I OZ 879/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Miasta Poznania na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 598/16 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Miasta Poznania na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 9 marca 2016 r., nr [..] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 598/16, odmówił Miastu Poznań wstrzymania wykonania decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 9 marca 2016 r., nr [..]w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, aprobowanym również przez doktrynę, wskazuje się, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może dotyczyć tylko takich z nich, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (vide: postanowienie NSA z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 371/2005, LexPolonica nr 402363). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem w nim zawartym. Sąd podkreślił, iż nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Wstrzymanie wykonania dotyczy tylko takich sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Dokonując oceny wniosku przez pryzmat przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, że uprzednio wymienionych skutków ponad wszelką wątpliwość nie wywołuje zaskarżone orzeczenie. Decyzja odmawiająca komunalizacji nie powoduje zmian właścicielskich nieruchomości - w rezultacie czego Skarb Państwa nadal pozostaje właścicielem mienia, które mogło zostać skomunalizowane. Ponadto dodał, że w skardze, w której zawarty został powyższy wniosek, strona skarżąca odniosła się do zdarzeń przyszłych i niepewnych, które nie wiążą się bezpośrednio z następstwami wydanego orzeczenia, będąc jedynie możliwymi scenariuszami przyszłych losów nieruchomości, objętej zaskarżoną decyzją. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Miasta Poznania do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzuciło naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. i wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jednak wyłącznie takie akty, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Innymi słowy, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z 10 maja 2012 r., II FZ 358/12, LEX nr 1166138). Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody .Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. postanowienie o zawieszeniu postępowania (por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r., OZ 805/04, LEX nr 837880). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Wstrzymanie wykonania dotyczyć może jedynie sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne (B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, uw. 7 do art. 61 i aprobowane przez Komentatora orzecznictwo i piśmiennictwo; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 224-225 uw. 5). Do wykonania nie kwalifikują się wszelkie akty odmowne (postanowienie NSA z: 6.12.2007 r., II GZ 190/07; 23.7.2009 r., II FZ 282/09; 25.3.1998 r., II SA 4730/97, ONSA 1999/1/23, aprobowane przez T. Wosia w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 s. 485-491 uw. 3-7; postanowienie NSA z 17.7.2006 r.- I FZ 281/06 z aprobującą glosą A. Skoczylasa - OSP 2007/6/76). Powyższego skutku nie wywołuje zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja, którą Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody Wielkopolskiego i odmówiła stwierdzenia nabycia przez Miasto Poznań prawa własności nieruchomości. W/w decyzja jest bowiem rozstrzygnięciem, które ze swej istoty nie nadaje się do wykonania. Nie wymaga ona bowiem żadnej czynności, którą strona mogłaby lub musiała wykonać dobrowolnie lub w drodze egzekucji administracyjnej, aby doprowadzić do stanu, który jest zgodny z rozstrzygnięciem w niej zawartym. Nie przyznaje ona także stronom żadnych uprawnień, ani nie nakłada na nie żadnych obowiązków. Decyzja ta nie wywołuje również skutku w postaci zmian stosunków własnościowych istniejących na w/w nieruchomości, bowiem Skarb Państwa nadal pozostaje właścicielem nieruchomości. Wskazywane przez Miasto Poznań potencjalne zagrożenie w postaci uwłaszczenia nieruchomości pozostaje zatem bez związku z wykonaniem bądź wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, której przedmiotem jest wyłącznie odmowa stwierdzenia nabycia przez Miasto Poznań własności nieruchomości. Nie można bowiem w żaden sposób stwierdzić, aby odmowa przekazania własności nieruchomości na rzecz Miasta Poznań stanowiła podstawę dla przekazania własności tej nieruchomości na rzecz innego podmiotu, a tym bardziej do ewentualnego dalszego przeniesienia jej własności. Brak zatem jest podstaw do przyjęcia, iż w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 powołanej ustawy, zaś postanowienie odmawiające uwzględnienia wniosku uznać trzeba za wydane zgodnie z prawem. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.