V SA/Wa 933/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. spec. - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia ... grudnia 2014r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na rzecz J. R. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi, wniesionej przez J. R. (dalej jako Skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) z dnia ... grudnia 2014r., znak ..., którą uchyliła własną decyzję z dnia ... października 2013r., znak ... o odmowie umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej w części dotyczącej umorzenia odsetek i umorzyła odsetki oraz odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za wskazane okresy. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia ... października 2013 r., znak ..., KRRiT - w odpowiedzi na wniosek Skarżącego o umorzenie zaległości w płatności opłaty abonamentowej – odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 maja 2013 r. w wysokości ... zł wraz z odsetkami w wysokości ... zł. Następnie Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji w dniu ... grudnia 2014 r. decyzją znak ... - wydaną w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - uchyliła własną decyzję z dnia ... października 2013r., znak ..., o odmowie umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej w części dotyczącej umorzenia odsetek i umorzyła odsetki w kwocie ... zł oraz odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za wskazane okresy, poczynając od 1 kwietnia 2008 r., a kończąc na 31 maja 2013 r., w kwocie ... zł. Organ uzasadnił swoje stanowisko przepisami ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych i brakiem spełnienia przesłanek wskazanych w treści uchwały KRRiT Nr ...z dnia ... października 2012 r. Na tę decyzję Skarżący skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych oraz uchylenia decyzji poprzedzającej, jak również zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej wydały przedmiotowe rozstrzygnięcie z rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z p. zm. – dalej: k.p.a.), wobec czego Sąd był zobowiązany do stwierdzenia nieważności tego aktu administracyjnego w myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przy czym rozpoznając niniejszą sprawę Sąd orzekł o nieważności zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę uchybienia, które stwierdził z urzędu, nie będąc związany granicami skargi. Jak wynika z przedłożonych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych, organ odwoławczy uznał za wniosek Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia ... października 2013 r. niepodpisane pismo J. R. z dnia 15 listopada 2013 r., skierowane na ręce B.P., w którym Skarżący prosił o umorzenie zaległości w płatnościach abonamentowych. Do pisma jest dołączona oryginalna koperta, w której to pismo zostało przesłane do organu. Organ odwoławczy wraz z odpowiedzią na skargę przekazał tut. Sądowi całość akt administracyjnych, które posiadał, w tym rzeczone pismo. Z akt administracyjnych nie wynika, aby organ zwracał się do Skarżącego o uzupełnienie braku pisma poprzez jego podpisanie, takiego działania organu nie można również domniemywać z treści decyzji z dnia ... grudnia 2014 r., będącej przedmiotem skargi, jak również z treści odpowiedzi na skargę. Tym samym Sąd nie miał podstaw do uznania, iż organ podjął czynności przewidziane przepisami procedury administracyjnej w celu uzupełnienia powyższego braku. Zgodnie z treścią art. 63 § 1, 2 i 3 k.p.a. odwołanie stanowi podanie, które w przypadku wniesienia go do organu w formie pisemnej powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adresu i żądania oraz powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis wnoszącego podanie składane pisemnie gwarantuje bowiem, że czynność procesowa została dokonana przez osobę określoną jako wnosząca podanie (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1770/04, LEX nr 175366). Zdaniem Sądu opisanych powyżej wymogów nie spełnia - uznane za wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy - pismo Skarżącego z dnia 15 listopada 2013 r., które nie zostało opatrzone oryginalnym podpisem strony odwołującej się. Należy w tym miejscu podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż wprawdzie zasadą postępowania administracyjnego jest jego odformalizowanie, to jednak zasada ta nie może być przez organ odczytywana jako zwalniająca od przewidzianego w art. 64 k.p.a. trybu postępowania, zaś brak oryginału odwołania, skutkujący brakiem podpisu wnoszącego podanie, jest w świetle art. 63 k.p.a. brakiem formalnym podlegającym usunięciu w powyższym trybie (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1040/05, LEX nr 214085). Odwołanie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 k.p.a. wymogów, nie jest bowiem odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. i art. 128 k.p.a., a jego rozpoznanie jest dotknięte wadą nieważności określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 455/05, LEX nr 227667). Pismo Skarżącego z dnia 15 listopada 2013 r. zawiera zatem brak formalny w postaci braku podpisu wnoszącego pismo, który uniemożliwiał nadanie sprawie dalszego biegu (art. 63 § 3 k.p.a. w związku z art. 64 § 2 k.p.a.). Brak ten organ winien był uzupełnić w trybie art. 64 § 2 k.p.a., poprzez wezwanie Skarżącego do osobistego podpisania pisma - czego jednak nie uczynił. Co za tym idzie - zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wydał ją organ II instancji mimo braku prawidłowo wniesionego odwołania (tu: wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) strony od decyzji organu I instancji. Sąd miał przy tym na uwadze, że zgodnie z zasadą skargowości Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji nie mogła działać w niniejszej sprawie z urzędu, charakter organu odwoławczego w danej sprawie uzyskuje bowiem dopiero w wyniku prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro zatem w niniejszej sprawie nie było prawidłowo wniesionego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji organu I instancji, to uznanie za takowy wniosek pisma nie podpisanego osobiście przez Skarżącego spowodowało, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji bez podstawy prawnej wystąpiła w charakterze organu odwoławczego i uchyliła decyzję organu I instancji (orzekając jednocześnie co do istoty sprawy), która nie została skutecznie zaskarżona. W tej sytuacji stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności wskazaną w treści przepisu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 1994 r., sygn. akt SA/Gd 2365/93, POP 1997, z. 3, poz. 62), co z kolei stanowiło podstawę do stwierdzenia jej nieważności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (patrz: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 215/12, LEX nr 1225767). Na marginesie Sąd pragnie też podkreślić, że KRRiT, zawierając w zaskarżonej decyzji treść rozstrzygnięcia, w którym uchyliła decyzję I instancji w części dot. odsetek i jednocześnie orzekła zarówno odnośnie odsetek, jak i co do odmowy umorzenia zaległości w płatności opłat, dokonała tego z ewidentnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, określonych dyspozycją art. 138 k.p.a. Mianowicie w art. 138 k.p.a. został zawarty zamknięty katalog, jakie rozstrzygnięcie może wydać organ odwoławczy, rozpoznający odwołanie od decyzji (wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy), z którego wynika, że - zgodnie z § 1 - organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Natomiast w myśl § 2 organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W żadnym z przywołanych powyżej rozstrzygnięć nie jest przewidziane takie rozstrzygnięcie, jakie zostało podjęte w zaskarżonej decyzji, albowiem z treści sentencji wynika, że decyzja I instancji, którą odmówiono umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 maja 2013 r. w wysokości ... zł wraz z odsetkami w wysokości ... zł, została uchylona w części dotyczącej umorzenia odsetek, w której to części KRRiT umorzyła odsetki w kwocie ... zł oraz odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za wskazane okresy, poczynając od 1 kwietnia 2008 r., a kończąc na 31 maja 2013 r., w kwocie ... zł. Tym samym – wbrew zapisowi w sentencji decyzji – KRRiT w rzeczywistości uchyliła w całości decyzję organu I instancji i orzekła w całości w sprawie. Ponadto należy podkreślić, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji znacznie odbiega od przewidzianych prawem zasad, jakimi powinien kierować się organ wydając decyzję w ramach uznania administracyjnego. Zdaniem Sądu organ – wydając zarówno zaskarżoną decyzję, jak i decyzję w I instancji –zignorował również zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażone w art. 7, art. 8 oraz art. 11 k.p.a., a mianowicie zasadę prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywatela, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, jak również zasadę przekonywania. Organ naruszył również zasadę szybkości postępowania, zawartą w art. 12 k.p.a., bowiem od wydania decyzji w I instancji do wydania zaskarżonej decyzji upłynął ponad rok. Sąd zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - jeżeli w postępowaniu skargowym toczącym się przed sądem ustali, iż zachodzą w sprawie przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub art. 247 O.p. – stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia. Uwzględnienie skargi przez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia następuje w każdym przypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub art. 247 § 1 O.p., przy czym rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art.145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.