II GSK 2318/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-05-18
Skład orzekający: Andrzej Skoczylas, Joanna Kabat-Rembelska, Tomasz Smoleń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 PPSA poprzez niewystarczające wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez brak oceny stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, w sytuacji gdy skarżący kwestionował prawidłowość pomiarów powierzchni działek rolnych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 PPSA, ponieważ jego uzasadnienie nie zawierało wystarczającego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Sąd I instancji nie ocenił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji pod względem zgodności z prawem, w szczególności nie rozważył w wystarczającym stopniu zarzutów strony dotyczących wadliwości pomiarów powierzchni działek rolnych i nie wyjaśnił, dlaczego odmówił uwzględnienia wniosków dowodowych strony w tym zakresie. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.Stan faktyczny
Rolnik Z. F. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. W wyniku kontroli stwierdzono rozbieżności między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, co skutkowało pomniejszeniem płatności i nałożeniem sankcji. Organ pierwszej instancji przyznał płatność w obniżonej wysokości, a organ drugiej instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika. Rolnik wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i wadliwość ustaleń faktycznych.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 328/15 w sprawie ze skargi Z. F. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2. zasądza od Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni na rzecz Z. F. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 328/15, oddalił skargę Z. F. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] grudnia 2014 r., w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej.
I
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] kwietnia 2013 r. Z. F. wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, deklarując do pakietu Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, obszar 18,53 ha. Rolnik wystąpił o przyznanie pomocy w wysokości 22.236,00 zł, do wniosku załączając materiał graficzny, na którym zaznaczono działki rolne objęte tym wnioskiem.
W dniach [...]-[...] grudnia 2013 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego, której wyniki zawarto w raporcie. W wyniku kontroli ustalono, że powierzchnia stwierdzona działek rolnych B, G, I wyniosła odpowiednio 0,52 ha, 3,83 ha, 5,61 ha, zaś działki rolnej C wyniosła 5,46 ha. W przypadku działki rolnej D powierzchnia stwierdzona była równa powierzchni zadeklarowanej we wniosku, tj. 0,88 ha, zaś w odniesieniu do działek rolnych B, G, I zastosowano kod DR13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej), a do działki rolnej C zastosowano kod DR13- (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej). Ponadto do działki rolnej B przypisano kod DR37 (identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS), zaś do działki rolnej I kod DR51 (stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności). Jednocześnie działki rolne B, C, D, G, I oznaczono kodem DR52 (stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania), a działkę rolną G oznaczono kodem DR53 (stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania). W uwagach wskazano, iż część działki rolnej I jest bardzo zabagniona i podmokła, natomiast w formularzu kontroli na działce rolnej C stwierdzono, iż rolnik pozostawił nieskoszoną właściwą część działki rolnej. Do protokołu załączono oświadczenie wnioskodawcy, iż umowa dotycząca wywozu nieczystości stałych dotycząca zajmowanego gospodarstwa znajduje się w biurze Nadleśnictwa C.
Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Kierownik BP ARiMR w W. przyznał Z. F. płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 z tytułu wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, w wysokości 14.208 zł, do powierzchni 16,30 ha. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności a stwierdzoną została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2008, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1982/2003 (Dz. Urz. (WE) L30 z 31 stycznia 2009 r.), a także w oparciu o wyniki kontroli na miejscu i wyniosła 13,6810%. Zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., płatność została więc pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę.
Od powyższej decyzji rolnik złożył odwołanie, stwierdzając iż o tym, że pomiary powierzchni gospodarstwa wypadły źle dowiedział się dopiero z decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. Strona zarzuciła, iż pomiarów gruntów dokonano bez udziału zainteresowanego i nie poinformowano o rozbieżnościach. Rolnik komisyjnie pomierzył ponownie działki i wyniki pomiarów okazały się być inne niż przedstawione w protokołach kontrolerów. W związku z powyższym wniósł o wykonanie powtórnych pomiarów w jego obecności.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując, iż Kierownik BP ARiMR w W., wydając decyzję, niewyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy. Decyzja organu odwoławczego, wobec braku jej zaskarżenia, stała się ostateczna.
Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Kierownik BP ARiMR w W. przyznał Z. F. płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 z tytułu wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 10.986,00 zł, do powierzchni 16,30 ha. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał m.in., że płatność została pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a stwierdzoną. Ponadto, w związku ze stwierdzeniem podczas kontroli na miejscu na działce rolnej C nieprawidłowości w postaci pozostawienia nieskoszonej właściwej części działki rolnej, organ na tę działkę nałożył sankcję w wysokości 50%, stosownie do § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361 ze zm.).
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. F.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że powierzchnia działek rolnych została przez organ I instancji ustalona w oparciu o stan faktyczny na gruncie, wynikający z raportu z czynności kontrolnych. Organ II instancji potwierdził prawidłowość ustaleń Kierownika BP ARiMR w W. w odniesieniu do działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013. Zasadnie zatem przyjęto powierzchnie stwierdzone podczas kontroli na miejscu, a dostrzeżone w toku kontroli nieprawidłowości stanowiły w konsekwencji o zmniejszeniu powierzchni gruntów rolnych. Ponadto uznano, że organ I instancji prawidłowo nałożył sankcję w wysokości 50% powierzchni działki rolnej C, z uwagi na stwierdzenie podczas kontroli na miejscu na działce rolnej C nieprawidłowości oznaczonej kodem P020 (rolnik pozostawił nieskoszoną właściwą część działki rolnej, która została zaznaczona na materiale graficznym).
Zdaniem Dyrektora, pomiary wykonane przez beneficjenta nie mogą posłużyć do aktualizacji danych LPIS, ponieważ obejmują one obszary, które inspektorzy terenowi podczas kontroli uznali za nieużytkowane rolniczo oraz obszary niedeklarowane na załącznikach graficznych.
Organ podkreślił, że kontrolowany podmiot może zgłaszać na piśmie zastrzeżenia przed podpisaniem raportu, w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, natomiast skarżący nie skorzystał z tego prawa i nie zakwestionował wyników czynności kontrolnych weryfikujących powierzchnię działek rolnych. Strona zaakceptowała zatem raport z czynności kontrolnych, w którym stwierdzono powierzchnie działek rolnych mniejsze od zadeklarowanych. Protokół został wypełniony w obecności beneficjenta, wyniki zostały szczegółowo omówione z rolnikiem, poinformowano o zastosowanych kodach pokontrolnych, zarówno do działek rolnych jak i całego protokołu.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Z. F. zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 78, art. 80 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.). Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący wskazał na wadliwość dotyczącą przebiegu kontroli w gospodarstwie i jakości pomiarów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Sąd I instancji podniósł, że organ I instancji, weryfikując wniosek strony ustalił, iż stwierdzona i uprawniona powierzchnia do płatności rolnośrodowiskowej z tytułu wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków wyniosła 16,30 ha i była mniejsza od powierzchni zadeklarowanej, tj. 18,53 ha, przy czym ustalenia tego organ dokonał w oparciu o czynności kontrolne przeprowadzone w gospodarstwie rolnika w dniach [...] – [...] grudnia 2013 r. WSA uznał, że organy obu instancji nie miały obowiązku ponownego przeprowadzenia w gospodarstwie rolnym w 2014 r. kontroli na miejscu w zakresie sprawy dotyczącej przyznania płatności na rok 2013 r. W związku z powyższym za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 78 k.p.a. Z kolei w zakresie pomiarów dokonanych samodzielnie przez stronę co do dwóch działek rolnych, Sąd przypomniał, że odbiegają one od wielkości wskazanych we wniosku o płatności. Za nieuzasadniony WSA uznał również zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu, organ zbadał wszechstronnie sprawę i rozpatrzył cały materiał dowodowy, mając na uwadze konieczność prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a następnie podjął właściwe, oparte na tak ustalonym stanie faktycznym rozstrzygnięcie. Uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji jest przy tym wyczerpujące.
W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że Kierownik BP ARiMR w W., w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz wyniki kontroli na miejscu, prawidłowo ustalił, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły nieprawidłowości skutkujące stwierdzeniem zawyżenia powierzchni deklarowanej działek rolnych w stosunku do powierzchni stwierdzonej o 13,6810%. W konsekwencji, na podstawie art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 zmniejszono płatność o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. Sąd wskazał ponadto, że wobec stwierdzenia podczas kontroli na miejscu na działce rolnej C nieprawidłowości oznaczonej kodem P020, organ zasadnie nałożył na tę działkę sankcję w wysokości 50%, stosownie do § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej /.../.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Z. F., zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu kasacyjnym według norm prawem przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 78 k.p.a., poprzez to, że Sąd I instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej, błędnie uznał, iż stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został w sposób prawidłowy ustalony zgodnie z regułami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, a organy zarówno I jak i II instancji nie miały obowiązku, zgodnie z wnioskiem dowodowym strony skarżącej przeprowadzenia powtórnego pomiaru nieruchomości przy udziale strony, wobec zaistniałych w tym zakresie rozbieżności zgłoszonych przez stronę, która nie brała udziału w czynnościach pomiarowych (art. 78 k.p.a.),
Powyższe uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem pomiary dokonane przez pracowników organu I instancji (pomiary uznane za miarodajne także przez organ II instancji), odbiegały od tych dokonanych przez skarżącego przy pomocy urządzenia służącego do pomiarów GPS, jak także pomiarów dokonanych przez pracowników ARiMR w dniu [...] i [...] czerwca 2015 r. w ramach powtórnej kontroli, a zatem konieczne było ich zweryfikowanie z uwagi na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok.
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia oceny stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej są częściowo uzasadnione.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. W skardze kasacyjne sformułowano zarzuty naruszenia prawa procesowego.
Odnosząc się do podnoszonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentów dotyczących tego, iż kontrole powinny być przeprowadzane przy udziale strony należy zaznaczyć, że podstawą do zakwestionowania przyjętych ustaleń faktycznych nie może być okoliczność, że skarżący nie uczestniczył w czynnościach kontrolnych w terenie.
Na okoliczność ustalenia czy producenci spełniają warunki do przyznania wnioskowanej pomocy ustawodawca przewidział kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, stanowiąc jednocześnie, że z czynności kontrolnych osoba je przeprowadzająca sporządza raport (zob. art. 30 ust. 1 i art. 31 ustawy z 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Do określenia w drodze rozporządzenia tych warunków ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw rozwoju wsi (art. 32 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy). Wydane na tej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 maja 2007 r., w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 101, poz. 685) szczegółowo określa warunki organizacyjne, kadrowe i techniczne jednostek organizacyjnych, którym przeprowadzanie kontroli może być powierzone.
Z powyższych przepisów wynika, że kontrole na miejscu nie wymagały zawiadomienia, ani udziału w nich producenta, natomiast sporządzone z tej kontroli raporty muszą być doręczone. Prowadzący postępowanie organ może zawiadomić rolnika o przeprowadzeniu kontroli na miejscu, ale nie ma takiego prawnego obowiązku (zob. wyrok NSA z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1701/11 oraz wyrok NSA z 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 953/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zawiadomienie rolnika o kontroli jest wykonywane zwykle wtedy, gdy jego obecność jest potrzebna do przeprowadzenia kontroli.
Natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest sformułowany zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z cyt. przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39 podkreślono, że podstawa prawna rozstrzygnięcia (wyroku) obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania. Znaczenie procesowe tego elementu uzasadnienia uwidacznia się w tym, że ma on dać rękojmię, iż sąd dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, ma ponadto umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne, ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku (zob. wyrok NSA z 8 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 2104/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trafnie w skardze kasacyjnej wywiedziono, że poprawność sporządzenia uzasadnienia wyroku umożliwia także stronie merytoryczną polemikę w ewentualnym środku zaskarżenia wydanego przez sąd administracyjny orzeczenia. Zasadnie w piśmiennictwie wskazuje się, że uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego w sytuacji, gdy towarzyszy mu deficyt odnoszący się do "wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia", nie pełni ani funkcji kontroli jego trafności, ani też funkcji perswazyjnej i dalekie jest również od realizacji funkcji legitymacyjnej (por. W. Kręcisz, Z problematyki uzasadniania orzeczeń przez sądy administracyjne, w: Uzasadnienia decyzji stosowania prawa, redakcja naukowa I. Rzuciło-Grochowska, M. Grochowski, Warszawa 2015, s. 354).
Odnosząc powyższe stwierdzenia do sporządzonego przez Sąd I instancji uzasadnienia wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną oraz konfrontując go z zarzutami skargi kasacyjnej, należy zgodzić się z jej autorem, że Sąd naruszył przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istoty wpływ na wynik sprawy.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie kwestionowany skargą kasacyjną wyrok nie został – wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. – zaopatrzony w uzasadnienie, które zawierałoby "wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia". W tym kontekście należy zauważyć, iż w świetle art. 141 § 4 p.p.s.a. jest również niewątpliwym, że samo tylko przedstawienie, a więc zacytowanie, wymienienie, zaprezentowanie stanowisk strony zawierające jej zarzuty podniesione w skardze wcale nie wyczerpuje pojęcia z art. 141 § 4 p.p.s.a. o treści "przedstawienie zarzutów podniesionych w skardze", albowiem pojęcie to oznacza także rozważenie wszystkich zarzutów strony oraz stanowisk pozostałych stron, jeżeli mogą one mieć wpływ na wynik sprawy. Ten obowiązek Sądu wynika bowiem także z normy odniesienia, którą stanowi art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. określając istotę wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez sądy administracyjne, a mianowicie kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym nieustosunkowanie się do istotnych zarzutów strony albo brak ich oceny jako nieistotnych i dlaczego, uznać należy za niewyjaśnienie stanu sprawy oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.
Trafnie zauważono w skardze kasacyjnej, że w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie dokonano w wystarczający sposób oceny stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. WSA jedynie ogólnikowo odniósł się do wywodów Z. F. prezentowanych w zakresie potrzeby przeprowadzenia powtórnego pomiaru nieruchomości, wobec zaistniałych w tym zakresie rozbieżności stanowisk strony i organu. Sąd powołał jedynie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 173), zgodnie z którym strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W tym kontekście zaznaczył, iż obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę (wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. II GSK 241/12, publ. LEX 1337138), jednak nie wyjaśnił w jaki sposób strona miałaby zakwestionować przeprowadzony przez organ pomiar działek i uzupełnić w tym zakresie materiał dowodowy, inaczej niż to uczynił skarżący Z. F. wskazując własne (lub wykonane na jego zlecenie) pomiary. Wskazać przy tym należy, że nawet gdy wyniki pomiarów przeprowadzonych przez stronę odbiegają od wielkości wskazanych we wniosku o płatności, to jednak różnią się także od pomiarów dokonanych przez organ, a kwestia wielkości tych różnic może mieć potencjalnie istotne znaczenie w zakresie oceny, czy płatność powinna zostać pomniejszona i w jakim zakresie. Sąd powinien rozważyć, czy w sytuacji gdy beneficjent podnosi wątpliwości co do prawidłowości uzyskanych wyników pierwszego pomiaru i przedstawia własne dowody w tym zakresie, to organ może w świetle art. 78 k.p.a. odmówić uwzględnienia wniosków dowodowych strony uznając, że przeprowadzenie dowodów zgłoszonych przez stronę nie miałoby znaczenia dla sprawy, gdyż stan faktyczny sprawy odzwierciedlały wyniki przeprowadzonej na miejscu kontroli. Podkreślić należy, że to organ uważał, iż okoliczności sprawy są wyjaśnione w sposób wynikający z raportu z kontroli, natomiast strona zgłaszając wnioski dowodowe, zmierzała do udowodnienia, iż stan faktyczny sprawy jest inny niż to wynika z raportu z kontroli. Raport z czynności kontrolnych jest niewątpliwie ważnym dowodem w sprawie dotyczącej przyznania pomocy finansowej na określone działania, przepisy nie stanowią jednak, że jest to jedyny środek dowodowy, a wręcz przeciwnie art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju zobowiązuje organ do rozpatrzenia całego materiału dowodowego (wyrok NSA z 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1578/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął w pkt 2 wyroku, zasądzając na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło