II GSK 3068/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-08-08
Skład orzekający: Andrzej Skoczylas, Andrzej Kisielewicz, Małgorzata Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, w szczególności w zakresie wiarygodności pomiaru nacisku osi wykonanego przy użyciu wag typu SAW 10C?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie prawidłowości pomiaru nacisku osi pojazdu. Brak było jednoznacznych informacji, czy wagi typu SAW 10C, których maksymalne obciążenie wynosi 10 ton, były połączone podczas pomiaru, co mogło wpłynąć na wiarygodność wyniku (12,4 t). W związku z tym uchylono zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji.Stan faktyczny
W sprawie nałożono karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym, który przekroczył dopuszczalny nacisk osi i masę całkowitą, bez posiadania wymaganego zezwolenia. Spółka kwestionowała prawidłowość pomiarów, zarzucając niewłaściwe użycie wag oraz naruszenie przepisów dyrektyw unijnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając prawidłowość postępowania organów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego i poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Zasądzono od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej kwotę 3075 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] spółki z o.o. S.K.A. w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2995/14 w sprawie ze skargi [A.] spółki z o.o. S.K.A. w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r., nr [...]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz [A.] spółki z o.o. S.K.A. w M. kwotę 3075 (trzy tysiące siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2995/14, oddalił skargę C. Sp. z o.o. S.K.A. w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
I
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia:
W dniu [...] sierpnia 2013 r. w miejscowości R. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki Mercedes o nr rej. [...], kierowany przez K. K., który wykonywał przejazd z ładunkiem materiałów budowlanych (ładunek podzielny) w imieniu C. Sp. z o.o. S.K.A. Podczas kontroli stwierdzono, że pojazd przekroczył dopuszczalny nacisk osi na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t, dla pojedynczych osi napędowej pojazdów silnikowych oraz dopuszczalną masę całkowitą, która zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 951; powoływanego dalej jako: rozporządzenie z 31.12.2002 r.), z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego pojazdu samochodowego 18 ton. Pomiary kontrolowanego pojazdu wykazały naruszenia dopuszczalnych norm w postaci: przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 2,1 t (21% dopuszczalnej normy), przekroczenia masy całkowitej pojazdu o 0,65 t (ok. 3,61% dopuszczalnej normy). Ponadto stwierdzono, że podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, wskutek powyższych ustaleń nałożył na C. Sp. z o.o. sp. komandytowo - akcyjną karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła C. Sp. z o.o. sp. k.a., domagając się alternatywnie jej uchylenia w całości, zmiany poprzez nałożenie kary pieniężnej w wysokości 500 zł zamiast 15.000 zł bądź zmiany poprzez nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2000 zł w miejsce kary 15.000 zł. Spółka zarzuciła naruszenie: art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2016 r. poz. 23 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), poprzez niewskazanie w decyzji podstawy prawnej uzasadniającej wymiar nałożonej kary pieniężnej; Dyrektywy Rady 96/53/WE zmieniającej Dyrektywę 2002/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w rezultacie stwierdzenia, że na drodze krajowej nr [...] mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, w sytuacji gdy zgodnie z tą dyrektywą dopuszczalny nacisk na pojedynczą oś pojazdu wynosi 11,5 t,; ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.r.d.) poprzez bezprawne zaokrąglenie w górę do pełnych 100 kg (do wysokości 12,1 t) ujawnionego przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów z dnia [...] kwietnia 2013 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C o wskazanych nr fabrycznych, które legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Krakowie z datami ważności do [...] września 2014 r. Powyższe dokumenty okazano kierowcy przed dokonaniem ważenia, a także poinformowano go również o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Organ wskazał, że pojazd zważono jednokrotnie, a kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Zdaniem GITD, z materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w sprawie naruszono obowiązek w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Organ odwoławczy stwierdził także, iż niepodanie lub podanie błędnej podstawy prawnej w decyzji nie stanowi podstawy do jej uchylenia. Odnosząc się natomiast do argumentu o bezprawnym zaokrągleniu w górę do pełnych 100 kg wyniku pomiaru nacisku pojedynczej osi napędowej, organ wskazał, że zaokrąglenie błędu do 100 kg w górę wynika z zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr 50/2011. Zawarty w protokole kontroli zwrot "po odjęciu 2% zaokragl. do 0,1 t w górę (t)" oznacza, iż od wyniku ważenia odejmuje się błąd pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonych do 100 kg – w rozpatrywanej sprawie odjęto zatem 300 kg. Rzeczywisty wynik ważenia wynosił natomiast 12,4 t, a odjęcie błędu pomiaru dokonane zostało na korzyść strony.
GITD wskazał również, iż powołane przez spółkę dyrektywy określają maksymalne parametry pojazdów dopuszczonych do ruchu. Dopuszczenie pojazdu do ruchu nie oznacza, że może się on poruszać po wszystkich kategoriach dróg bez ograniczeń. W przedmiotowej sprawie przepisy krajowe (rozporządzenie z dnia 6 września 2012 r.) ograniczają dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej na drodze krajowej nr [...] do 10 t.
Zdaniem organu odwoławczego, Wojewódzki Inspektor nie naruszył przepisów k.p.a. i wypełnił obowiązek z art. 7, art. 77 oraz art. 107 k.p.a. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a GITD nie dopatrzył się przesłanek do jego umorzenia w oparciu o art. 140aa ust. 4 p.r.d. Podkreślił, że pojazdem przewożono ładunek podzielny w postaci materiałów budowlanych w workach i na paletach, których nie można zaliczyć do ładunku sypkiego, ani drewna, w związku z czym nie znajdował zastosowania at. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. GITD wskazał na treść art. 61 p.r.d., określającego obowiązki w zakresie przewozu ładunku i stwierdził, że przepis ten nie określa sposobów działań jakie powinny podejmować osoby odpowiedzialne za załadunek, lecz określa do jakiego załadunku nie można dopuścić, aby nie doszło do nienormatywności pojazdu. Niedostosowanie się do wskazanych reguł załadunku przesądza o braku należytej staranności oraz o wpływie na powstałe naruszenie. Organ podkreślił, że w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności mu towarzyszących, aby nie narazić się na sankcje administracyjne, będące konsekwencją ich naruszenia. Jeżeli ładunek podzielny przewożony jest w ilości, która wraz z masą własną pojazdu przekracza dopuszczalne wartości tak, iż skutkuje to powstaniem nienormatywności pojazdu, to trudno o bliższy, bardziej bezpośredni i jednoznaczny związek przyczynowy między czynnościami przewozowymi, a stanem nienormatywności pojazd. Zdaniem GITD w rozpatrywanym stanie faktycznym wystarczyło na początku ustalić dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, aby ustalić, że ilość załadowanego towaru będzie skutkowała nienormatywnością pojazdu.
Organ odwoławczy podniósł, że Wojewódzki Inspektor pouczył spółkę o treści art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 222, poz. 1321), którego treść odpowiada art. 140aa ust. 4 p.r.d. oraz wezwał ją do przesłania dokumentacji i dowodów wskazujących na zaistnienie okoliczności, o których mowa w ww. art. 5. W toku postępowania, ani na etapie odwoławczym strona nie przedstawiła jednak dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Zdaniem GITD, w sprawie niniejszej nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie istnieć. Wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, było zaś okolicznością, na którą strona miała wpływ, jednakże przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności z nim związanych.
Skargę na powyższą decyzję złożyła C. Sp. z o.o. S.k.a., wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a.; Dyrektywy Rady 96/53/WE zmienionej Dyrektywą 2002/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady; przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym; a także wydanie decyzji w oparciu o błędne ustalenia faktyczne i zastosowanie do pomiaru nacisku na pojedynczą oś pojazdu wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10 C, która jest przeznaczona do pomiaru obciążeń jedynie do 10.000 kg. W rozpoznawanej sprawie przy użyciu tego urządzenia uzyskano pomiar 12.400 kg (12,4 t) na pojedynczą oś, a więc o 24% większy od dopuszczalnego. Wiarygodność takiego pomiaru zbliżona jest więc do zera. Po przekroczeniu dopuszczalnego obciążenia (10 t) błąd pomiarowy może wynosić nawet kilkadziesiąt procent.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 18 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Sąd I instancji stwierdził, że droga krajowa nr [...], na odcinku po którym poruszał się kontrolowany pojazd, została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku osi do 10 t. WSA przywołał treść art. 140aa ust. 1 i 3 p.r.d. i podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie należało wyjaśnić, czy postępowanie poprzedzające nałożenie kary pieniężnej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy oraz, czy organ prawidłowo zastosował przesłanki odpowiedzialności skarżącego. Sąd wskazał na funkcję dowodową, jaką pełni w postępowaniu protokół z kontroli drogowej i podniósł, że w niniejszej sprawie protokół kontroli potwierdza przekroczenie dopuszczalnych parametrów.
Zdaniem WSA, wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego zespołu pojazdu może być wyłącznie pomiar dokonany w toku kontroli drogowej, na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych, w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko bowiem taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania. W związku z powyższym, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, Sąd uznał, że kontrola drogowa, w toku której dokonano ważenia pojazdu, została przeprowadzona sposób prawidłowy, miejsce ważenia legitymowało się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów, a wagi miały świadectwo legalizacji. Nie ulega zaś wątpliwości, że podmiot dokonujący przewozu pojazdem nienormatywnym nie miał stosownego zezwolenia. W ocenie Sądu I instancji, okoliczność ta dowodzi jednoznacznie, że przewoźnik dopuścił do powstania naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu mogącego poruszać się po drodze publicznej. WSA podzielił stanowisko organu, że w ten sposób miał on pośrednio wkład w pogorszenie nie tylko stanu technicznego dróg, ale też przyczynił się do pogorszenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Nie zgodził się przy tym z argumentacją skarżącej o braku wpływu przewoźnika na przekroczenie parametrów obciążenia pojazdu i stwierdził, że nie można uznać, iż skarżący jako przewoźnik uczynił wszystko, aby uniknąć naruszenia prawa.
Konkludując Sąd I instancji wskazał, że zastosowane przez organ w toku czynności kontrolnych wagi typu SAW 10 C mogły służyć do pomiarów nacisków osi skontrolowanego pojazdu i określenia jego masy całkowitej i w tym zakresie powołał się na wyroki NSA z dnia 7 marca 2013 r. (sygn. akt II GSK 2280/11 i II GSK 2281/11).
WSA nie dopatrzył się również naruszenia przepisów Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. zmienionej Dyrektywą 2002/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 lutego 2002 r. i stwierdził, że art. 7 tej dyrektywy stanowi, iż ten akt normatywny nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim, ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych, niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. W polskim prawodawstwie kwestia ta uregulowana została w art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.; powoływanej dlej jako: u.d.p.), a zatem wprowadzenie dodatkowego elementu w prawie krajowym w postaci rozróżnienia dróg nie stanowi naruszenia przepisów wskazanej Dyrektywy.
W ocenie Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie organy nie naruszyły także innych przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego. Decyzje obu instancji nie naruszają w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła C. Sp. z o.o. S.K.A., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
I. prawa materialnego, a to Dyrektywy Rady 96/53/WE zmienionej Dyrektywą 2002/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady poprzez stwierdzenie, że na drodze krajowej nr [...] mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, w sytuacji gdy zgodnie z powołaną dyrektywą dopuszczalny nacisk na pojedynczą oś wynosi 11,5 t; oraz poprzez ustalenie wysokości nałożonej kary pieniężnej na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d. w odniesieniu do podanego decyzją błędnego dopuszczalnego nacisku na oś.
II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 145 § 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), poprzez oddalenie skargi pomimo, że w postępowaniu administracyjnym wystąpiło naruszenie przepisów postępowania mające istoty wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia przez organ administracyjny dyspozycji art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a., tj. zastosowania do pomiaru nacisku na pojedynczą oś pojazdu wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10 C, która to przeznaczona jest do pomiaru obciążeń jedynie do 10,000 kg, które to naruszenie winno spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji;
2. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i rozpoznanie sprawy w granicach podniesionych zarzutów, a nie w granicach sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż Sąd I instancji nie rozpoznał naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) p.r.d., uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji;
3. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) p.r.d. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy Sąd I instancji winien uchylić zaskarżoną decyzję w całości z uwagi na wydanie tejże decyzji pomimo występowania okoliczności uzasadniających umorzenie postępowania administracyjnego, gdyż skarżąca dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem.
Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty są uzasadnione.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny Sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem I instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.
Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia. W tym kontekście należy podkreślić, że nie wszystkie postawione zarzuty pozwalały na dokonanie oceny legalności zaskarżonego wyroku. Mimo to Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za uzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie dotyczącym ustalenia okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę uznania, że naruszono art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika z kolei, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Uzasadniając, że doszło do naruszenia tych przepisów, skarżący podniósł przede wszystkim, że w sprawie nie dokonano wyczerpujących ustaleń dotyczących parametrów wag użytych do pomiaru nacisku osi. Jego zdaniem, użyte podczas kontroli pojazdu wagi SAW 10C, mające maksymalne obciążenie 10 t, nie mogły służyć do stwierdzenia nacisku, który wartość tę przekracza (12,4 t). W ocenie skarżącego, pomiaru dokonano niezgodnie z instrukcją producenta wag, a zatem na jego podstawie nie można było wymierzyć kary za przejazd pojazdem nienormatywnym. Innymi słowy w świetle twierdzenia skargi kasacyjnej organy, a za nimi Sąd I instancji przyjęły, że nacisk na przednią napędową oś pojazdu wynosił 12,45 t, gdy ze świadectwa legalizacji wag nieautomatycznych użytych w czasie kontroli wynika, iż ich maksymalne obciążenie może wynieść 10 t. W takiej sytuacji dokonany pomiar jest niewiarygodny i nie może stanowić podstawy stwierdzenia, że doszło do przejazdu pojazdem nienormatywnym, co było podstawą wymierzenia kary.
Nie ma wątpliwości, że z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2013 r. wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy użyciu dwóch przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C, posiadających Świadectwo Zgodności oraz aktualne świadectwo legalizacji ponownej. Waga SAW 10C przeznaczona jest do pomiaru obciążenia koła i osi w ramach nadzoru ruchu drogowego. Dopuszczalna jest jednak możliwość połączenia dwóch wag przeznaczonych do pomiaru obciążenia koła, a wówczas waga wyświetli wartość obciążenia osi. Maksymalne obciążenie użytych wag wynosi 10 ton dla każdej z wag z osobna, a ponieważ, jak wynika z protokołu, każda oś pojazdu ważona była oddzielnie przy użyciu 2 wag, co spowodowało, że maksymalny nacisk każdej z osi pojazdu mógł wynieść do 20 t, co nie przekroczyłoby dopuszczalnego obciążenia dla połączonych wag. Ze znanej Sądowi z urzędu instrukcji obsługi wag oraz świadectwa ich homologacji wynika jednak jednoznacznie, że wagi pod czas pomiaru wartości obciążenia osi muszą być połączone w konfiguracji dwóch wag. Mimo to w aktach sprawy brak jest informacji na temat kwestii połączenia wag podczas dokonywanego w niniejszej sprawie pomiaru, a pełnomocnik organu podczas rozprawy wskazał, że wagi te prawdopodobnie nie były połączone. Informacji na temat połączenia wag podczas pomiaru nie zawierają także decyzje organów administracji obu instancji, ani protokół kontroli, a w akta nie zawierają istotnego w takich sytuacjach arkusza pomiarów, którego sporządzenie zwykle poprzedza sporządzenie protokołu kontroli. W takiej sytuacji zarzut naruszenia art. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. należy uznać za usprawiedliwiony.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy odnieść się do kwestii prawidłowości skonstruowania przez profesjonalnego pełnomocnika tego zarzutu. Zarzut skargi kasacyjnej podniesiony w oparciu o podstawę kasacyjną, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., który obejmuje bowiem naruszenie Dyrektywy Rady 96/53/WE zmienionej Dyrektywą 2002/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady poprzez stwierdzenie, że na drodze krajowej nr [...] mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, w sytuacji gdy zgodnie z powołaną dyrektywą dopuszczalny nacisk na pojedynczą oś wynosi 11,5 t, oraz poprzez ustalenie wysokości nałożonej kary pieniężnej na podstawie art. l40ab ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym w odniesieniu do podanego decyzją błędnego dopuszczalnego nacisku na oś. Należy po pierwsze stwierdzić, że podnosząc ten zarzut autor skargi kasacyjnej nie wskazał formy naruszenia przepisów. W tym kontekście należy też zauważyć, że zarówno w petitum skargi kasacyjnej, jak i jej uzasadnieniu nie wskazano także, który konkretnie przepis Dyrektywy Rady 96/53/WE został naruszony przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nadmieniono jedynie, że Ogólnopolski Związek Pracodawców Transportu Drogowego skierował do Komisji Europejskiej skargę przeciwko polskiej administracji rządowej i samorządowej za naruszenie prawa wspólnotowego w zakresie postanowień pkt 3 rozdziału 8 Załącznika XII do Traktatu dotyczącego przystąpienia Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji do Unii Europejskiej, oraz przepisu art. 3 ust. 1 Dyrektywy Rady 96/53/WE jednak nie wskazano, czy zdaniem kasatora Sąd I instancji naruszył te przepisy. W tym miejscu podzielić należy prezentowane w judykaturze stanowisko, wedle którego wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 614/13, LEX nr 1574678; z 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12, LEX nr 1295809). W rozpoznawanej sprawie nie wskazano jednostki redakcyjnej cytowanego aktu prawnego, co powoduje, że nie został spełniony wymóg prawidłowego sformułowania zarzutu skargi kasacyjnej. Uniemożliwia to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ustosunkowanie się do treści tak sformułowanego zarzutu.
Jak wynika z powyższego w toku postępowania organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organy winny prawidłowo odczytać treść przepisów k.p.a., które zostały naruszone i ustalić w sposób prawidłowy, pełny i rzetelny, czy podczas ważenia pojazdu dokonanego w dniu [...] sierpnia 2013 r. przy użyciu dwóch przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C wagi te były, czy też nie były połączone, a co za tym idzie czy pomiar ten może być w ogólne uznany za przeprowadzony zgodnie z przepisami prawa i wiarygodny. Wszystkie ustalenia winny znaleźć odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Dopiero bowiem na takim etapie może zostać podjęta prawidłowa decyzja w przedmiocie ewentualnej odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz naruszający przepisy prawa.
Ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnione jest uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów obu instancji. Ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwiony zarzut opisany w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej i wydał wyrok reformatoryjny, to zbędna była ocena pozostałych zarzutów procesowych odnoszących się do postępowania przed Sądem I instancji.
Kierując się przedstawionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 w związku z art. 203 pkt 1, art. 200 w związku z art. 193 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło