IV SA/Wa 787/13

WyrokWSA w Warszawie2013-07-02

Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Aneta Dąbrowska, Agnieszka Góra-Błaszczykowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, jeśli spełnia cele statutowe, ale nie wykaże konkretnego interesu społecznego związanego z przedmiotem postępowania?
Ratio decidendi
Organ administracyjny może odmówić dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, nawet jeśli spełnia ona cele statutowe, jeśli nie wykaże ona konkretnego i zindywidualizowanego interesu społecznego, który przemawiałby za jej udziałem w sprawie. Brak wykazania interesu społecznego stanowi samodzielną podstawę do odmowy, nawet jeśli cele statutowe są spełnione.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie "Z." wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji budowlanej. Prezydent odmówił, wskazując na brak interesu społecznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało postanowienie w mocy. Stowarzyszenie zaskarżyło postanowienie SKO do WSA, argumentując, że wykazało interes społeczny i cele statutowe. WSA oddalił skargę, uznając, że choć cele statutowe były spełnione, brak było wykazania konkretnego interesu społecznego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia "Z."

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "Z." z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym - oddala skargę - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z [...] marca 2013 r. – zaskarżonym skargą przez Stowarzyszenie Z.z siedzibą w W. – utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m. W.z [...] sierpnia 2012 r. o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia Z.do udziału na prawach strony w postępowaniu wszczętym na wniosek M.Sp. z o.o. z siedzibą w W. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie garaży wraz z towarzyszącą im infrastrukturą o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 0,5 ha, w ramach budowy zespołu mieszkaniowego wielorodzinnego z usługami i garażem podziemnym, na terenie działek ew. o nr [...] – [...] i [...] – [...] z obrębu [...], zlokalizowanych rzy ul. [...]w Dzielnicy B. w W.. Stan sprawy przedstawia się następująco: Stowarzyszenie Z.w dniu 20 lipca 2012 r. wniosło do Prezydenta m. W.o dopuszczenie do udziału na prawach strony w postępowaniu wyżej opisanym. Wniosek został uzasadniony realizacją celów statutowych (rubryka nr 3 odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego) i ochroną interesu publicznego (zbiornika wód podziemnych [...] nr [...], uwzględnieniem oddziaływań skumulowanych, doprowadzeniem do zgodności projektu inwestycji z planem miejscowym i ochrona przed nadmierną uciążliwością ruchu drogowego). Prezydent m. W.postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia Z.do udziału na prawach strony w ww postępowaniu, wskazując na brak interesu społecznego warunkującego dopuszczenie organizacji społecznej do udziału na prawach strony. Na powyższe postanowienie Stowarzyszenie Z.wniosło zażalenie. Zakwestionowało ustalenia organu pierwszej instancji i podniosło, że we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony wykazało interes społeczny przemawiający za jego dopuszczeniem do postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z [...] marca 2013 r. – wydanym w wyniku rozpoznania zażalenia – utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, przytaczając treść art. 31 § 1 K.p.a., podał że przepis ten wymaga aby organizacja społeczna złożyła wniosek, a więc wystąpiła wobec organu z żądaniem wszczęcia postępowania czy dopuszczenia do udziału w postępowaniu, zaś o jej dopuszczeniu do udziału w postępowaniu lub jego wszczęciu rozstrzyga arbitralnie organ administracji, który ocenia czy jej żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, a także interesem społecznym. Określenie "cel statutowy" oznacza, że sprawa dotyczy zasadniczych kierunków działalności danej organizacji, zapisanych w statucie lub w innym, spełniającym podobną do statutu funkcję, akcie regulującym wewnętrzny ustrój danej organizacji społecznej. Pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane na gruncie przepisów Kpa, jednakże należy wiązać je działaniami na rzecz spraw istotnych ze społecznego punktu widzenia, a więc mających znaczenie dla funkcjonowania ogółu społeczności, tj. ochrona zdrowia, przyrody, wartości kulturowych czy też zabytków. Tak rozumiany interes społeczny nie jest więc pojęciem ogólnym, ale zespołem wartości istotnych i ważnych ze społecznego punktu widzenia, a które z tych właśnie względów wymagają ochrony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Interes ten musi mieć związek z toczącym się postępowaniem w takim znaczeniu, by z racji jego ochrony, niezbędne było dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu organizacji społecznej jako rzecznika tego interesu. Zakres działań organizacji społecznej w postępowaniu może obejmować obronę interesów i praw jej członków, obronę interesów grupowych czy też ochronę wartości istotnych dla funkcjonowania społeczności w odniesieniu do przedmiotu postępowania, do którego organizacja społeczna żąda dopuszczenia na prawach strony. Zatem organizacja może działać w postępowaniu w interesie strony lub stron postępowania lub też, wyłącznie z powołaniem się na okoliczność ochrony wymagań interesu społecznego. W sprawie żądanie dopuszczenia organizacji społecznej dotyczy postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie garaży wraz z towarzyszącą im infrastrukturą, o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 0,5 ha, w ramach budowy zespołu mieszkaniowego wielorodzinnego z usługami i garażem podziemnym na terenie działek ew. o nr [...] – [...] i [...] z obrębu [...], przy ul. [...]w Dzielnicy B. m. W. W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie wskazało, iż żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu uzasadnione jest jego celami statutowymi, opisanymi w pkt 3 odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, tj. m. in. propagowaniem idei proekologicznych, wegetariańskich, wolnościowych, pacyfistycznych i praw człowieka; wpływaniem na poprawę stanu środowiska naturalnego i zdrowia ludzi; informowaniem społeczeństwa o stanie i zagrożeniach środowiska naturalnego; propagowaniem proekologicznych zachowań, rozwiązań i technologii; przeciwdziałaniem zachowaniom, procesom i inwestycjom mogącym pogorszyć stan środowiska; inspirowaniem i wspieraniem aktywności obywatelskiej w dziedzinie ochrony środowiska; ochroną obiektów i zespołów cennych ze względów przyrodniczych, kulturowych bądź historycznych. Ponadto uzasadniając żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie wskazało na interes społeczny jako ochronę zbiornika wód podziemnych [...] Nr [...], uwzględnienie oddziaływań skumulowanych, doprowadzenie do zgodności projektu inwestycji z planem miejscowym oraz ochronę przed nadmierną uciążliwością ruchu drogowego. Organ odwoławczy wskazał, że dokonując analizy spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a., warunkujących możliwość dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony, musi ocenić, czy poszerzenie kręgu uczestników postępowania administracyjnego jest korzystne dla gromadzenia materiału dowodowego i dla wyjaśnienia istotnych faktów bądź aspektów sprawy, ryzykując nawet ewentualnym wydłużeniem czasu załatwienia sprawy, czy zwiększeniem nakładu pracy koniecznego do przygotowania decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 3.09.2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1905/09, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organizacja społeczna powinna być dopuszczona do udziału w postępowaniu, gdy będzie to przyczyniało się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego istotnych funkcji (por. wyrok NSA z 24.06.2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08, niepubl.). Organizacja społeczna powinna wykazać dopuszczalność żądania oraz zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ udział organizacji społecznej nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują one przeciwstawne interesy. Jakkolwiek doniosły byłby interes organizacji społecznej ze względu na który żąda ona udziału w postępowaniu - nie można stawiać go ponad interesem stron (W. Dawidowicz - Zarys procesu administracyjnego). Stąd dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu wymaga przeprowadzenia dogłębnej analizy zarówno jej celów działania za tym przemawiających, jak i interesu społecznego. W pierwszej kolejności organ zauważył, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. wyraził opinię, iż dla planowanej inwestycji nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W postanowieniu tym stwierdzono, że z przedłożonej dokumentacji wynika, że teren inwestycji położony jest w granicach obszaru najwyższej ochrony (ONO) zbiornika wód podziemnych [...] nr [...] o nazwie [...]. Jest to trzeciorzędny zbiornik wód podziemnych o charakterze porowym. W rejonie planowanej inwestycji zbiornik nie posiada kontaktu hydrologicznego z wodonośnymi utworami czwartorzędowymi. Ponadto planowane przedsięwzięcie zlokalizowane będzie przy ul. [...], z której odbywać się będzie ruch związany z przemieszczaniem się pojazdów do planowanych budynków mieszkalnych, jednak ze względu na charakter i skalę, realizacja przedmiotowej inwestycji, nie wpłynie znacząco na zwiększenie oddziaływań skumulowanych na obszarze, na którym będzie oddziaływać. Dalej organ wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wyraził w dniu [...] listopada 2011 r. opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej inwestycji wskazując, iż zgodnie z przedstawioną kartą informacyjną przedsięwzięcia oddziaływanie inwestycji nie będzie miało istotnego wpływu na stan środowiska. W efekcie postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. Prezydent m. W.nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla tego przedsięwzięcia. Organ, uwzględniając powyższe ustalenia i po zapoznaniu się z całością sprawy, nie dopatrzył się istnienia interesu społecznego, który mógłby podlegać ochronie w niniejszym postępowaniu i uzasadniałby dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Planowana inwestycja zaliczana jest do przedsięwzięć mogących potencjalne oddziaływać na środowisko, niemniej jak wynika z opinii organów jej oddziaływania nie wpłyną w sposób znaczący na stan jakości środowiska na przedmiotowym terenie. Z akt sprawy wynika, że obecnie teren inwestycji stanowi niezagospodarowany nieużytek, zaś otoczenie inwestycji w przeważającej części stanowi teren niezabudowany. Przy zachodniej granicy na sąsiednich działkach zlokalizowane są dwa budynki jednorodzinne, a od strony północnej w odległości ok. 60 m znajdują się trzy budynki wielorodzinne. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego teren inwestycji został przeznaczony pod zabudowę mieszkaniowo – usługową, zaś część terenu usytuowana w liniach rozgraniczających ulicy [...] została przeznaczona pod komunikację. Teren inwestycji nie ma cennych wartości przyrodniczych, kulturowych bądź historycznych. Inwestycja nie wpłynie znacząco na zwiększenie oddziaływań skumulowanych na obszarze, na który będzie oddziaływać, jak również nie stanowi ona zagrożenia dla obszaru najwyższej ochrony (ONO) zbiornika wód podziemnych [...] nr [...] o nazwie [...]. Nie można także uznać, aby doprowadzenie do zgodności projektu inwestycji z planem miejscowym stanowiło przejaw interesu społecznego warunkującego dopuszczenie do udziału w postępowaniu, tym bardziej, iż ocena zgodności projektowanej inwestycji z zapisami planu należy do organu administracji. W przedstawionej sytuacji udziału Stowarzyszenia w postępowaniu nie może uzasadniać także cel statutowy jego działalności, jakim jest "przeciwdziałanie zachowaniom, procesom i inwestycjom mogącym pogorszyć stan środowiska", bowiem przy tak ogólnym określeniu celów działania, Stowarzyszenie mogłoby domagać się dopuszczenia do udziału w każdym postępowaniu dotyczącym realizacji inwestycji polegających na dążeniu do zabudowy terenów dotychczas niezabudowanych, bowiem każda inwestycja może potencjalnie pogorszyć stan środowiska. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie ustalony i skonkretyzowany w świetle przedmiotu postępowania interes społeczny nie przemawia za przyznaniem Stowarzyszeniu uprawnień procesowych. Stowarzyszenie Z.w skardze wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżące Stowarzyszenie wskazało, że spełniło kryteria przemawiające za istnieniem interesu publicznego w sprawie, a co więcej za jego ważną rolą w postępowaniu. Według skarżącego podane: 1) w pismach oznaczonych [...] i [...] oraz w uszczegółowionym opisie problemów ekologicznych i konfliktów związanych z ww inwestycją zawartym we wniosku z grudnia 2011r. o przeprowadzenie pełnej oceny OOŚ dla ww inwestycji argumenty wypełniają kryterium korzystnego poszerzenie kręgu stron dla gromadzenia materiału dowodowego i dla wyjaśnienia istotnych faktów; 2) w pismach oznaczonych [...], [...] oraz uszczegółowionym opisie problemów ekologicznych i konfliktów związanych z ww inwestycją zawartym we wniosku z grudnia 2011 r. o przeprowadzenie pełnej oceny OOŚ dla ww inwestycji argumenty wypełniają także kryterium występowania wartości istotnych i ważnych ze społecznego punktu widzenia, mających znaczenie dla funkcjonowania społeczności, wymagających ochrony w danym postępowaniu administracyjnym, tj. ochrona zdrowia, przyrody, wartości kulturowych, [...] oraz wyczerpują potrzeby uzasadnienia występowania w tym przypadku okoliczności konkretyzujących interes społeczny. Uzasadnienie interesu społecznego zostało oparte na konkretnych dokumentach inwestora i opracowaniu ekofizjograficznym do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m. W. Biorąc powyższe pod uwagę udział skarżącego w przedmiotowym postępowaniu, polegający na kontroli prawidłowości wykonania analizy wpływu inwestycji na środowisko i zdrowie ludzi, wydaje się w pełni uzasadniony, a zarazem wręcz wskazany, by tę rolę ochrony interesu publicznego "wzmocnić" w postępowaniu. Skarżący postuluje o wzięcie pod uwagę dążeń do "bardziej proekologicznego oblicza danej inwestycji" i dostrzeżenie roli monitorującej jakość dokumentacji prezentującej oddziaływanie inwestycji na otaczające środowisko. To także można rozpatrywać w kontekście ochrony interesu społecznego, gdyż prostą konsekwencją nieprawidłowo (pod względem merytorycznym) wykonanej oceny wpływu inwestycji na środowisko jest zaakceptowanie przez organ, a następnie realizacja projektu, którego rzeczywiste oddziaływanie na środowisko może istotnie różnić się od tego, które prognozuje się w Karcie informacyjnej przedsięwzięcia. W ocenie skarżącego istnieją poważne zastrzeżenia do oceny oddziaływania inwestycji na środowisko przedstawionej w Karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Odnosząc się do treści zaskarżonego postanowienia, w której stwierdzono, że nie można uznać, aby "doprowadzenie do zgodności projektu inwestycji z planem miejscowym stanowiło przejaw interesu społecznego ...", skarżący wskazał, że ustalenia planu miejscowego bezpośrednio rzutują na kształt rozwoju społeczno-gospodarczego rejonu objętego planem. Dlatego zasadne jest według skarżącego stwierdzenie, że naruszanie ustaleń planu (zaakceptowanych przez lokalną społeczność) ma znaczenie dla tej społeczności, a więc dążenie do wypełniania przez projekt inwestycji proekologicznych zapisów przedmiotowego planu jest ściśle związane z ochroną interesu publicznego. W tym miejscu zasadna jest uwaga, że w decyzji środowiskowej nr [...], wydanej dla przedmiotowej inwestycji, ostatecznie zaprzeczono twierdzeniom skarżącego dotyczącym niezgodności z ustaleniami planu. Decyzją tą zaakceptowano stan niezgodności projektu z obowiązującym prawem miejscowym, bez uzasadnienia. W tym kontekście nie wydaje się trafne stwierdzenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że "ocena zgodności projektowanej inwestycji z zapisami planu należy do organu administracji". Dalej organ wyraża obawy, że skarżący mógłby domagać się dopuszczenia do udziału w każdym postępowaniu, bo każde przedsięwzięcie może pogorszyć stan środowiska. Czy obawy te są uzasadnione? Oczywiste, że każde przedsięwzięcie może pogorszyć stan środowiska, lecz w przedmiotowym przypadku ingerencja ta jest naprawdę istotna ze względu na lokalizację, skalę, rozmach inwestycji, wrażliwość tutejszego środowiska, a dodatkowo jeszcze trzeba postrzegać kwestię ochrony przed negatywnymi oddziaływaniami tej inwestycji w kontekście występowania zagrożeń, o czym była mowa wyżej. Poza tym, jeśli prawo zezwala na to żeby każda organizacja społeczna mogła uczestniczyć w każdym postępowaniu, to znaczy, że ustawodawca żadnego limitu nie narzucił, dlatego niezrozumiale są powyższe obawy organu. Również stwierdzenie organu, że teren inwestycji nie ma cennych wartości przyrodniczych, kulturowych oraz, że inwestycja nie wpłynie znacząco na zwiększenie oddziaływań skumulowanych oraz nie stanowi zagrożenia dla spornego zbiornika najwyższej ochrony, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy i dokumentach, na które skarżący powołał się we wcześniej przytoczonych pismach. Skarżący zwrócił też uwagę na aspekt dopuszczenia organizacji społecznej w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. wyroki w sprawach II OSK 540/09, II OSK 139/09 i postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 28 września 2009r., sygn. akt II GZ 55/09, w którym podkreślono, że "istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie jest zaspokojenie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Organ nie jest zobowiązany do każdorazowego uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że charakter rozpoznawanej sprawy jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Obowiązek ten powstaje jednak już w wyniku dodatkowej oceny, że organizacja wystąpiła w celu ochrony interesu zbiorowego i to nawet wówczas, gdy jednocześnie działania organizacji będą zmierzały do ochrony indywidualnych praw jej członków. Musi być jasne, czy udział organizacji społecznej w postępowaniu prowadzi do realizacji celów statutowych, czy też jest tylko zinstytucjonalizowaną formą popierania konkretnych interesów określonych podmiotów". W świetle orzecznictwa uzasadnione było przytoczenie przez organizację okoliczności konkretyzujących interes społeczny w niniejszej sprawie. Skarżący uważa, że kryteria te spełnił, wskazując na interes związany z istotnymi kwestiami stołecznego środowiska. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. – w odpowiedzi na skargę – wniosło o jej oddalenie, tym samym podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuję: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] marca 2013 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Wynikającą z Kodeksu postępowania administracyjnego zasadą jest udział w postępowaniu administracyjnym jego stron, przy czym pojęcie strony definiuje sam Kodeks w art. 28. Wyjątkiem od tej zasady jest udział w postępowaniu organizacji społecznych. Udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym nie wynika jednak z istnienia po ich stronie własnego interesu prawnego. Za udziałem organizacji społecznych w danym postępowaniu musi przemawiać wyłącznie interes społeczny i udział ten musi być uzasadniony celami statutowymi. Stosownie bowiem do art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zgodnie z cytowanym przepisem, warunkiem dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest więc jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek. W niniejszej sprawie odmówiono skarżącemu dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Wskazano: - po pierwsze, że udziału skarżącego w postępowaniu nie może uzasadniać cel statutowy jego działalności, jakim jest "przeciwdziałanie zachowaniom, procesom i inwestycjom mogącym pogorszyć stan środowiska", bowiem przy tak ogólnym określeniu celów działania, skarżące stowarzyszenie mogłoby domagać się dopuszczenia do udziału w każdym postępowaniu dotyczącym realizacji inwestycji polegających na dążeniu do zabudowy terenów dotychczas niezabudowanych, bowiem każda inwestycja może potencjalnie pogorszyć stan środowiska; - po drugie, że skarżące stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego, który przemawiałby za jego udziałem w postępowaniu na prawach strony. Według organu planowana inwestycja zaliczana jest do przedsięwzięć mogących potencjalne oddziaływać na środowisko, niemniej jak wynika z opinii organów jej oddziaływania nie wpłyną w sposób znaczący na stan jakości środowiska na przedmiotowym terenie. Teren inwestycji stanowi niezagospodarowany nieużytek, zaś otoczenie w przeważającej części stanowi teren niezabudowany. Przy zachodniej granicy na sąsiednich działkach zlokalizowane są dwa budynki jednorodzinne, a od strony północnej w odległości ok. 60 m znajdują się trzy budynki wielorodzinne. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego teren inwestycji został przeznaczony pod zabudowę mieszkaniowo – usługową, zaś część terenu usytuowana w liniach rozgraniczających ulicy [...] została przeznaczona pod komunikację. Teren inwestycji nie ma cennych wartości przyrodniczych, kulturowych bądź historycznych. Inwestycja nie wpłynie znacząco na zwiększenie oddziaływań skumulowanych na obszarze, na który będzie oddziaływać, jak również nie stanowi ona zagrożenia dla obszaru najwyższej ochrony (ONO) zbiornika wód podziemnych [...] nr [...] o nazwie [...]. Nie można także uznać, aby doprowadzenie do zgodności projektu inwestycji z planem miejscowym stanowiło przejaw interesu społecznego warunkującego dopuszczenie do udziału w postępowaniu, tym bardziej, iż ocena zgodności projektowanej inwestycji z zapisami planu należy do organu administracji. W ocenie Sądu pierwsze z przytoczonych twierdzeń organu jest niewłaściwe. Skoro planowaną inwestycję zaliczono do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a jednym z celów statutowych skarżącego jest przeciwdziałanie zachowaniom, procesom i inwestycjom mogącym pogorszyć stan środowiska, to niewątpliwie udział skarżącego w spornym postępowaniu byłby uzasadniony celami statutowymi. Konsekwencją powyższego winno być uznanie, że skarżący spełnił jedną z przesłanek, warunkujących dopuszczenie go do udziału w postępowaniu, o których mowa w art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. Niemniej ta konkluzja i tak nie mogła doprowadzić do uwzględnienia skargi przez uchylenie zaskarżonego postanowienia, albowiem prawidłowo zostało uznane, że za udziałem skarżącego w postępowaniu nie przemawia interes społeczny, czyli brak spełnienia drugiej z przesłanek art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. W świetle powyższego wykazane uchybienie należało ocenić w kategoriach uchybienia, które nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Nawet bowiem, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym był uzasadniony jej celami statutowymi, to i tak organ administracji publicznej może uznać to żądanie za niezasadne z uwagi na brak interesu społecznego (wyrok NSA z 14.112008 r., sygn. akt II GSK 314/08, publ. LEX nr 525903). Przechodząc zatem do rozważań nad brakiem spełnienia drugiej z wymienionych przesłanek, które dają organizacji społecznej uprawnienie do udziału w postępowaniu na prawach strony, należy zauważyć, jak to uczynił organ odwoławczy, że pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa. Przy stałych celach statutowych organizacji społecznej zmianie mogą ulegać wymagania interesu społecznego, które przemawiają albo za uwzględnieniem żądań danej organizacji, albo za ich oddaleniem. W rezultacie zatem ocena wystąpienia tej przesłanki (uznanie określonego interesu za społeczny) należy do organu administracyjnego i oceny tej organ dokonuje opierając się na argumentacji organizacji społecznej przytoczonej we wniosku o dopuszczenie do udziały w sprawie. Interes organizacji społecznej w cudzej sprawie musi mieć niższą rangę niż interes strony, dlatego udzielenie ochrony prawnej interesowi organizacji społecznej pozostawione jest rozstrzygnięciu organu prowadzącego postępowanie. Ponadto, interes organizacji społecznej w cudzej sprawie musi mieć niższą rangę niż interes strony. W rezultacie ocena wystąpienia przesłanki interesu społecznego w dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu należy do organu administracyjnego. Udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji publicznej. Jednocześnie udział organizacji społecznej w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby nie może powodować naruszenia sfery jej prywatności przez nadmierne poszerzanie kręgu uczestników postępowania. Organizacja społeczna powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy podnieść, że co do zasady uczestniczenie organizacji społecznej, działającej zgodnie ze swoimi celami statutowymi na rzecz ochrony środowiska, w postępowaniu o wydanie środowiskowej zgody dla inwestycji w oczywisty sposób może pozostawać w interesie społecznym, niemniej interes ten musi być dostatecznie zindywidualizowany, czyli wiązać się z przedmiotem sprawy. Organ prawidłowo podkreślił, że interes społeczny musi mieć związek z toczącym się postępowaniem w takim znaczeniu, by z racji jego ochrony, niezbędne było dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu organizacji społecznej jako rzecznika tego interesu. W przeciwnym razie każde postępowanie o wydanie decyzji środowiskowej prowadziłoby automatycznie - z uwagi na swój przedmiot - do powstania interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem do tego postępowania organizacji społecznej. Skarżące stowarzyszenie we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, który wpłynął do organu 20 lipca 2012 r., wywodziło, że za jego udziałem w postępowaniu przemawia interes społeczny związany z: występowaniem i ochroną obszaru najwyższej rangi ochrony (ONO) zbiornika wód podziemnych [...] nr [...], słabą izolacyjnością gruntów, występowaniem skupiska cennego drzewostanu, korzystnym klimatem akustycznym i jakością powietrza, uwzględnieniem oddziaływań skumulowanych, doprowadzeniem do zgodności projektowanej inwestycji z planem miejscowym i ochroną przed nadmierną uciążliwością ruchu drogowego, położeniem rejonu inwestycji poza zasięgiem istniejącej i projektowanej miejskiej sieci kanalizacyjnej. Nadto samo powtórzyło, za stanowiskiem Prezydenta m. W., że w przypadku udziału organizacji społecznej w danym postępowaniu, organizacja powinna skoncentrować się na istotnych i ważnych ze społecznego punktu widzenia wartościach odniesionych do konkretnego przedmiotu postępowania i ochronie tych wartości. W ocenie Sądu, w kontekście przedstawionych wyjaśnień organu odwoławczego i uzasadnienia ww wniosku skarżącego, istotnie należało uznać, że argumentacja skarżącego nie było wystarczające dla wykazania istnienia po stronie skarżącego interesu społecznego, który przemawiałby za jego dopuszczeniem do udziału w postępowaniu opisanym w stanie sprawy. Argumentacja skarżącego jest zbyt ogólnikowa, nie powiązana z przedmiotem sprawy; bliżej nieodnosząca się do wykazania, na jakich przesłankach np. skarżący opiera twierdzenie, że wnioskowane przedsięwzięcie zagraża wymienianemu zbiornikowi wód podziemnych, że na obszarze inwestycyjnym i sąsiednim występuje słaba izolacyjność gruntów, jaki cenny drzewostan według skarżącego występuje w okolicy inwestycji i w jaki sposób może ewentualnie realizacja przedsięwzięcia jemu zagrażać, o jakich oddziaływaniach skumulowanych myśli skarżący, również co ma na myśli skarżący mówiąc o ochronie przed nadmierną uciążliwością ruchu drogowego; w konsekwencji nieprzekonywująca, że za jej udziałem w przedmiotowym postępowania przemawia interes społeczny. Powyższe oznacza, że argumentacja skarżącego powinna być dostatecznie zindywidualizowana przesłankami związanymi z przedmiotem postępowania, a organ winien dokonać ich obiektywnej oceny. Tymczasem nie można stwierdzić, że skarżący spełnił pierwszy z wymienionych warunków, z kolei organ - mając do rozpoznania wyłącznie wniosek z 20 lipca 2012 r. o przedstawionej treści (jako, że wcześniejsze pismo, tj. z grudnia 2011 r., na które powołuje się skarżący nie było wnioskiem złożonym w trybie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a.) - starał się go ocenić w sposób na jaki pozwalała mu jego treść, w tym trafnie zauważył, że ocena zgodności projektowanej inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy do organu prowadzącego postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ustawodawca nie dał organizacjom społecznym uprawnień kontrolnych do badania i nadzorowania przebiegu postępowania administracyjnego. Z woli ustawodawcy organizacje społeczne mogą wstępować do udziału w postępowaniu, o ile mają w tym interes społeczny. Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawia tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma zamiar uczestniczyć. Organizacja ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu winna zatem wykazać – konkretnie i szczegółowo – interes społeczny w tym postępowaniu, uzasadnić potrzebę ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego, a także wskazać jak realnie jest w stanie bronić interesu społecznego. Natomiast organ administracji publicznej w toku postępowania musi dokonać oceny, czy interes społeczny, ustalony i skonkretyzowany w świetle przedmiotu danego postępowania, przemawia za przyznaniem stowarzyszeniu uprawnień procesowych strony w sprawie dotyczącej interesu innego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie zabrakło konkretyzacji interesu społecznego, powiązania go z kwestionowaną inwestycją i prowadzonym w związku z nią postępowaniem administracyjnym. Wobec powyższego uznano zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło