II SA/Bd 854/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-11-19
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Anna Klotz, Małgorzata Włodarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewóz osób autobusem, realizowany na podstawie umowy z gminą dotyczącej dowozu dzieci do szkół, może być zakwalifikowany jako przewóz regularny specjalny, jeśli nie ma pewności co do wyłączności przewozu dzieci i braku możliwości przewozu innych osób, a także czy rozkład jazdy i cennik zostały podane do publicznej wiadomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym nie daje podstaw do jednoznacznego zakwalifikowania przewozu jako regularnego specjalnego. Brak było wystarczających dowodów na wyłączność przewozu dzieci i młodzieży, a także na podanie rozkładu jazdy i cennika do publicznej wiadomości, co jest kluczowe dla odróżnienia przewozu regularnego od specjalnego. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Spółka K. sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za wykonywanie przewozu regularnego bez wymaganego zezwolenia. Organ uznał, że przewóz dzieci do szkół na podstawie umowy z gminą stanowił przewóz regularny specjalny, na który spółka nie posiadała zezwolenia. Spółka odwołała się, twierdząc, że wykonywała przewóz na podstawie posiadanego zezwolenia na przewóz regularny i że umowa z gminą nie wykluczała przewozu innych osób. Organy administracji utrzymały karę w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant st. asyst. sędziego Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi spółki K. w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję K. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. na rzecz skarżącej 1520 (tysiąc pięćset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
II SA/Bd 854/13
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. K.-P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego Nr [...], działając na podstawie art. 92a ust. 1 oraz 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) nałożył na K. Sp. z o. o. z siedzibą w P. karę pieniężną w wysokości [...] złotych.
W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu regularnego bez wymaganego zezwolenia, bez wymaganego zaświadczenia na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzenia zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie drogowym.
Organ podał, że w dniu [...] września 2012 r. w miejscowości P. miała miejsce kontrola drogowa autobusu marki J. nr rej. [...] przeprowadzona przez Inspekcję Transportu Drogowego. Kontrolowanym pojazdem kierowała J. D. Kierująca okazała do kontroli m.in. wypis z licencji nr [...] na wykonywanie transportu drogowego osób, umowę zlecenia zawartą między J. D. a przedsiębiorstwem K. Sp. z o. o. oraz zezwolenie nr [...] na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej P. – W. – R. – Ł. - P. Ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokole nr [...].
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem dokonanym przez organ I instancji strona złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji i stwierdzając, że kurs na trasie P. – W. – R. – Ł. wykonywany był na podstawie zezwolenia nr [...]. Zdaniem strony wykonywała ona w dniu kontroli przewóz zgodnie z ww. zezwoleniem oraz rozkładem jazdy stanowiącym załącznik do zezwolenia, co zostało opisane w protokole kontroli. Spółka twierdzi, że kierowca nie ma obowiązku posiadać wiedzy na temat tego, co to jest regularny przewóz osób lub regularny specjalny lub inny. Spółka podnosi, iż kontrola rozpoczęła się straszeniem kierowcy poprzez podanie treści artykułu kodeksu karnego, co wpłynęło na niemożność wykonywania przez kierowcę pracy przez kilka dni po kontroli. Strona twierdzi, że gdyby wykonywała przewóz wyłącznie dzieci, wówczas nie byłyby potrzebne bilety miesięczne oraz kasa fiskalna zamontowana w autobusie. W opinii strony konieczne jest ponowne przesłuchanie świadka - kierowcy. Do odwołania załączono oświadczenie kierowcy.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 4 pkt 7, 9 i 22, art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1a, art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym oraz Ip. 2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie o niekierowaniu pojazdem, o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując przewóz drogowy osób przy wykonywaniu przewozów regularnych i regularnych specjalnych - odpowiednie zezwolenie lub wypis z zezwolenia wraz z obowiązującym rozkładem jazdy (art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Ponadto, stosownie do art. 4 pkt 7 ww. ustawy przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie - Prawo przewozowe. W myśl zaś art. 4 pkt 9 powołanej ustawy, przewozem regularnym specjalnym jest niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób. Wykonywanie przewozów regularnych i przewozów regularnych specjalnych wymaga zezwolenia (art. 18 ust. 1).
Organ wyjaśnił ponadto, że zgodnie z art. 92a ust. 1 ww. ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 ustawy). W myśl zaś lp. 2.1 załącznika nr 3, wykonywanie przewozu regularnego osób bez wymaganego zezwolenia, bez wymaganego zaświadczenia na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzenia zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie drogowym skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 8.000 złotych.
Organ odwoławczy stwierdził, że podczas kontroli kierowca J. D. okazała do kontroli m.in. wypis z licencji nr [...] na wykonywanie transportu drogowego osób, umowę zlecenia zawartą między J. D. a przedsiębiorstwem K. Sp. z o.o. oraz zezwolenie nr [...] na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej P. – W. – R. – Ł. – P. Organ wskazał, że podczas przesłuchania J. D. zeznała m.in., że w chwili zatrzymania do kontroli wykonywała przewóz dzieci z miejscowości W., R., Ł., P. do szkoły podstawowej w P. Ponadto zeznała, że kontrolowanym autobusem typu "G." (...) zabierane są wyłącznie dzieci szkolne oraz ich opiekun wyznaczony przez szkołę. Podała, że podczas przewozu nie sprzedaje biletów. Zeznała, iż od początku roku szkolnego dowozi dzieci regularnie zgodnie z rozkładem.
Organ podał, że podczas kontroli przesłuchano również w charakterze świadka J. K. - pasażerkę i opiekunkę przewożonych dzieci, która zeznała m.in., że do kontrolowanego autobusu podczas wykonywania przewozu zabierane są wyłącznie dzieci ze szkół oraz ich opiekunowie.
Organ odwoławczy podał, że w toku postępowania organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o kserokopię umowy nr [...] dotyczącej dowożenia/odwożenia dzieci i młodzieży do/z placówek oświatowych na terenie miasta i gminy P. w roku szkolnym 2012/2013 (z wyłączeniem przerw świątecznych, ferii zimowych i przerwy wakacyjnej) zawartej w dniu [...] czerwca 2012 r. między stroną a Gminą P. Na mocy umowy skarżąca spółka zobowiązała się realizować przewozy dzieci do szkół, do gimnazjum i szkoły podstawowej w P. oraz do Zespołu Placówek Oświatowych w K., a także odwozy do poszczególnych miejscowości wymienionych w umowie.
Organ odwoławczy zgadza się z zakwalifikowaniem przez organ I instancji przewozu z dnia kontroli jako przewozu regularnego specjalnego. W przedmiotowej sprawie, przewóz z dnia kontroli dotyczył uczniów szkoły podstawowej w P. Przewóz odbywał się w oparciu o ww. umowę nr [...].
Organ zważył także, że z materiału zdjęciowego znajdującego się w aktach wynika, że kontrolowany autobus został wyposażony w tablice barwy żółtej z symbolem dzieci. W myśl zaś § 22 ust. 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia autobus szkolny powinien być tak zbudowany, aby miejsce z przodu i z tyłu po lewej stronie pojazdu przeznaczone na umieszczenie kwadratowej tablicy barwy żółtej z symbolem dzieci barwy czarnej określonej w przepisach w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Powyższe oznacza, że kontrolowany autobus spełniał jeden z warunków, jakie ustawodawca przewidział dla autobusu szkolnego. Zamieszczone na autobusie tablice stanowią informację dla potencjalnego pasażera, że danym pojazdem mogą być przewożone wyłącznie dzieci do szkół.
Organ II instancji, odmówił zasadności twierdzeniu strony, zgodnie z którym kierowca nie zabrał pasażera z uwagi na jego stan po spożyciu alkoholu. Powyższe nie zostało potwierdzone przez świadków, którzy zeznali, że mężczyzna nie został wpuszczony do autobusu, gdyż pojazdem wykonywane są wyłącznie przewozy dzieci do szkół.
W oparciu o całokształt materiału dowodowego organ stwierdził, że zasadnie organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w związku z popełnionym naruszeniem.
Ponadto, organ odwoławczy uznał, że wniosek strony o przeprowadzenie dodatkowego dowodu z przesłuchania świadka - kierowcy nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie organu, zeznania złożone podczas kontroli nie budzą wątpliwości organu w zakresie ich wiarygodności, a ich treść potwierdzają pozostałe dowody w sprawie. Z kolei oświadczenie kierowcy przedłożone jako załącznik do odwołania, w którym J. D. stwierdza, że w wyniku zdenerwowania nie przeczytała protokołu z przesłuchania, który "podsunięto" jej do podpisu, potraktować trzeba jako próbę uniknięcia odpowiedzialności przez stronę.
Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem K. sp. z o. o. w P. złożyła skargę zarzucając 1) naruszenie prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 4 pkt 9 ustawy o transporcie drogowym w zakresie, w jakim przyjmuje wykonywanie przez skarżącą przewozów regularnych specjalnych, podczas gdy skarżąca nie wykonuje tego rodzaju przewozów; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego przez nieuwzględnienie faktu, że podczas kolejnej kontroli autobusu wykonującego przewozy na tej samej trasie inspektorzy nie dopatrzyli się naruszenia stwierdzonego w decyzji K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, co stanowi uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie; 3) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że z treści umowy nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. pomiędzy skarżącą a Gminą P. wynika, że przewóz osób ma charakter przewozu regularnego specjalnego; 4) naruszenie art. 78 § 2 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, ponieważ wniosek dowodowy skarżącej w sprawie dodatkowego przesłuchania kierowcy autobusu miał znaczenia dla sprawy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji, że kurs wykonywany na trasie P. – W. – R. – Ł. – P. nie miał charakteru przewozu regularnego specjalnego w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o transporcie drogowym. Skarżąca przewozy wykonywała na podstawie zezwolenia nr [...], zgodnie z rozkładem jazdy stanowiącym załącznik do niego. Przewozy określone w zezwoleniu określone są jako regularne (bez określenia 'specjalne'), co oznacza ich dostępność dla każdego potencjalnego klienta. Fakt dowozu dzieci i młodzieży do placówek oświatowych na podstawie umowy z Gminą P. nie wyklucza możliwości skorzystania z przejazdu przez inne osoby, które nie posiadają biletów miesięcznych i chcą kupić bilet w pojeździe. Dowóz i odwóz dzieci odbywa się bowiem zgodnie z rozkładem jazdy załączonym do zezwolenia, a więc w jego ramach, co wyklucza konieczność posiadania odrębnego zezwolenia na przewóz regularny specjalny. W celu umożliwienia podróży innym osobom w autobusie zamontowana jest kasa fiskalna, a kierowca przeszkolony jest z jej obsługi. Należy więc uznać, że przewozy osób wykonywane były w ramach posiadanego przez skarżącą zezwolenia, wobec czego nie istniała konieczność posiadania zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych.
Skarżąca zwróciła uwagę na fakt, że organy nie wzięły pod uwagę, że autobus marki J. o nr rej. [...] obsługujący przedmiotową linię był kontrolowany przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego także po dniu [...] września 2012 r. Dnia [...] marca 2013 r. podczas kontroli pojazdu inspektorzy nie dopatrzyli się naruszenia polegającego na braku zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów specjalnych. W ocenie skarżącej, okoliczności kontroli były identyczne, jak te z dnia [...] września 2012 r., jednak wnioski były diametralnie różne. Zdaniem strony powyższe narusza ciążący na organie obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.), by prawidłowo ocenić charakter przewozu (regularny czy regularny specjalny) na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Brak aktywności organu w tym względzie budzi podejrzenie, że organ dokonał dowolnej oceny dowodów, co stoi w sprzeczności z treścią art. 80 k.p.a.
W ocenie skarżącej, powoływana umowa nr [...] nie świadczy o tym, że przewóz osób na przedmiotowej trasie ma charakter specjalny. Co prawda przedmiotem umowy jest dowóz dzieci do placówek oświatowych, jednak nie oznacza to, że autobusem mogą podróżować wyłącznie dzieci. Gmina P. nie zakazała skarżącej zabierania z przystanków podróżnych innych niż dzieci i ich opiekunów, ponieważ intencją Gminy było wyłącznie zapewnienie dojazdu dzieci do szkół zgodnie z rozkładem jazdy bez ingerowania w to, kogo po drodze zabiera skarżąca. Przejazdy na linii odbywały się na podstawie imiennych biletów miesięcznych posiadanych przez pasażerów w dniu [...] września 2012 r., co wyklucza kwalifikowanie przewozu jako mającego przymiot specjalnego.
Co istotne, Gmina nie wymagała od skarżącej przedstawienia zezwolenia na przewóz regularny specjalny, wskazując wyłącznie na licencję posiadaną przez skarżącą. Wywodzenie z faktu istnienia umowy na dowóz dzieci wniosku o specjalnym charakterze regularnego przewozu osób narusza zdaniem skarżącej art. 80 k.p.a.
Skarżąca podkreśliła też, że nie zostało uwzględnione przez organ odwoławczy jej żądanie o ponowne przesłuchanie kierowcy na okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia. Zdaniem strony, przesłuchanie wniosłoby dodatkowe informacje do sprawy. W konsekwencji, decyzję wydano z naruszeniem art. 77 i 80 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę pod tym kątem Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Bezsporne w sprawie jest, że w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Inspekcję Transportu Drogowego w dniu [...] września 2012 r. o godz. [...] w miejscowości P. autobusu marki J. nr rej. [...], którym kierowała J. D. okazano kontrolującym wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób, umowę zlecenia zawartą między J. D., a przedsiębiorstwem K. Sp. z o.o. w P. oraz zezwolenie nr [...], do którego dołączony był rozkład jazdy nr [...] na linii: P. – W. – R. – Ł. – P. ważny od [...] września 2011 r., zawierający godziny odjazdu oraz poszczególne przystanki. Kontrolujący sporządzili ponadto dokumentację fotograficzną środka transportu, jego wnętrza z zamontowaną kasą fiskalną oraz dokumentację kserograficzną okazanych przy kontroli dokumentów takich jak: bilety miesięczne szkolne, imienny rozkład jazdy kontrolowanego kierowcy na okres od [...] września 2012 r. do [...] października 2012 r., cennik biletów dla rozkładu jazdy nr [...] obowiązujący od dnia [...] września 2009 r. określający ceny biletów normalnych, jednorazowych i biletów miesięcznych.
W toku postępowania organ uzupełnił dokumenty o umowę nr [...] zawartą w dniu [...] czerwca 2012 r. pomiędzy Gminą P., a firmą transportową "K." Sp. z o.o. w P. dotyczącą dowożenia/odwożenia dzieci i młodzieży do/z placówek oświatowych na terenie miasta i gminy P. w roku szkolnym: 2012/ 2013 (z wyłączeniem przerw świątecznych, ferii zimowych i przerwy wakacyjnej).
Przy powyżej przedstawionych ustaleniach stanu faktycznego spór sprowadza się do oceny, czy świadczony ww. środkiem transportu przewóz osób miał charakter przewozu regularnego specjalnego, czy też był przewozem regularnym odpowiadającym ważnemu zezwoleniu z dnia [...] października 2009 r. nr [...] okazanemu przez kierowcę kontrolującym.
Zgodnie z art. 4 pkt 17 ustawy o transporcie drogowym, licencja to decyzja administracyjna wydana przez właściwy organ uprawniająca do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Ustawa o transporcie drogowym nakłada na przedsiębiorcę posiadającego licencję obowiązek uzyskania dodatkowych zezwoleń na prowadzenie szczególnych rodzajów transportu, np. wykonywanie przewozów regularnych lub regularnych specjalnych. Dla potrzeb ustawy o transporcie drogowym powstał katalog definicji określeń w niej używanych. I tak, przewóz regularny specjalny to w myśl art. 4 pkt 9 ustawy o transporcie drogowym niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób.
W sprawie niniejszej organ przyjął, że wykonywany przewóz był przewozem regularnym specjalnym, co wymaga zezwolenia na wykonywanie przewozu regularnego specjalnego, którego nie może zastąpić zezwolenie na wykonywanie przewozów regularnych. Organ przyjął, że brak zezwolenia na wykonywanie przewozu regularnego specjalnego uzasadnia nałożenie kary pieniężnej zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym.
Jako wystarczające do potraktowania wykonywanego przewozu jako przewozu regularnego specjalnego organ uznał ustalenia poczynione w trakcie kontroli w oparciu o protokół kontroli z dnia [...] września 2012 r., umowę nr [...] dowozu dzieci do szkół z terenu miasta i gminy P. zawartą [...] czerwca 2012 r., protokół przesłuchania kierowcy i świadka w dniu kontroli, w którym kierowca oświadczył, iż odmówił zabrania pasażera informując go, że jest to dowóz dzieci do szkół. Organ nie uwzględnił wyjaśnień strony skarżącej podniesionych w odwołaniu, że przewożone dzieci miały przy sobie miesięczne bilety ulgowe, co nie powinno mieć miejsca przy liniach zamkniętych specjalnych.
W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego nie daje podstaw do przyjęcia, że wykonywany przewóz był przewozem regularnym specjalnym, a z pewnością stanowisko organu w tej kwestii należy uznać z przedwczesne bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego.
Charakter wykonywanego w dniu kontroli przewozu i towarzyszące jemu dokumenty nie odpowiada definicji przewozów regularnych specjalnych.
Zwrócić przede wszystkim należy uwagę na umowę Nr [...] podpisaną między gminą, a skarżącą, która nie zawiera zamkniętej listy uczniów, które przywożono do szkół i odwożono do poszczególnych miejscowości po zakończonych zajęciach autobusem marki J. nr rej. [...], którym kierowała J. D. Ponadto umowa ta nie zawiera godzin przywozu i przedziału godzinowego dowozu i odwozu uczniów oraz ograniczeń, co do wyłączności przewozu dzieci i młodzieży szkolnej z koniecznością pominięcia innych osób. Okazany kontrolującym przez kierowcę rozkład jazdy linii nr [...] nie jest załącznikiem tej umowy. Z § 11 powyższej umowy wynika, że jej integralną część stanowią załączniki, tj. specyfikacja istotnych warunków zamówienia oraz oferta wykonawcy. W aktach administracyjnych sprawy brak jest powyższych załączników, co w ocenie Sądu uniemożliwiło organowi swobodną ocenę umowy co do warunków zamówienia i oferty wykonawcy. Organ nie wyjaśnił również z gminą charakteru przewozów objętych umową. Ze znajdującego się w aktach sprawy rozkładu jazdy wynika, że godziny przywozów i odwozów są stałe, a nie uzależnione od potrzeb, czyli czasu trwania zajęć lekcyjnych w poszczególnych szkołach. Rozkład jazdy wymienia stałe przystanki takie jak: P., W., W., W., P. (...). Przy świadczeniu przewozu stosowany był cennik opłat wymagany przy przewozach regularnych. Mimo, że w dniu kontroli miał miejsce przewóz uczniów autobusem oznaczonym do przewozu dzieci, to nie oznacza to jednocześnie, że wykonywany był przewóz regularny specjalny. W ocenie Sądu przewóz autobusem dzieci może spełniać przesłanki przewozu regularnego z zachowaniem cykliczności na podstawie umowy, ze stałymi godzinami odjazdów, według ustalonego cennika.
Zgodnie z art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym, przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie o transporcie drogowym i w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz. U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.). Ta ostatnia wymieniona ustawa w art. 2 ust. 2 wskazuje, że przewoźnik wykonujący regularne przewozy osób jest obowiązany w szczególności podać do publicznej wiadomości rozkład jazdy środków transportowych przez zamieszczenie informacji na wszystkich dworcach i przystankach wymienionych w rozkładzie jazdy. Zatem, aby określony rodzaj przewozu uznać za regularny, muszą być spełnione następujące warunki: ustalenie rozkładu jazdy określającego godziny wykonywania przewozu, podanie tego rozkładu do publicznej wiadomości, określenie przystanków, na których zgodnie z rozkładem odbywa się wsiadanie i wysiadanie pasażerów oraz ustalenie cennika opłat podanego do publicznej wiadomości, wykonywanie transportu zgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ nawet nie podjął próby ustalenia, czy rozkład jazdy nr [...] ujawniony w trakcie kontroli określający poszczególne przystanki i godziny wykonywania przewozu został podany do publicznej wiadomości oraz, czy cennik, który również został przedstawiony kontrolującym w dniu kontroli był dokumentem podanym do publicznej wiadomości. Brak ustaleń organu w powyższym zakresie uniemożliwia określenie rodzaju wykonywanego transportu, tj. czy był to przewóz regularny w oparciu o posiadane zezwolenie.
Zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy o transporcie drogowym, przewóz regularny specjalny, to niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób. Analiza powołanych przepisów pozwala określić przewóz regularny specjalny, jako przewóz niepubliczny dotyczący określonej grupy osób z wyłączeniem innych osób, posiadający cechy przewozu regularnego określone w art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym. Pogląd ten, ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1274/06, wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2007 r., I OSK 1306/06, wyrok NSA z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 82/08) podziela skład orzekający w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że wykonywany transport drogowy dzieci szkolnej należy automatycznie zakwalifikować do danego przewozu jako przewozu regularnego specjalnego, ponieważ kierowca odmówił zabrania z przystanku pasażera, którego nie można było zaliczyć do dzieci i młodzieży szkolnej. Należy wziąć pod uwagę, że posłużenie się przez ustawodawcę w różnych przepisach tego samego aktu prawnego pojęciem "przewóz regularny" oznacza, że znaczenie tego pojęcia we wszystkich przypadkach jest tożsame.
Cechą charakterystyczną przewozów regularnych jest w istocie dominująca pozycja przewoźnika w stosunku do podmiotów korzystających z tej usługi. Przewoźnik w takich sytuacjach sam ustala cennik, godziny odjazdów, miejsca w których usytuowane są przystanki. Natomiast potencjalny klient jest, co do zasady związany tymi ustaleniami. W sytuacji natomiast, gdy mamy dyspozycyjność przewoźnika w stosunku do podmiotu zlecającego wykonywanie usługi, oznaczająca możliwość zmiany, w zależności od potrzeb, ustalonych wcześniej zasad, wyklucza możliwość przyjęcia, że w danym przypadku chodzi o przewóz regularny (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 535/08). Nie można co prawda z góry wykluczyć, że dowożenie dzieci do szkół może przybrać postać przewozów regularnych specjalnych, ale wystąpi to wówczas, gdy spełnione zostaną podstawowe przesłanki w tym zakresie. A zatem organ, oceniając kontrolowany przewóz, powinien wziąć pod uwagę istotne dla rozstrzygnięcia dowody zebrane w sprawie. Na uwagę zasługują w szczególności postanowienia umowy zawartej między skarżącą, a Gminą P. Brak załączników do umowy stanowi o niekompletności tego dokumentu, co uniemożliwia swobodną jego ocenę. Organ nie ustalił w tym stanie rzeczy, czy strony umowy dopuściły możliwość zmiany tras z uwagi na potrzeby szkół.
Reasumując, stanowisko organu, że świadczony przez stronę skarżącą przewóz dzieci odbywał się w ramach przewozu regularnego specjalnego nie znajduje poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z załączonej do akt sprawy niekompletnej umowy zawartej pomiędzy gminą, a stroną skarżącą nie można wyprowadzić wniosku, że strony umówiły się na niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób. Z § 1 umowy wynika, że zamawiający powierza, a wykonawca zobowiązuje się do dowożenia/odwożenia dzieci i młodzieży do/z placówek oświatowych na terenie miasta i gminy P. w roku szkolnym 2012/2013 (z wyłączeniem przerw świątecznych, ferii zimowych i przerwy wakacyjnej). Rozpoczęcie realizacji zamówienia nastąpi od dnia [...] września 2012 r. na warunkach określonych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia i ofercie wykonawcy, których to dokumentów brak w aktach sprawy.
W trakcie kontroli ujawniono, że jako pasażer w autobusie podróżował opiekun dzieci. Treść umowy znajdującej się w aktach sprawy nie dopuszcza swoim zakresem zobowiązania przewozu opiekunów. Ta okoliczność świadczyłaby zatem, że przewóz nie miał jednak charakteru regularnego specjalnego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełni materiał dowodowy o załączniki do umowy nr [...] i oceni, czy akt ten dopuszcza jedynie niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób (dzieci i młodzieży), z wyłączeniem innych osób. Ponadto organ administracji oceni uzupełniając materiał dowodowy, czy rozkład jazdy nr [...] okazany kontrolującym w trakcie kontroli określający poszczególne przystanki i godziny wykonywania przewozu został podany do publicznej wiadomości oraz, czy cennik, który również został przedstawiony kontrolującym w dniu kontroli był dokumentem podanym do publicznej wiadomości. Brak ustaleń organu w powyższym zakresie uniemożliwia określenie rodzaju wykonywanego transportu, tj. czy był to przewóz regularny w oparciu o posiadane zezwolenie.
W tym stanie rzeczy, organ ponownie rozpatrzy cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wyda decyzję, mając na uwadze ocenę prawną i wytyczne zaprezentowane przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł o uchyleniu decyzji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu, zaś o kosztach orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło