warunków w postaci nieposiadania przez rolnika następców lub niespełniania przez następcę warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmowy jego przejęcia. Organ odnosząc się do pierwszej przesłanki wskazał, że pojęcie rolnika (do którego odwołuje się art. 45) zostało zdefiniowane w art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. W myśl tego przepisu przez rolnika rozumiało się właściciela lub posiadacza gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 0,5 ha gruntów rolnych i leśnych, który nie był objęty ubezpieczeniem społecznym na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin. W omawianej sprawie zrealizowanie warunku przysługiwania M. G. prawa własności do gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,86 ha, położonego we wsi G., potwierdza akt własności ziemi z dnia [...] kwietnia 1973 r. (Nr [...]). Jednocześnie brak jest w zebranej dokumentacji jakiegokolwiek dokumentu, który przemawiałby za tym, że M. G. był objęty ubezpieczeniem społecznym na podstawie przepisów, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 1. Powyższe ustalenia wskazują zatem, że w świetle art. 45 oraz art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. – M. G. był uprawniony do złożenia wniosku w przedmiocie przejęcia ww. gospodarstwa rolnego na własność Państwa jako jego właściciel. Organ wskazał, że ze zgromadzonych akt wynika ponadto, że osoba ta z takim wnioskiem wystąpiła. Druga przesłanka z art. 45 ustawy dotyczyła nieposiadania przez rolnika następców lub niespełniania przez następcę warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmowy jego przejęcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 czerwca 2004 r. wskazał, że fakt złożenia wniosku przez M. G. o przejęcie gospodarstwa rolnego przez Państwo nie zwalniało organu administracyjnego od zbadania czy wnioskodawca posiadał następców prawnych spełniających warunki do przejęcia gospodarstwa rolnego, a jeżeli tak to czy odmówili oni przejęcia i dopiero wówczas zachodziła możliwość przejęcia gospodarstwa za emeryturę przez Państwo. Sąd zauważył, że w złożonym wniosku M. G. nie napisał nic o następcach prawnych a również w aktach brak jest dokumentów potwierdzających prowadzenie jakiegokolwiek postępowania w tym zakresie. Treść art. 75 ust. 1 pkt 2 stanowi, kto może być następcą przejmującym gospodarstwo rolne i mając na uwadze treść tegoż artykułu należy rozważyć, czy fakt, że skarżący w dacie wydawania decyzji odbywał służbę wojskową stanowi spełnienie wymogów stawianych następcy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r. przez następcę należało rozumieć zstępnych, rodzeństwo i dzieci rodzeństwa rolnika oraz jego pasierbów i wychowanków, którzy posiadali kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie przekroczyli 55 lat życia i nie byli inwalidami I lub II grupy; w razie braku takich osób następcą mógł być współwłaściciel gospodarstwa spełniający te warunki. Na gruncie ustawy z dnia 27 października 1977 r. pojęcie "kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego" nie zostało sprecyzowane. Organ przyjął, że w orzecznictwie sądowoadministracyjm warunek posiadania kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, który pojawia się w art. 75 ust. 1 pkt 2 należy utożsamiać z analogicznym pojęciem funkcjonującym w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215 z późn. zm.). Takie stanowisko zajął między innymi Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 21 października 1982 r. - sygn. akt: III CZP 30/82. Przepis ten - w brzmieniu aktualnym na dzień wydania kwestionowanej decyzji Naczelnika Gminy L.- stanowił, iż dowodem stwierdzającym posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego przez nabywcę łub spadkobiercę nieruchomości rolnej było świadectwo ukończenia szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego. Natomiast zgodnie z § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 166) - następcą rolnika powinna była być osoba, która dawała gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jak wskazał w uchwale z dnia 31 lipca 1979 r. (sygn. akt: III CZP 41/79) Sąd Najwyższy - "wypada przyjąć, że § 37 rozporządzenia z dnia 9 grudnia 1977 r. stawia dodatkowy warunek osobie, która ma stać się następcą rolnika, że więc osoba ta powinna nie tylko posiadać formalne kwalifikacje wymagane do przeniesienia własności nieruchomości rolnej, ale ponadto dawać faktyczne gwarancje należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego". W przedmiotowej sprawie K. G. poinformował organ, że M. G. nie posiadał oprócz swojego wnuka K. G. innych następców, którzy posiadaliby kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego. K. G. wskazał, że od urodzenia stale mieszkał na wsi - najpierw u dziadka J. D. (w odległości 2 km od gospodarstwa M. G.) a następnie u matki K. (w odległości 10 km) i stale pomagał tam przy produkcji rolnej. Ustosunkowując się do stanowiska K. G., zgodnie z którym osoba ta posiadała kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r. organ stwierdził, że nie znajduje ono potwierdzenia w zgromadzonej dokumentacji. W odniesieniu do kwestii kwalifikacji formalnych, o których mowa w przywołanym wcześniej § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. wypada zauważyć, że w dacie [...] października 1978 r. K. G. nie legitymował się żadnym z dokumentów wskazanych w tym przepisie (tj. świadectwem ukończenia szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego). W aktach sprawy znajduje się wprawdzie datowane na dzień [...] października 1989 r. świadectwo otrzymania przez K. G. tytułu wykwalifikowanego rolnika (Nr rej. [...]) - tytuł ten został przyznany ww. osobie 11 lat po wydaniu decyzji Naczelnika Gminy L., po drugie zaś w dacie wydawania tej decyzji § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. nie obejmował swoim zakresem tego rodzaju dokumentu (świadectwo uzyskania tytułu kwalifikacyjnego w zawodach rolniczych zostało wprowadzone do § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 listopada 1964 r. dopiero w dniu 31 marca 1981 r. poprzez rozporządzenie zmieniające z dnia 20 lutego 1981 r. - Dz. U. Nr 9, poz. 36). Nawiązując natomiast do kwestii dawania przez osobę mającą być następcą rolnika gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego (§ 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r.) trzeba podnieść, że jak wynika z treści książeczki wojskowej K. G., której kopia poświadczona za zgodność z oryginałem zawarta jest w aktach (seria [...]), K. G. odbywał czynną służbę wojskową od dnia 27 października 1978 r. do dnia 27 grudnia 1979 r. Zdaniem Ministra - okoliczność rozpoczęcia służby wojskowej w krótkiej perspektywie czasu po wydaniu decyzji Naczelnika Gminy L. (po niespełna 2 tygodniach) wykluczała przyjęcie po stronie K. G., że osoba ta dawała na dzień [...] października 1978 r. faktyczne gwarancje należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego (tym bardziej, że jak wynika z odwołania K. G. - powołany on został już na dzień [...] października 1978 r.). Organ z tych powodów przyjął, że w sprawie zakończonej analizowaną tu decyzją Naczelnika Gminy L., spełniona została również druga przesłanka z art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. Jak bowiem ustalono - w dacie [...] października 1978 r. M. G. nie dysponował żadnym innym potencjalnym następcą oprócz K. G. Sam K. G. natomiast nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego swojego dziadka, bowiem nie posiadał kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego przewidzianych ówczesnymi przepisami prawa. K. G. złożył skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2014r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014r. Nr [...]., którą to decyzją Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia [...] października 1978r. Nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Państwa za emeryturę gospodarstwa rolnego o pow. 7,86 ha bez budynków, położonego we wsi G., stanowiącego ówcześnie własność M. G. Skarżący zarzucał rażące naruszenie przepisów art.45 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i ich rodzin. (Dz.U, nr.32 poz.140). Podnosił, że Naczelnik Gminy L. wiedział, że M. G. jest wdowcem i ma wnuka K. G., który jest pełnoletni i stale pracuje na gospodarstwie swej matki i pomaga dziadkowi w pracach polowych. Przed przejęciem gospodarstwa Naczelnik powinien zażądać od M. G. postępowania spadkowego po swej żonie A. G. zm. 1951r. Postępowanie spadkowe by wyjaśniło kto jest następcą prawnym M. G. i nie byłoby wtedy naruszenia art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977r. Treść art. 75 ust 1, ust 2 stanowi kto może być przejmującym gospodarstwo rolne i mając na uwadze treść art. 3 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964r. na którym to rozporządzeniu opierali się Wojewoda [...] i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że tylko następca może być osoba która ukończyła szkołę rolniczą i przysposobienie rolnicze. Skarżący wskazywał, że pracując w gospodarstwie rolnym matki spełniał warunki do przejęcia od dziadka M. G. gospodarstwa rolnego. Ponadto, Biuro Gromadzkiej Rady Narodowej wydałoby skarżącemu zaświadczenie o praktycznym przygotowaniu do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Podkreślał, że jeżeli by przejął gospodarstwo zgodnie z ówczesnymi przepisami to nie miałby obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej. Podnosił, że w okresie wcześniejszym miał odroczenie odbycia służby wojskowej z uwagi na stan zdrowia a odbywanie służby zakończył przed terminem, po 14 miesiącach, również z uwagi na stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję w ramach wskazanych kryteriów należało wskazać, że skarga podlegała oddaleniu w całości. Na wstępie należało zaznaczyć, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się według przepisów art. 157 k.p.a. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznego rozstrzygnięcia jest ocena takiej decyzji pod względem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji, ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 116/14). Natomiast, rażące naruszenie prawa jest z reguły wyrazem ewidentnego, oczywistego błędu w interpretacji prawa i ma miejsce wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znaczenie większej wagi aniżeli stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy spełnione zostały trzy przesłanki: naruszenie prawa ma charakter oczywisty, charakter przepisu, który został naruszony pozwala na uznanie oczywistości naruszenia, przemawiają za tym racje ekonomiczne i gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2014r. II GSK 1933/13). Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd zobowiązany był do stosowania wyżej wskazanych kryteriów, z uwzględnieniem oczywiście wiążących wskazań zawartych w wyroku z dnia 29 czerwca 2004r. W przedmiotowej sprawie sedno problemu sprowadzało się do właściwej oceny czy K. G. posiadał kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 1977 roku. Ocena ta nie mogła być jednak powtórzeniem postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 1978r. Musiała odnosić się do ustalenia czy wystąpiło naruszenie prawa a jeśli tak czy miało ono charakter rażący. Organ prawidłowo uznał, że na gruncie ustawy z dnia 27 października 1977 r. pojęcie "kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego" nie zostało sprecyzowane. Warunek posiadania kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, który pojawia się w art. 75 ust. 1 pkt 2 należy natomiast utożsamiać z analogicznym pojęciem funkcjonującym w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215 z późn. zm.). Dowodem stwierdzającym posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego przez nabywcę lub spadkobiercę nieruchomości rolnej było świadectwo ukończenia szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego. Skarżący takich kwalifikacji formalnych, potwierdzonych wskazanymi dokumentami nie posiadał. Kwestia możliwości nabycia takich potwierdzonych uprawnień na datę decyzji lub nabycie ich w okresie późniejszym nie ma przy tym zasadniczego znaczenia. Organ oceniał bowiem legalność decyzji i przesłanki na datę jej wydania, nie powtarzał postępowania administracyjne z 1978 roku. Organ prawidłowo zatem przyjął, że na datę decyzji z dnia [...] października 1978r. K. G. nie posiadał kwalifikacji formalnych do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ponadto, zgodnie z § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 166) - następcą rolnika powinna była być osoba, która dawała gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jak wskazał w uchwale z dnia 31 lipca 1979 r. Sąd podziela przy tym wykładnię zawartą w wyroku Sąd Najwyższy z dnia 31 lipca 1979r., sygn. akt: III CZP 41/79, który wskazał, że "(...) § 37 rozporządzenia z dnia 9 grudnia 1977 r. stawia dodatkowy warunek osobie, która ma stać się następcą rolnika, że więc osoba ta powinna nie tylko posiadać formalne kwalifikacje wymagane do przeniesienia własności nieruchomości rolnej, ale ponadto dawać faktyczne gwarancje należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego". Sąd Najwyższy podkreślił, że rozważając wzajemny stosunek art. 75 ustawy i § 37 rozporządzenia wykonawczego, nie można podzielić wypowiadanego niekiedy poglądu, że § 37 stanowi zbędne superfluum i przekracza ramy delegacji ustawowej. Według tego poglądu art. 75 ustawy wyczerpująco normuje kwestię kwalifikacji następcy do prowadzenia gospodarstwa rolnego, i to w sposób zbieżny z art. 160 § 1 k.c., a bliżej określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (tekst jednolity: Dz. U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215). Pogląd ten przeocza jednak, że art. 59 ust. 1 ustawy wyraźnie przekazuje Radzie Ministrów określenie w drodze rozporządzenia "warunków, jakim powinien odpowiadać następca". Nie pozwala to na uznanie, że § 37 rozporządzenia przekracza zakres delegacji zawartej w ustawie. Sąd podkreślił, że nie można by też przyjąć, że § 37 rozporządzenia zawiera modyfikację art. 75 ustawy w tym sensie, że w miejsce określonego pojęcia kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego wprowadza bardziej luźne i mniej precyzyjne pojęcie gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Tego rodzaju wykładnia byłaby sprzeczna z wyraźnym brzmieniem art. 75 ustawy. Ponadto, trudno przypisać ustawie z dnia 27 października 1977 r. intencję złagodzenia czy też zatarcia kryteriów prawa cywilnego, wymaganych do przeniesienia własności nieruchomości rolnej. Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi, należało podzielić stanowisko organu, że określenie spadkobierców po zmarłej blisko 30 lat przed wydaniem decyzji Naczelnika A. G. w żaden sposób nie wpływa na ustalenie następców M. G. w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 października. Podsumowując, organ przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i nie naruszył przepisów prawa procesowego czy materialnego. Organ uznał słusznie, że decyzja z dnia [...] października 1978r. nie narusza prawa w sposób rażący bowiem wszystkie przesłanki przejęcia na własność Państwa za emeryturę gospodarstwa rolnego, określone ówczesna ustawą z dnia 27 października 1977 roku zostały spełnione. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło