II SA/Ol 383/15
WyrokWSA w Olsztynie2015-05-21
Skład orzekający: Alicja Jaszczak-Sikora, Hanna Raszkowska, Katarzyna Matczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorcy, któremu zlecono usunięcie i przechowywanie pojazdu na podstawie art. 130a Prawa o ruchu drogowym, przysługuje wynagrodzenie ustalone według stawek z uchwały rady powiatu lub własnego cennika, czy też organ egzekucyjny powinien ustalić je samodzielnie na podstawie innych kryteriów?Ratio decidendi
Przedsiębiorcy, któremu zlecono usunięcie i przechowywanie pojazdu na podstawie art. 130a Prawa o ruchu drogowym, nie przysługuje automatycznie wynagrodzenie ustalone według stawek z uchwały rady powiatu lub własnego cennika. Stawki te mają charakter opłat sankcyjnych obciążających właściciela pojazdu lub stanowią dochód powiatu. Organ egzekucyjny powinien ustalić wynagrodzenie i zwrot kosztów na podstawie art. 102 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uwzględniając rzeczywiste, udokumentowane wydatki i wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach, opierając się na analizie danych od innych urzędów lub umów.Stan faktyczny
Skarżący, T.R., będący dozorcą pojazdu usuniętego z drogi na podstawie art. 130a Prawa o ruchu drogowym, domagał się od Skarbu Państwa wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdu. Organ pierwszej instancji przyznał mu część żądanej kwoty, ustalając ją na podstawie średnich stawek z innych urzędów skarbowych i faktury z 2008 r. Po zażaleniu skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ustalania wynagrodzenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi T. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie pojazdu oddala skargę.
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] przyznał dozorcy – T.R. kwotę 971,86 zł brutto tytułem zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, wynagrodzeniem za dozór oraz kwot związanych z holowaniem i przechowywaniem pojazdu marki [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) zwanej dalej: u.p.r.d., i przejętego na rzecz Skarbu Państwa. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) zwanej dalej: kpa. w związku z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) zwanej dalej: u.p.e.a., § 3 pkt 1 lit. a, § 4 ust. 1 pkt 3, § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237).
W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z 14 stycznia 2013 r. T.R. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o przyznanie wynagrodzenia, według stawek ustalonych przez Radę Powiatu O. obowiązujących w okresie usunięcia i przechowywania pojazdu, za usunięcie, przyjęcie i przechowywanie pojazdu marki [...] nr rej. [...] od 9 lutego do 10 sierpnia 2008 r., tj. za 183 doby w łącznej kwocie 2.997,81 zł brutto. Następnie w piśmie z dnia 25 lutego 2013 r. strona sprostowała wcześniejszy wniosek i wniósł o zastosowanie stawek wynikających z cennika obowiązującego w jego przedsiębiorstwie, tj. o przyznanie wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie pojazdu w wysokości 4.184,46 zł brutto pomniejszonej o częściową wypłatę wynagrodzenia przez organ w kwocie 994,51 zł brutto, zgodnie z fakturą z dnia 5 listopada 2013 r., a także pomniejszonej o wypłatę przez właściciela pojazdu kwoty 750,00 zł brutto. Po rozpatrzeniu wniosku, organ odmówił wypłacenia kwoty 3095,00 zł netto tytułem opłaty za parkowanie przedmiotowego pojazdu i wyjaśnił, że stawki stosowane przez przedsiębiorcę nie wiążą organów przyznających te należności. Fakt opłacenia należności wynikającej z faktury z dnia 4 września 2008 r., w której została zastosowana stawka 20,00 zł netto nie może być podstawą domagania się od Skarbu Państwa, aby w każdym przypadku taka stawka została zapłacona. Opłaty za parkowanie jakie ustala przedsiębiorca mogą się odnosić do prywatnych właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie art. 130a u.p.r.d. Organ zauważył, że przedstawiona przez skarżącego kalkulacja poniesionych kosztów odzwierciedla wyłącznie poziom stawek ustalonych przez niego i nie zawiera konkretnych wydatków, ani sposobu ich obliczenia. Również pomimo wezwania strony przez organ skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów oraz nie przedstawił faktów, które uzasadniałby przyznanie wynagrodzenia we wnioskowanej wysokości. W tej sytuacji określono wysokość wynagrodzenia w oparciu o średnią stawkę, wyliczoną na podstawie stawek stosowanych przez inne urzędy skarbowe, jak również do analizy przyjęto dwie umowy dotyczące wykonywania usług parkingowych na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz stawkę wynikającą z faktury VAT z dnia 4 września 2008 r. w wysokości 20,00 zł netto. Obliczona w ten sposób średnia arytmetyczna wyniosła 6,83 zł, a zatem należność za parkowanie przez 183 dni określono w wysokości 1.537,36 zł brutto. Z kolei odnośnie kosztów holowania pojazdu, średnia arytmetyczna wyniosła 2,50 zł, a zatem kwota należna za holowanie przez 60 km wyniosła 184,50 zł brutto. Natomiast w ocenie organu, po dokonaniu analizy informacji z innych urzędów skarbowych, brak jest podstaw do odrębnego naliczania kosztów załadunku i rozładunku pojazdu, a także opłaty za przyjęcie pojazdu na parking. W tej sytuacji organ przyznał skarżącemu jako dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu w wysokości 1.721,86 zł brutto, którą to kwotę pomniejszył o wyegzekwowaną od pierwotnego właściciela kwotę 750,00 zł.
W zażaleniu na to postanowienie T.R. zarzucił naruszenie art. 102 § 2 u.p.e.a., art. 836 Kodeksu cywilnego, art. 7 i art. 87 § 1 i 2 Konstytucji RP, art. 7 kpa., art. 130a u.p.r.d. oraz postanowień uchwały NSA z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10. Zdaniem skarżącego, w sytuacji braku umowy pomiędzy nim a organem skarbowym należało przyjąć taryfy obowiązujące na danym obszarze lub wynagrodzenia w danych stosunkach przyjęte. Skarżący zauważył, że w niniejszej sprawie została już uregulowana należność za przechowywanie pojazdu w kwocie 20,00 zł netto za każdą dobę, stawka ta wynika z cennika przedsiębiorstwa i została już przez organ wypłacona. Nie ma zatem podstaw do poszukiwania innych mierników określenia wysokości wynagrodzenia. Ponadto skarżący wyjaśnił, że czynność polegająca na załadunku i rozładowaniu usuniętego pojazdu jest składową częścią usuwania pojazdu. Zarówno taryfa prawa miejscowego, jak i cennik przedsiębiorstwa wyodrębnia takie czynności jako odpłatne.
Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w obecnym stanie prawnym, ukształtowanym przede wszystkim uchwałą NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, powstała możliwość żądania przez dozorcę wynagrodzenia określonego w art. 102 § 2 u.p.e.a. za okres poprzedzający przejście własności pojazdów usuniętych w trybie art. 130a ustawy u.p.r.d. na rzecz Skarbu Państwa, z której to możliwości skorzystał skarżący. Wyjaśniono, że stosownie do brzmienia art. 102 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba, że dozorca jest jedną z osób wymienionych w przepisie art. 101 § 1 u.p.e.a. Kwestią bezsporną w rozpoznawanej sprawie jest, że skarżącemu słusznie i zgodnie z prawem przyznano zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, wynagrodzeniem za dozór oraz kwot związanych z holowaniem i przechowywaniem pojazdu marki [...] nr rej. [...]. Sporna pozostaje jednak wysokość przyznanej kwoty. Zdaniem organu II instancji, błędne jest stanowisko skarżącego, że do przedsiębiorców świadczących usługi z zakresu przechowywania pojazdów powinny być stosowane stawki ustalane uchwałami rad powiatu, obowiązujące na danym terenie. Opłaty za parkowanie i zwiezienie pojazdu ustalane przez rady powiatu w trybie art. 130a u.p.r.d. nie mają wprost zastosowania do Skarbu Państwa, który zgodnie z prawem stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu. Stawki te mogą natomiast stanowić jeden z elementów ustalenia kwoty wynagrodzenia za dozór pojazdu.
W ocenie organu odwoławczego, kwestia należnego wnioskodawcy wynagrodzenia, zgodnie z orzecznictwem NSA - wyrok z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 730/10 - w sytuacji braku umowy łączącej strony przy jednoczesnym braku przedstawienia przez stronę rzeczywistych poniesionych faktycznie kosztów na usunięcie pojazdów z drogi wymagała przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania dowodowego we własnym zakresie. Za prawidłowe uznano działanie organu I instancji, który ustalił stawkę za usunięcie pojazdu z drogi na podstawie danych od innych urzędów skarbowych na terenie województwa, jak również z uwzględnieniem zapłaconej skarżącemu stawki wynikającej z faktury VAT z dnia 4 września 2008 r. w wysokości 20,00 zł netto. Organ II instancji wyjaśnił również, że żądane przez skarżącego dodatkowe opłaty związane z przyjęciem pojazdu na parking, jego załadunkiem oraz rozładunkiem, są zawarte w uwzględnionych przez organ pierwszoinstancyjny kwotach za zwiezienie i przechowywanie pojazdu. Poza tym z ustaleń organu wynika, że skarżący nadal dochodzi swoich należności od właściciela pojazdu w drodze postępowania cywilnego i posiada nakaz zapłaty wydany przez Sąd Rejonowy w O. w postępowaniu upominawczym przeciwko pierwotnemu właścicielowi tego pojazdu. Prowadzona przez komornika sądowego egzekucja okazała się w części bezskuteczna, ale skarżący uzyskał od właściciela pojazdu kwotę 750,00 zł. Z tego względu organ uwzględnił te okoliczności i pomniejszył przyznaną kwotę o wysokość kwoty uzyskanej przez skarżącego od pierwotnego właściciela pojazdu.
T.R. zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jego uchylenia w części dotyczącej wysokości wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: art. 102 § 2 u.p.e.a., art. 836 Kodeksu cywilnego, art. 7 i art. 87 § 1 i 2 Konstytucji RP, art. 6 i 28 kpa. poprzez wykroczenia poza obowiązujące przepisy oraz niepowiadomienie strony o czynnościach organu, a także naruszenie postanowień uchwały NSA z dnia 29 listopada 2010 r. sygn.. I OPS 1/10 i uchwały SN z dnia 18 czerwca 2007 r. sygn. CZP 47/07.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nieprawidłowo zastosowano art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449), bowiem przepisy te dotyczą przypadków przechowywania pojazdów, które zostały zatrzymane przez organy państwa w sprawach egzekucyjnych prowadzonych przez te organy. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, zastosowane zatem powinny być przepisy kpa. Zdaniem skarżącego, podstawa przechowywania pojazdu w niniejszej sprawie wynika z przepisów u.p.r.d. i zawartej na podstawie tej ustawy umowy (art. 130a ust. 5f u.d.p.). Żaden z przepisów nie określa ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór, należy zatem zastosować art. 836 Kodeksu cywilnego, który przewiduje pierwszeństwo umowy lub taryfy przy określaniu wysokości wynagrodzenia. Zdaniem strony, jeżeli organ nie uwzględnia stawki ustalonej w umowie zawartej przez skarżącego z jednostką samorządu terytorialnego, czy w uchwale samorządu terytorialnego, to stawką w danych stosunkach przyjętą jest stawka właściwa dla parkingów depozytowych albo stawka z cennika strony. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu II instancji, że stawki ustalane uchwałami powiatów odnoszą się do innych niż Skarb Państwa właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie art. 130a u.p.r.d., skoro Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu w związku z jego porzuceniem przez pierwotnego właściciela. Poza tym zauważył, że organ uiszczał wcześniej na jego rzecz wynagrodzenie za parkowanie pojazdu w wysokości żądanej przez skarżącego, wynikającej z cennika jego przedsiębiorstwa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuję:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu
- art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, wobec czego skarga nie mogła zostać uwzględniona i podlegała oddaleniu.
W niniejszej sprawie skarżący domaga się zwrotu kosztów poniesionych w związku z usunięciem z drogi, odholowaniem pojazdu marki [...] nr rej. [...] oraz wynagrodzenia z tego tytułu w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Początkowo skarżący twierdził, że podstawą do wyliczenia tych kosztów powinny być stawki wynikające z uchwały Rady Powiatu w O., a następnie uznał, że należy zastosować stawki określone w cenniku obowiązującym w jego przedsiębiorstwie w okresie przechowywania wskazanego pojazdu.
Wyjaśnić w tym miejscu pozostaje, że w ówczesnym brzmieniu, jak i obecnie, przepisu art. 130a u.p.r.d. w ust. 1 i 2 określone zostały przypadki, w których obligatoryjnie lub fakultatywnie pojazd jest usuwany z drogi na koszt jego właściciela. Chodzi tu o sytuacje zagrażające bezpieczeństwu w ruchu drogowym, za które odpowiedzialność ponosi właściciel pojazdu, także w sytuacji udostępnienia czy powierzenia pojazdu innej osobie. Zgodnie z ust. 5a i 5c tego artykułu (w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym wnioskiem) pojazd był usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę i umieszczany na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Ustęp 6 stanowił, że wysokość opłat ustala rada powiatu. Ustęp 7 wskazywał zaś, że wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 6. Ustęp 10 tego artykułu przewidywał natomiast instytucję przejścia z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów, które zostały usunięte z drogi na skutek naruszenia przepisów o bezpieczeństwie lub porządku ruchu drogowego wskazanych w ust. 1 lub ust. 2 tego artykułu oraz nie zostały odebrane przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia ich usunięcia. Do przejścia własności takich pojazdów na rzecz Skarbu Państwa dochodziło w związku z uznaniem ich za porzucone z zamiarem wyzbycia się własności. Wskazać należy, że cytowany przepis art. 130a ust. 10 u.p.r.d. w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. P 4/06, (Dz.U. Nr 100, poz. 649) uznany za niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis we wskazanym zakresie utracił moc z dniem 12 czerwca 2009 r.
W aktualnym stanie prawnym starosta występuje do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, jeżeli nie został on w tym terminie odebrany przez właściciela lub osobę uprawnioną (art. 130 a ust. 10 u.p.r.d.). Obecnie w myśl art. 130a ust. 5f u.p.r.d. usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Stosownie do obowiązującego ust. 5c pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. W myśl ust. 6 tego przepisu rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2 oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat za usunięcie pojazdu i jego parkowanie. Zgodnie z ust. 6e opłaty, o których mowa w ust. 6 stanowią dochód własny powiatu.
Analiza przytoczonych przepisów, a w szczególności ich wykładnia systemowa i funkcjonalna wskazują, że stawki opłat ustalane przez radę powiatu za usuwanie i parkowanie pojazdów w sytuacjach opisanych w ust. 1 i 2 art. 130a u.p.r.d. nie stanowiły o wynagrodzeniu przysługującym przedsiębiorcy, któremu zlecono usunięcie i parkowanie pojazdu, ale, jak to sprecyzował ustawodawca aktualnie, stanowiły dochód jednostki samorządu terytorialnego, której powierzono te zadania. Przechowawca miał obowiązek wydać pojazd po okazaniu mu dowodu uiszczenia opłaty (ust. 7 art. 130a u.p.r.d. w brzmieniu ówcześnie obowiązującym). Zatem to nie przechowawcy właściciel pojazdu uiszczał opłatę. Omawiany art. 130a u.p.r.d. ani w poprzednim brzmieniu ani obecnym nie określał, w jaki sposób ma zostać naliczone wynagrodzenie należne jednostce wyznaczonej przez starostę do usunięcia i parkowania pojazdu. Nie budziło jednak wątpliwości, że opłata naliczana zgodnie z uchwałą rady powiatu obciążała właściciela pojazdu, który spowodował konieczność jego usunięcia na parking strzeżony, a po jej uiszczeniu następowało wydanie pojazdu. Wynika z tego, że wysokość naliczonej opłaty uwzględniała należne przechowawcy wynagrodzenie, ale prócz niego opłata zawierała sankcję za naruszenie porządku prawnego i konieczność podjęcia działania przez organy państwa, stanowiąc dochód jednostki samorządu terytorialnego. Reasumując nie można się zgodzić ze stanowiskiem skarżącego, że należne mu jest wynagrodzenie za usunięcie pojazdu z drogi równe opłacie ustalonej według stawek przyjętych w obowiązującej wówczas uchwale Rady Powiatu O.
Wskazać również pozostaje, że w ocenie składu orzekającego Sądu zapisy powoływanych przez skarżącego uchwał nie wiążą organów orzekających w niniejszej sprawie, które rozpatrywały roszczenie skarżącego w trybie art. 102 § 2 u.p.e.a, w związku z poniesionymi przez niego kosztami za usunięcie pojazdu z drogi oraz wynagrodzenia. Przypomnieć należy, że tylko taki zakres czynności jest przedmiotem oceny organów wobec wyraźnego w tym zakresie wniosku strony skarżącej. Droga administracyjna dla dochodzenia roszczeń za te czynności została potwierdzona powoływaną przez skarżącego uchwałą NSA z dnia 29 listopada 2010 r. (sygn. akt I OPS 1/10, opublikowana ONSAiWSA 2011/1/3), w której Sąd stwierdził, że jeżeli właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 u.p.r.d. oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd uznał, że istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym, które jest wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem jest to zadanie wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków. Przy czym już w uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP 47/07 Sąd Najwyższy wskazał, że Skarb Państwa, na którego przeszła własność pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.r.d. nie łączy z osobami prowadzącymi parking umowa przechowania, a więc stosunek zobowiązaniowy w rozumieniu prawa cywilnego, ale jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu tej uchwały stwierdził również, że po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieodebranego pojazdu, jego nowy właściciel, którym jest Skarb Państwa, wstępuje w taki stosunek administracyjny, jaki łączył dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking.
Wbrew przekonaniu skarżącego nie oznacza powyższe, że przysługuje mu od Skarbu Państwa wynagrodzenie ustalone według stawek określonych w uchwale rady powiatu. Jak wskazano powyżej, stawki te ustalane były nie jako należne jednostce wykonującej zlecenie organów państwa wynagrodzenie, ale jako opłata sankcyjna, obciążająca pierwotnych właścicieli za naruszenie porządku prawnego, uiszczana organowi. Podkreślić też należy, że powołane uchwały poza wskazaniem administracyjnoprawnej drogi dochodzenia przez podmiot roszczeń z tytułu wykonanego zlecenia usunięcia i parkowania pojazdu, nie wskazują, aby należne przechowawcy wynagrodzenie ustalane miało być według stawek określanych w uchwałach rady powiatu czy w cenniku obowiązującym u przedsiębiorcy, który usunął pojazd z drogi, a następnie go przechowywał.
Należy zauważyć, że w uchwale o sygn. I OPS 1/10 NSA przesądził jedynie, że stawki opłat ustalanych przez radę powiatu powinny także uwzględniać takie okoliczności, jak zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu i warunki jego sprawowania oraz że mają one zastosowanie, gdy właściciel nie odebrał auta w terminie. Nie stwierdził natomiast, aby według tych stawek obliczane było wynagrodzenie jednostki sprawującej dozór i dokonującej usunięcia pojazdu. Przeciwnie, z treści uzasadnienia uchwały wynika w sposób nie nasuwający wątpliwości, że podstawą ustalenia wynagrodzenia dozorcy oraz zwrotu wydatków jest art. 102 § 2 u.p.e.a., co oznacza obowiązek ustalenia tego wynagrodzenia oraz wydatków z uwzględnieniem wskazanych przez NSA okoliczności, a nie stosowania wprost stawek ustalonych przez radę powiatu na innej podstawie i w innym celu. W związku z powyższym organy orzekające prawidłowo rozstrzygały w oparciu o wskazana wyżej podstawę prawną.
Stosownie do treści art. 102 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny przyznaje, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1 tej ustawy. Wykładnia językowa tego przepisu daje podstawę do wyprowadzenia wniosku, że zwrot koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków i wynagrodzenia poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. Dodatkowo to na dozorcy ciąży obowiązek wykazania swych poniesionych kosztów (tak NSA w wyrokach: z dnia 5 lutego 2013 r., I OSK 2219/12 i z dnia 28 stycznia 2011 r., I OSK 494/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wysokość zaś wynagrodzenia, co jednolicie przyjmowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, odpowiadać powinna wynagrodzeniu przyjętemu w danych stosunkach, stosownie do art. 836 k.c. Zauważyć należy, że unormowanie to nie ma zastosowania w zakresie w jakim odwołuje się ono do umów i taryf, które z istoty swej odnoszą się przecież do stosunków cywilnoprawnych między stronami umowy przechowania. W rozpatrywanym przypadku, co wynika jednoznacznie z obu powoływanych w skardze uchwał, nie obowiązują zaś co do zasady unormowania umowne lub taryfowe. Dlatego odpowiednie zastosowanie art. 836 k.c. można odnieść wyłącznie do tej części tego przepisu, w której stanowi on o należnym wynagrodzeniu przyjętym w danych stosunkach (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 131/09, dostępny w CBOSA).
Niezależnie od powyższego, w wydanych postanowieniach organy orzekające prawidłowo stwierdziły, że skarżący nie wykazał, jakie poniósł wydatki związane z usunięciem pojazdów z drogi, nie przedstawił stosownych dokumentów ani nie wskazał sposobu ich wyliczenia. Dokumentem takim nie jest bowiem powołanie się na wyliczenie zawarte we wnioskach skarżącego z dnia 14 stycznia 2013 r. oraz z dnia 25 lutego 2014 r., gdzie wyliczenia tam zamieszczone oparto najpierw o stawki wynikające z uchwały Rady Powiatu O., a następnie o stawki wynikające z cennika stosowanego w przedsiębiorstwie skarżącego. Takie działanie skarżącego powodowało przerzucenie na organ obowiązku ustalenia i wyliczenia koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi w danych stosunkach. W tej sytuacji organ I instancji zasadnie ustalił wydatki i wynagrodzenie w oparciu o stawki za usunięcie pojazdu z drogi na podstawie danych od innych urzędów skarbowych na terenie województwa, jak również z uwzględnieniem zapłaconej skarżącemu stawki wynikającej z faktury VAT z dnia 4 września 2008 r. w wysokości 20,00 zł netto. Wprawdzie wysokość kosztów związanych z usunięciem pojazdu z drogi, obejmujących m.in. załadunek i rozładunek, została przeanalizowana na podstawie danych uzyskanych od innych podmiotów, to jednak organ zasadnie uznał, że najbliższe faktycznych kosztów ponoszonych przez skarżącego są koszty, które w tych samych realiach prowadzonej działalności oraz w ramach tych samych wymogów stawianych podmiotom wyznaczonym przez starostę ponosiły inne podmioty z tego samego województwa.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło