II SA/Sz 123/15

WyrokWSA w Szczecinie2015-05-14

Skład orzekający: Stefan Kłosowski, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Elżbieta Makowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej oraz dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu organizacji społecznej, oceniając przesłanki z art. 31 K.p.a. i art. 156 K.p.a. w sposób nieprawidłowy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, w szczególności art. 31 K.p.a. i art. 156 K.p.a., poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie. Organ nie rozróżnił prawidłowo etapów postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i oceny wniosku organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu. W szczególności, organ nie powinien był oceniać merytorycznych podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na etapie badania wniosku organizacji społecznej, a jedynie formalne przesłanki dopuszczenia jej do postępowania.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie "N" zwróciło się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej dotyczącej elektrowni wiatrowych oraz o dopuszczenie go do tego postępowania. Stowarzyszenie podniosło zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji. Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania i dopuszczenia stowarzyszenia, uznając, że nie wykazało ono interesu społecznego i celów statutowych. Po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium uchyliło swoje poprzednie postanowienie, ale nadal odmówiło dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, uznając, że nie toczy się żadne postępowanie, do którego mogłoby ono przystąpić. Stowarzyszenie zaskarżyło te postanowienia do WSA.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdził jego niewykonalność do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia A. kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Burmistrz Gminy i Miasta S. decyzją z dnia 24 kwietnia 2009 r. określił na wniosek L.S., środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia p.n. budowa zespołu elektrowni wiatrowych na dz. [...]. Stowarzyszenie "N" wnioskiem z dnia 17 lipca 2014r. zwróciło się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia, na podstawie art. 157 § 1, § 2 oraz art. 31 § 1 K.p.a., nieważności powyższej decyzji i o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu, na podstawie art. 31 § 1 K.p.a. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że wskazana decyzja podjęta została z rażącym naruszeniem prawa, a więc zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż w decyzji nie nałożono obowiązku wykonania analizy porealizacyjnej, który to obowiązek wynika z art. 56 ust. 4 pkt 2 oraz ust. 8 ustawy Prawo ochrony środowiska, nie przeprowadzono konsultacji z lokalną społecznością w związku z czym organ nie mógł przy wydaniu decyzji uwzględnić ich wyniku, raport nie został sporządzony rzetelnie, na dowód czego przedłożono opinię P. Towarzystwa Ochrony Przyrody ,,S" z dnia 21 grudnia 2013r. Poza tym charakterystyka przedsięwzięcia, stanowiąca załącznik do decyzji, nie została podpisana przez burmistrza, co jako wada formalna, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Stowarzyszenie podkreśliło, że występuje jako organizacja ekologiczna mająca na celu działanie na rzecz ekologii, ochrony dziedzictwa przyrodniczego (§ 7 ust. 2 statutu), a jej interes społeczny przejawia się w tym, że reprezentuje ono społeczność lokalną z zakresu ochrony środowiska naturalnego, zachowania walorów przyrodniczych, a planowana inwestycja jest inwestycją potencjalnie znacząco oddziałującą na środowisko i będzie w sposób trwały negatywnie oddziaływać na walory przyrodnicze i krajobrazowe regionu i wsi S., a usunięcie z obrotu wadliwej decyzji będzie służyć zapewnieniu praworządności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...], działając na podstawie art. 31 § 2 K.p.a., po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia "N", odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasto S. z dnia 24 kwietnia 2009r. w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia p.n. budowa zespołu elektrowni wiatrowych na dz. [...]. W uzasadnieniu postanowienia, Kolegium po przytoczeniu treści art. 31 § 1 K.p.a. wskazało, że warunkiem wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej jest spełnienie trzech przesłanek. Po pierwsze postępowanie ma dotyczyć innej osoby. Po drugie żądanie, o którym mowa w art. 31 § 1 K.p.a. organizacja ma obowiązek uzasadnić jej celami statutowymi, co oznacza, iż występując o wszczęcie postępowania musi wykazać istnienie merytorycznego powiązania przedmiotu postępowania administracyjnego, w tym przypadku nadzwyczajnego, z celami i zakresem działania organizacji społecznej. I po trzecie za uwzględnieniem żądania powinien przemawiać interes społeczny. W ocenie Kolegium, Stowarzyszenie spełniło pierwszą przesłankę. Analizując natomiast zapisy statutu określające cele stowarzyszenia tj. § 7 i § 8 statutu, organ uznał, że są one ogólnikowe, niekonkretne i nie wskazują na powiązania z żądaniem wniosku. Ponadto Stowarzyszenie nie wykazało konkretnego zagrożenia interesu społecznego, który zamierza chronić. Organ podkreślił, że interes organizacji społecznej do występowania w cudzej sprawie musi mieć niższą rangę niż interes strony, zwłaszcza, że interes strony przeważnie pozostaje w sprzeczności z interesem organizacji społecznej. Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło także, że za wszczęciem postępowania z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji oraz o dopuszczeniu do udziału w ewentualnym postępowaniu przemawia interes społeczny tj. nie uprawdopodobniło, że przedmiotowe elektrownie wiatrowe mogą zagrażać środowisku. Na etapie badania wystąpienia przesłanki interesu społecznego organ nie dokonuje wyczerpującej oceny trafności zarzutów wobec decyzji, której dotyczy żądanie stwierdzenia nieważności. Kolegium stwierdziło, że zarzuty podniesione we wniosku nie uprawdopodobniają, że decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa czy też jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Nie może o tym świadczyć brak podpisu na załączniku stanowiącym charakterystykę przedsięwzięcia, gdyż jest to brak formalny, nie mający wpływu na istotę sprawy. Natomiast nałożenie obowiązku wykonania analizy porealizacyjnej nie jest obligatoryjne, bowiem przepis mówi, że organ może nałożyć na inwestora taki obowiązek. Przedłożone przez Stowarzyszenie opinie P. Towarzystwa Ochrony Przyrody "S" z dnia 21 grudnia 2013r., zostały sporządzone po pięciu latach od sporządzenia raportu i nie mają odniesienia do niniejszego postępowania, ponadto zostały sporządzone na zlecenie innych organów. W postępowaniu nieważnościowym organ nie bada i nie gromadzi nowych dowodów. Zdaniem organu, powołanie się przez Stowarzyszenie na tak ogólne wartości jak dbałość o interes mieszkańców, a także rodzaj inwestycji objętej wnioskiem, jako "potencjalnie znacząco oddziałującą na środowisko", nie dają podstaw do wyprowadzenia interesu społecznego. We wniosku o wszczęcie postępowania podniesiono przede wszystkim argumenty dotyczące nieprawidłowości przedmiotowej decyzji, lecz nie określono na czym oparto interes prawny do żądania wszczęcia postępowania. Organ podkreślił, że tryb nadzwyczajny nie służy realizacji przez organizację społeczną kontroli działania administracji publicznej i nie może być w ten sposób rozumiany. Dlatego też, nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 31 § 1 K.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną o określonych celach statutowych. Od powyższego postanowienia Stowarzyszenie "N" złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy przez: 1) odmowę wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 24 kwietnia 2009 r. z uwagi na brak wykazania przez Stowarzyszenie "N" interesu społecznego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, czego w postępowaniu nadzwyczajnym wykazywać nie musiało, 2) wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, podczas gdy przepis art. 158 § 1 K.p.a. przewiduje rozstrzyganie tych kwestii w formie decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], działając na podstawie art.138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia "N" o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchyliło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 września 2014 r. i odmówiło dopuszczenia Stowarzyszenia "N" do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium stwierdziło, że wniosek Stowarzyszenia dotyczył wszczęcia z urzędu postępowania nieważnościowego, zaś poprzedni skład orzekający Kolegium w postanowieniu z dnia 17 września 2014r. niezasadnie potraktował wniosek Stowarzyszenia jako wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego i w sentencji postanowienia odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. Organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Tak więc samo złożenie wniosku nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania, a uruchamia jedynie etap wstępny, w ramach którego organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wniosku. Na tym etapie bada się jedynie kwestie formalne wniesienia wniosku przez legitymowany podmiot i wskazanie podstawy prawnej z art. 156 K.p.a. Po wstępnej ocenie akt sprawy oraz decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia 24 kwietnia 2009r. Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji z urzędu oraz stwierdzenia jej nieważności, bowiem decyzji tej nie sposób przypisać wad określonych w przepisie art. 156 § 1 K.p.a. Kolegium wskazało, że w sytuacji gdy pochodzące od Stowarzyszenia żądanie dotyczy wszczęcia z urzędu postępowania nieważnościowego, to obowiązujące przepisy K.p.a. nie przewidują, aby działając z urzędu Kolegium odmawiało sobie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Nadto, w złożonym w dniu 17 lipca 2014r. wniosku Stowarzyszenie "N", wskazując przepis art. 31 § 1 K.p.a., w przypadku wszczęcia z urzędu postępowania nieważnościowego wniosło o dopuszczenie do uczestniczenia na prawach strony w tym postępowaniu. Kolegium wskazało, że mimo iż uchyla postanowienie Kolegium z dnia 17 września 2014r. to uznaje, iż wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, że w art. 16 K.p.a. ustanowiona została zasada ogólna trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Dlatego też interes organizacji społecznej, ze względu na który żąda ona wszczęcia postępowania albo udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 K.p.a., nie może być stawiany nad interesami stron, które z ostatecznego rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nabyły i często zrealizowały już uprawnienia. Przepis art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. jest wyjątkiem od zasady udziału w postępowaniu administracyjnym jego stron. Udział organizacji społecznej nie wynika z istnienia po jej stronie własnego interesu prawnego, lecz przemawia za tym interes społeczny, przy czym warunkiem udziału organizacji jest to, aby mieściło się to w jej celach statutowych. Udział organizacji społecznych w postępowaniu nie pozostaje bez wpływu na sytuację prawną jego stron, co przejawia się przede wszystkim w możliwości dostępu do akt czy możliwości wniesienia środków odwoławczych. Skoro zatem udział organizacji społecznych stanowi wyjątek od zasady oraz ma jednocześnie wpływ na sytuację procesową faktycznych stron w sprawie, przesłanki dopuszczenia organizacji społecznych do udziału w postępowaniu nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Z przepisu art. 31 § 1, § 2 K.p.a. wynika, że warunkiem skuteczności wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jest pozostawanie tego postępowania w toku. Dlatego możliwość dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, dotyczy sytuacji gdy postępowanie toczy się już przed organem I lub II instancji, albowiem instytucja dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu nie funkcjonuje samodzielnie, abstrakcyjnie w oderwaniu od konkretnej sprawy. Na poparcie powyższego stanowiska Kolegium powołało wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z uwagi na fakt, że brak jest podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia 24 kwietnia 2009r. Kolegium stwierdziło, że nie toczy się jakiekolwiek postępowanie w przedmiotowej sprawie, do którego Stowarzyszenie mogłoby przystąpić. Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Stowarzyszenie "N" wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 września 2014r. Zaskarżonemu postanowieniu Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie: - art. 158 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez błędne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w formie postanowienia, podczas gdy ustawa wymaga rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w formie decyzji; - art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 oraz w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia z dnia 7 listopada 2014 r. o uchyleniu własnego postanowienia z dnia 17 września 2014 r. i odmowie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, które to rozstrzygnięcie nie mieści się w zakresie możliwości działania organu przewidzianych w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga jest uzasadniona. W sprawie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013r. poz. 267) powoływanej dalej jako: "K.p.a.", organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania administracyjnego lub dopuszczenia jej do toczącego się postępowania w sprawie dotyczącej innego podmiotu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (§ 2). W wypadku uwzględnienia żądania zgłoszonego przez organizację społeczną, uczestniczy ona w postępowaniu na prawach strony (§ 3). Żądanie organizacji społecznej co do wszczęcia postępowania może dotyczyć również wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie lub z urzędu. Natomiast zgodnie z treścią art. 158 § 1 K.p.a. rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Z powyższych regulacji wynika, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie organ administracji publicznej winien dokonać oceny czy żądanie wszczęcia tego postępowania zostało wniesione przez uprawniony podmiot, czy istnieje przedmiot postępowania oraz czy wskazano podstawę prawną stwierdzenia nieważności. Podstawą prawną do odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie mogą być okoliczności dotyczące merytorycznej zawartości żądania tj. nie można uzasadniać odmowy wszczęcia postępowania brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu niespełnienia przesłanek z art. art. 156 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2008 r., I OSK 449/07, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedopuszczalność wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że podmiot wnoszący o wszczęcie tego postępowania nie jest do tego uprawniony, nie posiada legitymacji procesowej. W przypadku organizacji społecznej jej podmiotowość procesową wyznacza przepis art. 31 § 1 K.p.a. Stosownie do treści tego przepisu, organizacja społeczna może wystąpić z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego (w tym również postępowania nadzwyczajnego), jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Obie te przesłanki muszą być spełnione jednocześnie. W sytuacji zaistnienia po stronie organizacji społecznej wskazanych przesłanek, jeśli wniosek dotyczy postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, organ winien przejść do zbadania przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. wobec wskazanej we wniosku decyzji i rozstrzygnąć sprawę w drodze decyzji na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 K.p.a. Brak nawet jednej z przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 K.p.a., stanowi podstawę do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania lub o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej (art. 31 § 2 K.p.a.). Mając powyższe na uwadze, Sąd rozpoznający niniejszą skargę nie podziela wykładni przepisu art. 31 K.p.a. oraz art. 156 K.p.a. dokonanej przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wyrażającego się w stwierdzeniu, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu oraz stwierdzenia jej nieważności, bowiem decyzji tej nie sposób przypisać wad określonych w przepisie art. 156 § 1 K.p.a. W sytuacji gdy Stowarzyszenie złożyło równocześnie wniosek o żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności i wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, w pierwszej kolejności organ powinien przez pryzmat przesłanek art. 31 K.p.a. zbadać legitymację procesową wnioskodawcy, a jeśli nie spełnia ono wymogów wskazanego przepisu, upada tym samym wniosek o dopuszczenie do udziału we wnioskowanym postępowaniu. W tej kwestii przywołać trzeba stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 września 2014r. sygn. akt II OSK 580/14 stwierdzające, że jeśli organ uzna żądanie organizacji społecznej za bezzasadne winien zgodnie z brzmieniem art. 31 § 2 K.p.a. wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odnosząc się natomiast do stanowiska Kolegium, iż w sytuacji gdy żądanie Stowarzyszenia dotyczy wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu, to obowiązujące przepisy K.p.a. nie przewidują aby działając z urzędu organ odmówił sobie wszczęcia postępowania nieważnościowego wyjaśnić należy, iż ustawodawca nie pozostawił luki prawnej w tym zakresie, a procedura załatwienia omawianego wniosku ujęta jest w przepisach prawa. A mianowicie, przepis art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a. przewiduje uprawnienie organizacji społecznej do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania. Podkreślić należy, że mimo formuły wskazującej na "żądanie" organizacji społecznej, postępowanie w tym przypadku wszczyna organ z urzędu, co wynika wprost z § 2 tego przepisu. Oznacza to, że organizacja społeczna może wnieść żądanie tylko w sprawie, w której organ administracyjny jest władny wszcząć postępowanie administracyjne z urzędu (vide: Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz. Janusz Borkowski Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2012 r. str. 215). Stosownie natomiast do przepisu art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W związku z czym nie można uznać, iż Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje procedury rozpoznania wniosku organizacji społecznej o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby organ odwoławczy skontrolował zaskarżone postanowienie mając na uwadze, iż wniosek organizacji społecznej o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji składa się z dwóch opisanych wyżej etapów wyznaczonych treścią przepisu art. 31 § 1 K.p.a. oraz odpowiednio art. 158 w zw. z art. 156 K.p.a. Powyższe uchybienie stanowi o naruszeniu art. 31 § 1, § 2 K.p.a., art. 144 w zw. z 138 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rzeczą organu odwoławczego będzie rozpoznanie wniosku Stowarzyszenia o ponowne rozpoznanie sprawy od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 września 2014r., zgodnie z wymogami procesowymi określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego i z uwzględnieniem wykładni przepisów tego Kodeksu, dokonanej przez Sąd w niniejszym wyroku. Mając powyższe na uwadze, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylić zaskarżone postanowienie i orzec o jego niewykonalności na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło