II SA/Ol 289/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2015 r. sprawy ze skargi M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 15 lipca 2010 r. działający z upoważnienia Prezydenta "[...]" Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" przyznał M.L. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieka nad matką "[...]" w kwocie 520,00 zł, na okres od 1 lipca 2010 r. na stałe. Decyzja ta wygasła z mocy prawa w dniu 1 lipca 2013 r. W dniu 11 lipca 2013 r. M.L. złożyła wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką "[...]" . Decyzją z dnia 24 lipca 2013 roku organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu podał, że z treści orzeczeń Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa z 26.11.1986 r., 12.01.1989 r. oraz 28.03.1994 r. wynika, że "[...]" została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów. W dołączonych dokumentach data powstania inwalidztwa nie została określona, a strona nie dołączyła stosownego orzeczenia, z którego wynikałaby data powstania niepełnosprawności. W związku z powyższym organ pierwszej instancji stwierdził, że M.L. nie spełnia przesłanki uprawniającej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia 8 listopada wyżej wymieniona decyzja z dnia 24 lipca 2013 r. została uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji Decyzją z dnia 25 marca 2014 r. organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazał, iż nie jest możliwym ustalenie daty powstania niepełnosprawności w przypadku [...]", a zatem nie można było uznać, iż niepełnosprawność powstała przed 18 rokiem życia. M.L. w odwołaniu od powyższej decyzji zarzuciła niekonstytucyjność art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy zmieniającej z dnia 7 grudnia 2012 r. i powołała się na ochronę praw nabytych oraz zasadę zaufania do państwa. Podniosła, że decyzją z dnia 15 lipca 2010 r. przyznano jej przedmiotowe świadczenie na stałe i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i wypłatę - od dnia 1 lipca 2013 r. świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 620 zł miesięcznie. Decyzją z dnia 21 lipca 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]" utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Następnie wyrokiem z dnia 4 listopada 2014 r. w sprawie: II SA/Ol 1021/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie - na skutek skargi złożonej przez stronę - uchylił decyzje Kolegium z dnia 21 lipca 2014 r. W uzasadnieniu podał, że podstawą materialnoprawną decyzji był przepis art. 17 ust. 1b ustawy oświadczeniach rodzinnych a wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. w sprawie: K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Sąd wskazał, iż rozpatrując ponownie sprawę organ winien uwzględnić stanowisko Trybunału Konstytucyjnego przedstawione w w/w wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...]" decyzją z dnia 3 lutego 2015 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podało, że zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2013 r., poz. 1456 z późno zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Postępowanie dowodowe wykazało, że rodzina M.L. składa się z 5 osób. Wnioskodawczyni mieszka z mężem [...]", dwójką dzieci [...]" oraz matką [...]" i bezspornym jest, iż M.L. sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką [...]", która jest wdową i na podstawie orzeczeń Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w [...]" (nr akt [...]") z dni 26.11.1986 r., 12.01.1989 r. oraz 28.03.1994 r.) zaliczona została do pierwszej grupy inwalidów z powodu ogólnego stanu zdrowia. M.L. pomaga matce we wszystkich czynnościach życia codziennego, tj. [...]" wozi do lekarza. W związku ze sprawowaną opieką otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 1.07.2010 r. do 30.06.2013 r. Świadczenie zostało przyznane stronie na stałe decyzją organu pierwszej instancji z dnia 15 lipca 2010 r. Wnioskodawczyni nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy, nie pracuje zawodowo, ponieważ zajmuje się opieką nad matką. Jest ubezpieczona przy mężu w jego miejscu pracy. Jednocześnie z orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i zatrudnienia nr [...]" w [...]" z dnia 10 kwietnia 1980 r. wynika, iż na podstawie tego orzeczenia zaliczono [...]" (ur. [...]" r.) czasowo do trzeciej grupy inwalidzkiej. Jednocześnie organ wskazał, iż decyzją z dnia 25 sierpnia 2014 r. działający w imieniu Prezydenta [...]" Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał M.L. zasiłek dla opiekuna (na [...]") w kwocie 520,00 zł na okres od 1 lipca 2013 r. na stałe. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie przywołana decyzja z dnia 25 sierpnia 2014 r. ma decydujące znaczenie. Zgodnie bowiem z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b zmieniony został przez art. 17 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567) zmieniającej nin. ustawę z dniem 15 maja 2014. SKO uznało, że choć odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ pierwszej instancji oparta była na innej podstawie prawnej to jednak w aktualnie obowiązującym stanie faktycznym i prawnym brak jest nadal podstaw do przyznania stronie świadczenia. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło skarżącej, jakie świadczenia mogą być przyznawane i jakie kryteria należy spełnić, aby je otrzymać, wyjaśniając jednocześnie, że strona otrzymuje świadczenie w niższej wysokości niż świadczenie konkurencyjne, z tego powodu, że wszystkie świadczenia opiekuńcze wzajemnie się wykluczają, w tym znaczeniu, iż przyznanie (pobieranie) jednego z nich stanowi przesłankę odmowy przyznania świadczenia w innej, konkurencyjnej formie, a zatem za okres, w którym strona pobiera zasiłek dla opiekuna nie może być jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Organ poinformował też, że w swojej poprzedniej decyzji z dnia 21 lipca 2014 r., która została następnie uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 listopada 2014 r. pouczył stronę o możliwości ubiegania się przez nią o zasiłek dla opiekuna. Działanie to wynikało z realizacji zasady zaufania do organów administracji publicznej i podkreślił, iż decyzja tamta została wydana wówczas, gdy obowiązywał inny stan prawny w sprawie, tj. miało to miejsce przed zakwestionowaniem zgodności z Konstytucją art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez Trybunał Konstytucyjny. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]" M.L. wniosła o jej zmianę poprzez uwzględnienie prawomocnej decyzji administracyjnej przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne na stałe i wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 01.07.2013 r. do 30.04.20 14 r. w kwocie po 620 zł i za okres od 1.05.2014 r. do 31.12.2014 r. w kwocie 800 zł i od 1.01.2015 r. w kwocie 1.200 zł oraz ustawowych odsetek. W uzasadnieniu podała, że do wydania zaskarżonej decyzji doszło w wyniku wyroku WSA w Olsztynie z dnia 4.11.2014 r. uchylającego decyzję SKO z dnia 21.07.2014r., w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreśliła, że, ustawa o zasiłku dla opiekuna nie realizuje wyroku TK z 5 grudnia 2013 r. w którym Trybunał nakazał usunięcia niekonstytucyjności przez stosowną zmianę przepisów. Dodała, że ustawodawca bezprawnie uniemożliwił jej ponowne nabycie praw wcześniej posiadanych a narzucając ograniczony czas czterech miesięcy, na złożenie wniosku zastawił pułapkę prawną, aby ponownie nie otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]" z dnia 3 lutego 2015 r., którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z dnia 25 marca 2014 r. odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką [...]". Organy orzekające w sprawie uznały, że skarżąca nie spełniła jednej z przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia, tj. ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Przypomnieć należy, że art. 17 zawiera w ust. 1 – ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych formułuje generalną zasadę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W jego poszczególnych jednostkach redakcyjnych ustawodawca szczegółowo wskazał tryb i określił zasady zobowiązując organy do ich stosowania. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy – świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; Tymczasem – co w przedmiotowej sprawie nie jest sporne – decyzją z dnia 25 sierpnia 2014 r. działający w imieniu Prezydenta [...]" Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał M.L. zasiłek dla opiekuna ( na [...]") w kwocie 520,00 zł na okres od 1 lipca 2013 r. na stałe. Z unormowania zawartego w art. 17 jednoznacznie wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego w tym przepisie – poza wypełnieniem przesłanek podmiotowych, które nie są w sprawie sporne, a tym samym nie wymagają szerszego ustosunkowania się – muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki natury przedmiotowej. Pierwsza z nich ma charakter pozytywny i polega – co do zasady – albo na nie podejmowaniu, albo na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą uprawnioną – stosownie do art. 17 ust 1 ustawy. Druga zaś ma charakter negatywny, a mianowicie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń wymienionych w jej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a lub b. Prawo do świadczenia określonego w art. 17 ustawy stanowi zamkniętą regulację normującą możliwość jego przyznania. Dlatego nie można prawa do niego wywodzić z innych niż wskazanych w treści tego przepisu zdarzeń i sytuacji, a tym bardziej z innych ustaw, aniżeli ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjęcie odmiennego poglądu w rozpatrywanej sprawie oznaczałoby zanegowanie zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP), wymagającej przestrzegania prawa zarówno przez obywateli, jak i organy administracji. (por wyrok WSA w Gliwicach z 2014-08-26, sygn. akt IV SA/Gl 26/14 ) Sformułowanym przez organy w badanym zakresie wnioskom, nie można zarzucić, że są nielogiczne, naruszają zasady doświadczenia życiowego a tym samym zasadę swobodnej oceny dowodów. Fakt, że strona skarżąca nie zgadza się z taką oceną nie świadczy o tym, że został naruszony obowiązek wszechstronnego zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]" szczegółowo wyjaśniło skarżącej przesłanki jakimi kierowało się wydając rozstrzygnięcie ze szczególnym uwzględnieniem zmiany stanu faktycznego, tj. przyznania skarżącej zasiłku dla opiekuna. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.