III SO/Kr 7/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o przyznanie prawa pomocy celem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 września 2014 r. sygn. akt. III SA/Kr 736/14 postanawia: umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W związku z zamiarem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem, wnioskodawca złożył na urzędowym formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Przedstawiając swój majątek podał, że składa się nań 90 metrowy dom w którym znajduje się 12 metrowe mieszkanie i nieruchomość rolna o powierzchni 0,58 ha. Oświadczył, że nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Deklaruje brak stałych dochodów. Uzasadniając swoje starania nawiązał do okoliczności nurtującej go sprawy. Zaakcentował, że przy skardze o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem obowiązuje przymus adwokacki. Tę zaś zamierza złożyć, bo ustanowiony i wyznaczony dla niego w sprawie o sygn. akt. III SA/Kr 736/14 adwokat odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej. Nadmienił, że podobnie postępowali adwokaci przyznani mu w innych sprawach. Podniósł, że w zasadzie nie może niczego dodać do swoich poprzednich wyjaśnień i oświadczeń jakie składał w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 736/14. Wnioskodawcy nie stać na pokrycie kosztów pełnomocnika z wyboru. Powiada, że nie ma dochodów i nie wypełnia zeznań podatkowych PIT. Twierdzi, że utrzymuje się z 0,58 ha gruntu który przynosi straty. Przekonuje, że w gruncie rzeczy zapożycza się u osób prywatnych na poczet przyszłego odszkodowania. Powiada, że wydatki ma jak każdy - na średnim poziomie. Ponieważ jednak nie jest ubezpieczony to lekarstwa kupuje bez recept. Z urzędu stwierdza się, że w sprawie zapisanej do sygn. akt III SA/Kr 736/14 na podstawie postanowienia z dnia 23 grudnia 2014 r. ustanowiono dla wnioskodawcy adwokata, którego Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła w osobie mecenas K. K. - D. Wyznaczona adwokat sporządziła dla skarżącego opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej otrzymując za to stosowne wynagrodzenie z sum budżetowych pozostających do dyspozycji tut. sądu. . Z akt nie wynika aby przyznane skarżącemu prawo pomocy zostało cofnięte. Brak jest też podstaw do ustaleń by zaistniały okoliczności powodujące ustanie lub wygaśnięcie stosunku pełnomocnictwa łączącego skarżącego z wyznaczoną adwokat. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §2 ppsa). Jednocześnie prawo pomocy przyznane przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne (art. 243 § 2 ppsa). Okolicznością bezsporną jest, że w sprawie III SA/Kr 736/14 ustanowiono dla wnioskodawcy adwokata, którego Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła w osobie mecenas K. K. - D. W świetle powyższego przyznanie po raz kolejny skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym jest więc bezprzedmiotowe jako, że zostało ono już skonsumowane (por. także post. NSA z 8.11.2007 r. I OZ 795/07 oraz postanowienie WSA w Szczecinie II SA/Sz 24/08). Okoliczność że skarżący nosi się z zamiarem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem nie zmienia tego spojrzenia. Orzekającemu znane jest m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. II OZ 1120/12 lecz po pierwsze stanowisko tam wyrażone nie wiąże w niniejszej sprawie. Po drugie, merytoryczna treść uzasadnienia tego postanowienia nie przekonuje. Przeciwstawić mu bowiem można szereg argumentów: Po pierwsze. Okoliczność, że skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem jest szczególnym środkiem prawnym mieszczącym się w kategorii nadzwyczajnych środków zaskarżenia (tak: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz red. prof. dr hab. Roman Hauser, red. prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski Rok wydania: 2011 Wydawnictwo: C.H. Beck Wydanie: 1 za J. Gudowski, Węzłowe problemy, s. 5 oraz Bogusław Dauter Komentarz do art.285(a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za L. Bagińska, Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, Warszawa 2009, s. 10-12; tak również SN w wyroku z dnia 9 marca 2006 r., II BP 6/05, OSNP 2007, nr 3-4, poz. 42) nie zmienia faktu, że przez cały czas poruszamy się w ramach postępowania rozpoznawczego sensu largo. Systematyka ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ze swym podziałem na Działy jest w tym względzie co prawda niezbyt czytelna ale ponieważ przepisy tej ustawy dotyczące skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wzorowane są na rozwiązaniach przyjętych w postępowaniu cywilnym (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz red. prof. dr hab. Roman Hauser, red. prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski Rok wydania: 2011 Wydawnictwo: C.H. Beck Wydanie: 1), więc posłużenie się taką metodą legislacyjną uzasadnia wgląd w układ Kodeksu postępowania cywilnego. Ten zaś ze swym podziałem na Części, Księgi, Tytuły i Działy nie pozostawia co do tego wątpliwości. Także konieczność odnotowania skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem w wykazie SNP tak jak nakazuje to §73a ust. 1 Zarządzenia nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych nie stanowi wystarczającego argumentu do stwierdzenia, że mamy do czynienia z nową i odrębną sprawą. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że wykaz SNP stanowi tylko księgę pomocniczą (vide: §46 ust. 1 pkt. 4 cyt. Zarz.) a nie repertorium służące ewidencjonowaniu spraw (vide: §54 cyt. Zarz.). Po drugie przypomnieć trzeba, że w myśl art. 243 §2 ppsa przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne. Takie sformułowanie powołanego przepisu oznacza, że przyznane prawo pomocy w sprawie odnosi się do sprawy wnoszonej do rozpoznania przez sąd, a nie do określonych faz czy rodzaju postępowania sądowego w takiej sprawie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji rozciąga się na postępowanie zażaleniowe i kasacyjne. To, że postępowanie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest postępowaniem nadzwyczajnym, toczącym się na skutek skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, nie oznacza jednak, że dotyczy ono innej sprawy. Nie ma bowiem wystarczających podstaw do przyjęcia, że prawo pomocy nie jest przyznawane w znaczeniu materialnoprawnym, która wyznacza określony stosunek poddany pod osąd sądu, ale w znaczeniu techniczno-procesowym, którą wyznacza wszczęcie określonego rodzaju postępowania sądowego i jego zakończenie. Po trzecie pamiętać należy, że w przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie budzi wątpliwości, iż tak ustanowiony pełnomocnik jest pełnomocnikiem którego umocowanie wyznacza przepis art. 39 ppsa. a więc pełnomocnictwo to obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Sposób sformułowania tego przepisu wskazuje wyraźnie, iż chodzi o umocowanie do wszystkich czynności w sprawie, a nie o czynności w określonym postępowaniu w sprawie. Brak jest też jakichkolwiek racji, które mogłyby przemawiać za zróżnicowaniem zakresu umocowania pełnomocnika określonego w art. 39 ppsa w zależności od tego czy jest to pełnomocnik ustanowiony przez sąd w ramach prawa pomocy czy pełnomocnik z wyboru. Wydanie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata (art. 258 § 2 pkt 7, art. 260 w zw. z art. 254 § 1 ppsa) jest bowiem równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa (§ 2 art. 244 ppsa). Wskazując na powyższe pamiętać zaś trzeba, że przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika sąd czy referendarz sadowy nie określają i nie mogą określać zakresu pełnomocnictwa, gdyż na etapie wydawania postanowienia w tej kwestii nie należy do sądu czy referendarza sądowego wypowiadanie się co do tego, jakie działania procesowe powinna podejmować strona lub jej pełnomocnik. Ocena w tym zakresie należy już do ustanowionego pełnomocnika i strony, gdyż w następstwie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika dochodzi o udzielenia pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy. Wskazując na powyższe odnotować też trzeba, że ponieważ przepis art. 39 ppsa nie został zmieniony w związku z wprowadzeniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia można przyjąć, iż ustanowienie adwokata przez sąd upoważnia adwokata do sporządzenia tego szczególnego środka prawnego, bo charakter skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powoduje, że posiada ona przymiot czynności prawnej łączącą się ze sprawą. Wreszcie zwrócenia uwagi wymaga także i to, że treść art. 39 ppsa, nie sprzeciwia się rozszerzeniu zakresu takiego pełnomocnictwa na postępowanie ze skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem. Z art. 40 ppsa wynika bowiem ponad wszelką wątpliwość, że strona może udzielić wyznaczonemu adwokatowi pełnomocnictwa w zakresie szerszym, niż wynika to z art. 39 tej ustawy. Istotne jest tylko aby pamiętać, że taka modyfikacja musi być jednoznaczna, gdyż zakres pełnomocnictwa, czas trwania i skutki ocenia się zgodnie z zasadami językowymi (według treści) oraz przepisami prawa cywilnego. Ponadto pamiętać też trzeba, że jeśli nastąpi taka zmiana treści umocowania do działania w sprawie to, pełnomocnik powinien zawiadomić o tym sąd, dołączając do akt nowe pełnomocnictwo wraz z odpisem dla drugiej strony. Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Stosownie do treści art. 258 §2 pkt. 7 ppsa w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy referendarze sądowi posiadają kompetencję do wydawania na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznawania lub odmowy przyznania prawa pomocy. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "co do" jest synonimem wyrażenia "w przedmiocie", które obejmuje pełne spektrum rozstrzygnięć jakie mogą zapaść. Do podobnych wniosków prowadzą zresztą wyniki wykładni logicznej "a maiori ad minus". Jeśli bowiem referendarz sądowy został uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy to takie jego uprawnienie obejmuje tym bardziej kompetencję do zakończenia tego postępowania z powodu zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie tego celu.