I SA/Po 115/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi AJ na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Burmistrz [...] ustalił X.A podatek od nieruchomości na 2012 r. w kwocie [...] W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613, ze zm.)- dalej: u.p.o.l.- podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy, o obowiązku przesądza sam fakt posiadania nieruchomości, który ustala właściwy organ podatkowy w drodze decyzji. Postępowanie podatkowe wszczyna z urzędu organ podatkowy , a dniem jego wszczęcia jest doręczenia postanowienia; czyni tak bez względu na to, czy podatnik złożył czy też w ogóle nie złożył stosownej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Wyjątkiem od zasady wszczynania postępowania w sprawie ustalenia podatku jest art. 165 § 5 O.p., który stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeśli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania za poprzedni okres nie uległ zmianie. Dalej organ wskazuje, że zgodnie z art. 7a u.p.o.l. danymi, w oparciu o które organ podatkowy pozyskuje wiedzę na temat zarówno podatników jak i przedmiotów opodatkowania są w szczególności informacje i deklaracje składane przez podatników, dane zawarte w księgach wieczystych, w ewidencjach gruntów i budynków, aktach notarialnych, ewidencji decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, planu zagospodarowania przestrzennego, czy ewidencji prowadzonych przez urzędy skarbowe. Źródłem informacji są również materiały dowodowe pozyskiwane w toku przeprowadzonych postępowań. Dane zgromadzone w ewidencji podatkowej stanowiły dotąd podstawę wydawanych decyzji. W ewidencji podatkowej podatku od nieruchomości znajdują się dane dotyczące przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości, w tym gruntów wchodzących w skład działek [...], [...] , [...] , [...] i [...] oraz budynków wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości. Łączna powierzchnia gruntów podlegających podatkowi od nieruchomości to [...] m2, z czego [...]m2 oznaczono jako nieużytki. Powierzchnia użytkowa budynków to [...] m2 w przypadku budynków mieszkalnych, [...] m2 garaży i [...]m2 budynków innych (pozostałe). Do dnia wydania decyzji nie wpłynęła do organów żadna informacja zawierająca dane mające wpływ na wysokość podatku od nieruchomości. Stan faktyczny zapisany w ewidencji podatkowej podatku od nieruchomości od przedmiotów opodatkowania tym podatkiem nie uległ zmianie od czasu ustalenia podatku od nieruchomości za rok 2011. Od powyższej decyzji X.A złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa poprzez wydanie decyzji na podstawie nieprawomocnej decyzji Burmistrza [...] ustalającej podatek za 2011 r. , brak postępowania w sprawie ustalenia podatku za rok 2012 co spowodowało oparcie decyzji na danych z roku 1996 i 1997, nienadesłanie od 6 lat druków deklaracji podatkowych oraz wzorów informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, przyjęcie nieprawdziwych danych co do przedmiotu opodatkowania, a w konsekwencji wydanie decyzji, która nie odnosi się do stanu faktycznego. W piśmie z dnia [...] października 2012 r. podatniczka podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy odniósł się w pierwszej kolejności do zarzutu nieprzeprowadzenie postępowania podatkowego, w szczególności odstąpienia przez organ pierwszej instancji od wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. Organ odwoławczy stwierdził, że przepis art. 165 § 5 O.p. ma zastosowanie, gdy podatek ustalany jest corocznie, a stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres nie uległ zmianie. Organ orzekł w zakresie wymiaru podatku na podstawie zebranych dowodów i decyzji za poprzednie lata podatkowe, dlatego też zarzut nieprzeprowadzenia postępowania podatkowego jest bezpodstawny. Organ stwierdził, że nie może podzielić zarzutu pominięcia w decyzji budynków mieszkalnych, które podatniczka wykazała w wykazie za rok 1996/1997, zdaniem organu, dokumentów tych nie można uznać za dowód w sprawie, ponieważ nie oddają one rzeczywistego stanu. Powierzchnie budynków w wykazie są różne. W opinii organu przyjęta przez organ powierzchnia budynków jest najbardziej korzystna dla podatniczki. W sprawie brak jest jakichkolwiek dokumentów budowlanych wskazujących na charakter budynków, dlatego też organ przyjął w decyzji całość powierzchni wskazanej w protokole z 1997 r. Ten protokół był podstawą do ustalenia podatku od nieruchomości za 1997 r., która była poddana kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu, który nie zakwestionował zarówno treści jak i formy tego dokumentu. Organ wskazał, że brak jest jakiejkolwiek informacji, że podatniczka dokonała zmian danych ewidencyjnych, dlatego też co do wymiaru podatku od gruntów organ oparł się na danych z ewidencji gruntów i budynków. Od powyższej decyzji X.A złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzuciła organowi błędnie ustalony stan faktyczny spraw, brak przeprowadzenia postępowania podatkowego, jak i nieuwzględnienie przedłożonych dowodów. Skarżąca wskazała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżoną decyzję na podstawie notatek służbowych pracowników organu z roku 1996/1997 , bez uwzględnienia innych dowodów, a zwłaszcza informacji Starosty Powiatowego z dnia [....] października 2010 r. Nieuwzględniono informacji i deklaracji podatnika odnoszących się do danych dla potrzeb ustalenia wymiaru podatku. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z wypisu z rejestru gruntów z 1986 r., który przedłoży na rozprawie, z pisma Starosty [...][...], wypisu z rejestrów gruntów z [...] listopada 1996 r. z informacji [...] z [...] maja 2012 r. dowodu z akt Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu SA/Po 245-246-247-248/97. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu organy podatkowe dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, co nie jest kwestionowane przez skarżącą, X.A jest właścicielem nieruchomości położonej w obrębie [...] gmina [...]. Skarżąca kwestionuje prawidłowość postępowania podatkowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, tym samym błędnie ustalonej wysokości podatku od nieruchomości. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Burmistrz [...] na podstawie art. 6 ust. 7 u.p.o.l. ustalił zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2012 r. w wysokości [...] zł . Organ podatkowy I instancji wskazał, że odstąpił od wszczynania postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2012 zgodnie z art. 165 § 5 O.p. W aktach znajdują się kserokopie decyzji obu instancji wydane w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010. Analizując akta sprawy, należy zgodzić się ze stwierdzeniem skarżącej, że organ w niniejszej sprawie nie prowadził w istocie postępowania podatkowego, ponieważ oparł się wyłącznie na ustaleniach zawartych w decyzji Burmistrza [...] z dnia [....] września 2010 r. w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. Zgodnie z art. 165 § 1 O.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia. Wszczęcie postępowania jest czynnością o istotnym znaczeniu w postępowaniu, ponieważ wraz z tą czynnością zawiązuje się stosunek prawnoprocesowy pomiędzy organem a stroną postępowania, od tego momentu organ prowadzi postępowanie według reguł określonych w Ordynacji podatkowej, w toku którego strona posiada określone obowiązki i uprawnienia. Wszczęcie postępowania podatkowego jest zdarzeniem prawnym o wielkiej wadze formalnej i praktycznej, gdyż kształtuje pierwsze granice sprawy podatkowej, która ma być przedmiotem postępowania i załatwienia w drodze decyzji podatkowej. O skutecznym wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu (poza przypadkami przewidzianymi w art. 165 § 5 O.p.) można mówić dopiero z chwilą wydania postanowienia i doręczenia go stronie. Nie może zakończyć się wydaniem decyzji postępowanie, które nie zostało wszczęte. W takiej sytuacji nie toczy się postępowanie administracyjne w sprawie, lecz jedynie postępowanie faktyczne. Zakończenie tego postępowania decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy, której nie ma. Czynności dokonywane w ramach takiej sprawy nie wywołują żadnych skutków prawnych. Ordynacja podatkowa przewiduje odstępstwa od zasady wszczynania postępowania z urzędu w formie postanowienia. Organ może odstąpić od wszczęcia w formie postanowienia postępowania w przypadku ustalenia zobowiązań podatkowych, które - zgodnie z odrębnymi przepisami - ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie, co wynika z art. 165 § 5 pkt 1 o.p. W praktyce przepis ten może mieć zastosowanie do podatku od nieruchomości, leśnego i rolnego w odniesieniu do podatnika, wobec którego wymiar podatku był już w poprzednim roku podatkowym przeprowadzony. Jedynym warunkiem jest, ażeby stan faktyczny nie uległ zmianie, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres. Rozwiązanie to ma na celu uproszczenie procesu wymiaru podatków. Jednakże w ocenie Sądu dopuszczalne jest niewszczynanie postępowania poprzez wydanie postanowienia pod warunkiem, że decyzja wymiarowa dotycząca poprzedniego okresu (roku) podatkowego uzyskała przymiot decyzji ostatecznej i prawomocnej, a strona nie kwestionuje istnienia w całości lub w części istnienia obowiązku podatkowego. Jeżeli jednak decyzja za rok poprzedni nie jest prawomocna, to oznacza, że spór dalej się toczy. Wówczas nie można twierdzić, że stan faktyczny za poprzedni rok podatkowy jest ustalony, ponieważ na skutek zaskarżenia decyzji nie ma podstaw do jednoznacznego przesądzenia tego zagadnienia. W takiej sytuacji organ ustalając podatek na kolejny rok podatkowy powinien stosować ogólne reguły w zakresie wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego (zob. wyrok sygn. akt I SA/Sz 526/12, III SA/Wa 2789/11, I SA/Bd 821/12, I SA/Bd 92/13 publ. WWW.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W niniejszej sprawie Burmistrz [...] odstąpił od wszczęcia postępowania, powołując się na art. 165 § 5 O.p., jednak w decyzji nie wskazał, że decyzja wymiarowa za rok 2011 jest ostateczna i prawomocna. Ponadto mając na uwadze fakt, że w aktach znajdują się decyzje obu instancji dotyczące wymiaru podatku od nieruchomości za 2010 r. , należy przyjąć, że organ I instancji oparł się na rozstrzygnięciu zawartym w tych decyzjach. Tym samym dopuścił się naruszenia powołanego art. 165 § 5 O.p., ponieważ decyzje, które zostały dołączone do akt niniejszej sprawy nie ustalały zobowiązania podatkowego za okres poprzedzający rok 2012. W zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzono, że w dniu orzekania przez Kolegium istnieje decyzja prawomocna i ostateczna w zakresie ustalenia podatku od nieruchomości za 2011 r. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatrzył skargę X.A na decyzję SKO w[...] z dnia [...] maja 2014 r. w zakresie podatku od nieruchomości za 2011 r. dopiero wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Po 105/14, zatem zarówno w momencie wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji jak i drugiej instancji, decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. nie była prawomocna, toczył się spór co do stanu faktycznego sprawy. W związku z powyższym nie było podstawy prawnej do zastosowania normy z art. 165 § 5 O.p., tym samym organ podatkowy pierwszej instancji winien wszcząć postępowanie w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2012 r. i zgromadzić materiał dowodowy konieczny dla ustalenia zobowiązania podatkowego. Tym samym winien prowadzić postępowanie według reguł zawartych w dziale IV Ordynacji podatkowej. Należy zauważyć również, że organy obu instancji powołują się w decyzjach na dowody, których brak w aktach sprawy, tym samym Sąd nie ma możliwości kontroli zaskarżonego aktu. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2012 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) Na podstawie art. 152 tej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.