II SA/Wa 1974/14

WyrokWSA w Warszawie2015-05-29

Skład orzekający: Iwona Dąbrowska, Andrzej Kołodziej, Ewa Grochowska – Jung

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rozkaz personalny ustalający prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta z tytułu wysługi lat, wydany na podstawie późniejszego udokumentowania okresów zaliczanych do wysługi lat, jest obarczony wadą rażącego naruszenia prawa skutkującą stwierdzeniem jego nieważności?
Ratio decidendi
Rozkaz personalny ustalający prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta z tytułu wysługi lat, nawet jeśli oparty na późniejszym udokumentowaniu okresów zaliczanych do wysługi lat, nie jest obarczony wadą rażącego naruszenia prawa, jeśli nie doszło do przedawnienia roszczeń. Błędna wykładnia przepisów prawa materialnego lub procesowego, która nie jest oczywista i jednoznaczna, nie stanowi rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji. W przypadku zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, organ administracji powinien zbadać przedstawione dowody, w tym zeznania świadków i oświadczenia, a brak formalnego zaświadczenia z urzędu gminy nie dyskwalifikuje możliwości udowodnienia okresu pracy, jeśli urząd gminy nie dysponuje dokumentami i poinformuje o tym stronę.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi C. O. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji, który utrzymał w mocy rozkaz stwierdzający nieważność wcześniejszego rozkazu ustalającego prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta z tytułu wysługi lat. Organ I instancji stwierdził nieważność rozkazu z 2004 r. z powodu rażącego naruszenia prawa, wskazując na błędne ustalenie terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia, zaliczenie okresu urlopu bezpłatnego oraz nieprawidłowe zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów kpa i prawa materialnego, w tym błędną interpretację art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta [...] Policji, a także stwierdził, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej Ewa Grochowska – Jung (spr.) Protokolant straszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2015 r. sprawy ze skargi C. O. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego ustalającego prawo do wzrostu uposażenia 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2014 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 kpa, utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. ustalającego [...] C. O. procentową wysokość uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. W sprawie ustalono stan faktyczny. W dniu [...] kwietnia 2004 r. Komendant Rejonowy Policji [...] wydał rozkaz personalny nr [...], na mocy którego ustalił [...] C. O. procentową wysokość wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] lutego 2001 r. w wysokości 6 %, zaliczając do wysługi lat na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. na dzień [...] lutego 2001 r.: służbę w Policji - 1 dzień, służbę w Wojsku Polskim - 1 rok, 2 miesiące i 24 dni, okres pracy w zakładach pracy - 3 miesiące i 6 dni, okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym - 4 lata, 6 miesięcy i 4 dni oraz inne okresy - 18 dni. Łącznie 6 lat i 23 dni. Następnie Komendant [...] Policji wszczął postępowanie i w dniu [...] lipca 2014 r. wydał rozkaz personalnym nr [...], którym stwierdził nieważność rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., stwierdzając, że jest on obarczony wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W odwołaniu od powyższego rozkazu personalnego C. O. zarzucił błędną interpretację art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez uznanie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, niezastosowanie art. 156 § 2 Kpa, oraz naruszenie prawa materialnego Komendant Główny Policji, w rozkazie personalnym utrzymującym w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji zwrócił uwagę na nadzwyczajny charakter instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej i wskazał, że nie budzi wątpliwości, że w przypadku osoby przyjmowanej do służby, która przed datą przyjęcia do służby przedstawiła dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, określenie terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego i jego procentowej wysokości następuje na dzień przyjęcia do służby. Natomiast w sytuacji, gdy udokumentowanie okresów zaliczanych do wysługi lat następuje po dacie przyjęcia do służby zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Stąd też w sprawie ustalenia procentowego wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat data złożenia przez policjanta w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr dokumentów, potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat winna być terminem uzasadniającym nabycie prawa do zwiększonego uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, a nie jak w rozkazie personalnym Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. dzień przyjęcia funkcjonariusza do służby w Policji. Ponadto organ wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa do wysługi lat nie zalicza się okresów służby i pracy, za które nie przysługiwało uposażenie zasadnicze, wynagrodzenie lub zasiłek na podstawie przepisów o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Tymczasem Komendant Rejonowy w powyższym rozkazie zaliczył policjantowi m.in. okres 4 dni korzystania z urlopu bezpłatnego w czasie stosunku pracy w [...] sp. z o.o. w W. Fabryce [...] w G., do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego. Niezależnie od powyższego organ zwrócił uwagę, iż Komendant Rejonowy powyższym rozkazem uwzględnił policjantowi do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, mimo iż nie przeprowadził postępowania dowodowego w tym zakresie. Komendant nie ustalił bowiem, czy rodzice zainteresowanego we wnioskowanym przez niego okresie byli rolnikami (sam bowiem fakt posiadania przez nich tytułu prawnego do nieruchomości rolnej w okresie od dnia [...] maja 1993 r. do dnia [...] listopada 1997 r. nie oznacza prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego), ani też nie zweryfikował także powierzchni jaką zajmowało przedmiotowe gospodarstwo rolne. Z zeznań jedynie świadków oraz oświadczenia wnioskodawcy z dnia [...] grudnia 2003 r. wynika, iż rodzice strony posiadali nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Brak jest natomiast jakiegokolwiek zaświadczenia w tym zakresie np. z urzędu gminy, czy też aktu notarialnego. Organ stwierdził, że w jego ocenie mnogość uchybień proceduralnych pociąga za sobą rażące naruszenie prawa, które wymaga wyeliminowania tak podjętej decyzji z obrotu prawnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi 3C. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucił naruszenie art.7, art. 77 kpa poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w szczególności dot. nie uznania skarżącego za domownika pracującego w gospodarstwie rolnym rodziców, art. 80 i art. 81 kpa poprzez dokonanie dowolnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, pominięcie części materiału dowodowego oraz braku wszechstronnej analizy dowodów zebranych w sprawie; art. 107 § 3 kpa poprzez nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; art. 145 kpa poprzez wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją mimo braku przesłanek; błędną interpretację art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez uznanie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i niezastosowanie art. 156 § 2 kpa. Dalej zarzucił naruszenie art. 113 kpa poprzez brak zastosowania i sprostowania oczywistej omyłki w drodze postanowienia; naruszenie prawa materialnego poprzez odmówienie skarżącemu przymiotu domownika oraz naruszenie § 4 ust. 1 pkt 4 oraz § 5 ust. 4 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów i uznanie, iż terminem nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego jest data złożenia dokumentów, a nie data przyjęcia do służby. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga D. O. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych i ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętych najcięższymi wadami. Wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej możliwe jest tylko w ściśle określonych przez ten kodeks lub ustawy w szczególnych przypadkach. Stosownie do art. 156 § 1 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zatem organ administracyjny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy, rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Organ orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, nie jest zaś władny rozstrzygać o innych kwestiach, dotyczących istoty sprawy, a przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy decyzja administracyjna, poddana kontroli w trybie nadzorczym, jest dotknięta jedną z wymienionych powyżej wad oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 kpa, zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa, organ orzekający w tym zakresie jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa wymaga wykazania, że decyzja ostateczna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji, czego skutkiem jest naruszenie norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Należy też podkreślić, że rażącego naruszenia prawa należy upatrywać nie w błędach jego wykładni, lecz w przekroczeniach prawa jasnych i niedwuznacznych i to takich, które z uwagi na ich skutki powodują, że dotknięte wadą rozstrzygnięcie nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje więc przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub jego odmowy wbrew wszystkim przesłankom przepisu (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2386/12, publ. LEX nr 1495274) W ocenie Sądu rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. ustalający [...] C. O. procentową wysokość uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat nie jest obarczony wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a zatem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja II instancji, naruszają przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu organu, powodującego - w jego ocenie, nieważność rozkazu z dnia [...] kwietnia 2004 r., polegającego na błędnym ustaleniu terminu, od którego skarżący nabył prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego. Pełna regulacja zagadnienia dotyczącego szczegółowych zasad ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, uwzględniająca rodzaje okresów służby, pracy i innych okresów podlegających zaliczeniu do wysługi, sposób jej dokumentowania oraz tryb postępowania w tych sprawach jest zawarta w wydanym na podstawie delegacji ustawowej określonej w art. 102 ustawy o Policji rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Zgodnie z § 5 ust. 4 cyt. rozporządzenia termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. Oznacza to, iż w niniejszej sprawie wskazanie przez organ art. 106 ust. 1 ustawy o Policji jako przepisu, na podstawie którego określa się termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, było nieprawidłowe. W powyższej kwestii wypowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny, którego pogląd Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni popiera. W wyroku z dnia 13 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1340/13 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) Sąd wskazał m.in., że przy dokonywaniu wykładni § 5 ust. 4 in fine cyt. rozporządzenia niezbędne jest zwrócenie uwagi na zawarte w nim sformułowanie "z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu". Dotyczy ono terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia w określonej procentowo wysokości, w powiązaniu z wynikającą z decyzji zmianą wysługi lat. Konieczność określenia terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia jest konsekwencją tego, że stosownie do art. 107 ust. 1 ustawy o Policji prawo do uposażenia ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Z art. 107 ust. 3 pkt 1 tej ustawy wynika, że bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Zatem o tym, czy policjantowi w decyzji (rozkazie personalnym) wysługa lat zostanie ustalona w sposób prawidłowy oraz czy otrzyma odpowiedni wzrost uposażenia zasadniczego decyduje jedynie udokumentowanie okresów zaliczanych do wysługi lat. Zaniechanie przez policjanta udokumentowania okresów zaliczanych do wysługi lat powoduje, że jego uposażenie zasadnicze jest ustalane w wysokości niższej niż mogłoby być ustalone, gdyby w dniu przyjęcia do służby prawidłowo udokumentował okresy zaliczane do wysługi lat. Nie oznacza to jednak, że policjant traci prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu zgodnej z rzeczywistym stanem rzeczy, albo przynajmniej na nowo udokumentowanej, wysługi lat za cały okres od rozpoczęcia służby w Policji do dnia złożenia wniosku o zmianę wysługi lat. Dalej Sąd wskazał, że przepisy § 5 ust. 2, 3 i 4 omawianego rozporządzenia przewidują, że również w razie zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, wysługę lat ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, natomiast termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia określa się z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. Oznacza to, że oprócz art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, określającego 3 letni termin przedawnienia, należy także uwzględniać art. 107 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, regulujący kwestię przerwania biegu przedawnienia. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że dzień złożenia przez policjanta udokumentowanego wniosku o zmianę wysługi lat w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr (tak jak wymaga tego przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r.) przerywa bieg przedawnienia roszczenia o wypłatę różnicy między uposażeniem zasadniczym w wysokości uwzględniającej wzrost z tytułu nowo udokumentowanego okresu wysługi lat, a uposażeniem zasadniczym w wysokości dotychczasowej. W konsekwencji policjant traci prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu na nowo udokumentowanej wysługi lat jedynie za okres objęty przedawnieniem. Natomiast podjęcie przez policjanta czynności przerywającej bieg terminu przedawnienia skutkuje tym, że zachowuje on prawo do odpowiednio powiększonego uposażenia za trzyletni nieprzedawniony okres. Z cytowanego powyżej stanowiska wynika, że w pierwszej kolejności Komendant Rejonowy ustalając termin nabycia przez skarżącego prawa do wzrostu uposażenia nie przekroczył – jak to było wskazane powyżej, prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, a jedynie dokonał innej wykładni cytowanych powyżej przepisów, co nie może być traktowane jako rażące naruszenie prawa. Ponadto Sąd pragnie zauważyć, że działanie Komendanta Rejonowego było prawidłowe, zgodnie z zacytowanym stanowiskiem organ naliczył skarżącemu wzrost uposażenia od momentu przyjęcia do służby, mimo, że okoliczność tę skarżący udokumentował później, ponieważ w sprawie nie doszło do przedawnienia roszczeń. Skarżący został przyjęty do służby [...] lutego 2001 r., a wniosek o zaliczenie dodatkowych okresów do wysługi lat skarżący złożył w [...] stycznia 2004 r., zatem nie upłynął jeszcze 3 letni okres przedawnienia roszczenia. W ocenie Sądu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut organu, dotyczący zaliczenia skarżącemu do wysługi lat okresu pozostawania na urlopie bezpłatnym, w ocenie Sądu kwestia ta również nie wynika jasno z przepisów prawa, a jest jedynie interpretowana. Stad też nawet błędna wykładnia tych przepisów nie może być oceniana jako rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, skutkujące unieważnieniem decyzji. Odnosząc się następnie do kwestii nieudokumentowania i nie przeprowadzenia – w ocenie organu, postępowania dowodowego w zakresie zaliczenia skarżącemu do wysługi lat pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należy wskazać, że także tej argumentacji organu Sąd nie podziela. Z akt administracyjnych wynika, że Komendant Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe – ocenił przedstawione przez skarżącego dokumenty, zeznania świadków i wyjaśnienia samego skarżącego. Brak jest natomiast w ocenie Sądu podstaw by podważać ustalone tam fakty, zarówno w zakresie powierzchni gospodarstwa, pracy rodziców w posiadanym gospodarstwie rolnym, jak i pracy samego skarżącego, a tym samym spełniania przez niego kryteriów do bycia domownikiem, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310 ze zm.). Nie można przyznać racji organowi, że w niniejszej sprawie nie została zachowana kolejność wskazana w art. 3 cytowanej ustawy, określającym sposób dokumentowania okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Stosownie do tego przepisu na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy, a jeżeli organ, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie powyższego zaświadczenia, zawiadamia stronę o tej okoliczności na piśmie. W tym ostatnim przypadku okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił zaświadczenia, o którym mowa powyżej, ale właściwy organ, tj. Wójt Gminy S. wydał postanowienie z dnia [...] marca 2004 r., w którym wskazał, że nie posiada dokumentów uzasadniających wydanie zaświadczenia o pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców, zatem dochował warunku, o którym mowa w art. 3 ust 3 cytowanej powyżej ustawy. Dodatkowo w aktach znajduje się pismo skarżącego na urzędowym druku "Oświadczenie wnioskodawcy w sprawie braku dokumentów" z dnia [...] grudnia 2003 r. potwierdzone urzędową pieczęcią przez Urzędu Gmin S. oraz zeznania świadków wskazujących, że skarżący pracował w gospodarstwie rolnym rodziców i było to jego jedyne źródło dochodu. Sąd nie podzielił również poglądu organu, co do niewystarczającego zbadania przez Komendanta Rejonowego, czy skarżący spełnił wszystkie wymogi, pozwalające na uznanie go za domownika. Pojęcie "domownik" nie zostało zdefiniowane we wskazanej już wyżej ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Nie oznacza to jednak, że pojęcie owo jest abstrakcyjne. Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przez "domownika", rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W powyższej definicji ustawodawca nie zamieścił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu i opłacania składek na to ubezpieczenie a ocena owa jest zbieżna z ustalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por.: np. wyrok z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt I OSK 650/10). Natomiast argumentacja organu, że fakt pobierania nauki i dojazd do szkoły uniemożliwiał skarżącemu wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym, a jedynie pozwalał mu na świadczenie doraźnej pomocy w wykonywaniu typowych obowiązków domowych zwyczajowo wymaganych od dzieci, jest – co najmniej – całkowicie gołosłowna i nie oparta na żadnej analizie. Sąd w pełni podziela też twierdzenie skarżącego, co do zarzutu organu, że okoliczność pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców, nie została potwierdzona ani w jego życiorysie, ani też ankiecie osobowej. Brak jest bowiem podstaw uzasadniających potrzebę ujawniania tych okoliczności. Dodatkowo Sąd pragnie zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r. sygn. P 46/13 stwierdził, że art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W komunikacie wydanym po wydaniu wyroku, opublikowanym na stronie internetowej www.trybunal.gov.pl można przeczytać, m.in., że Trybunał rozpoznając niniejszą sprawę rozważył, w jakim zakresie ustawodawca dysponuje swobodą w określaniu relacji między – przewidzianą w art. 7 konstytucji – zasadą praworządności (zasadą legalizmu), z której wynika potrzeba eliminacji z obrotu wadliwych decyzji administracyjnych, a – wynikającymi z art. 2 ustawy zasadniczej – zasadą pewności prawa i zasadą zaufania (lojalności państwa), z którymi powiązana jest reguła trwałości decyzji administracyjnej. Trybunał podkreślił, że dopuszczalne są wyjątki zarówno od zasady praworządności, jak i zasady pewności prawa i zaufania. Na gruncie zasady praworządności trzeba przy tym rozróżnić nakaz działania organów administracji publicznej na podstawie i w granicach prawa, od którego nie ma wyjątków, a tym samym zasada ta nie doznaje ograniczeń, oraz nakaz eliminowania z obrotu aktów administracyjnych wydanych z naruszeniem zasady praworządności, który może podlegać ograniczeniom, w tym z uwagi na zasadę zaufania obywatela do państwa i zasadę pewności prawa. Zasada praworządności jest zasadą instrumentalną względem zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, w tym sensie, że działanie na podstawie i w granicach prawa jest warunkiem koniecznym realizacji zasad pewności i zaufania. Konkludując, w ocenie Sądu - organy błędnie oceniły, że zaistniałe uchybienia Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. ustalającego [...] C. O. procentową wysokość uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat miały charakter rażącego naruszenia prawa i bezpodstawnie stwierdziły nieważność powyższego rozkazu personalnego. Dlatego też należało uchylić zarówno decyzję organu I, jak i II instancji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło