IV SA/Wa 782/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Groński, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Minister Infrastruktury stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez A. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wywodził, że wnioskiem z dnia 14 maja 2014 r., spółka P. S. A wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej w celu realizacji inwestycji pod nazwą "[...]" w ramach zamierzenia "[...]" w ramach Projektu "[...]". Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie ww. wniosku, działając na podstawie art. 9o, art. 9q ust. 1, 2 i 6, art. 9w ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1594, z późn. zm.), oraz art. 104 kpa, Wojewoda [...] wydał w dniu [...] września 2014 r. decyzję Nr [...], znak: [...], o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej "[...]" w ramach zamierzenia: [...] w ramach projektu: "[...]", nadając jej jednocześnie rygor natychmiastowej wykonalności. Od decyzji Wojewody [...] odwołanie do Ministra infrastruktury i Rozwoju za pośrednictwem organu pierwszej instancji, wniósł m.in. A. M. W dniu 9 września 2014 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., Oddział Zamiejscowy w T. wpłynęło pismo A. M. z dnia 4 września 2014 r., które Wojewoda [...] przekazał Ministrowi przy piśmie z dnia 25 września 2014 r., znak: [...]. Powyższe pismo skarżącego stanowi odpowiedź na pismo inwestora z dnia 7 sierpnia 2014 r., znak: [...], w którym ustosunkowuje się on do zastrzeżeń zgłoszonych przez A. M. Skarżący wskazał, iż inwestor nie odniósł się merytorycznie do jego uwag, a udzielona odpowiedź nie rozwiązuje problemów i wątpliwości strony i tym samym podtrzymuje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 10 lipca 2014 r. Minister pismem z dnia 17 października 2014 r., znak: [...], działając na podstawie art. 64 § 2 kpa, wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych pisma dnia 4 września 2014 r., poprzez określenie żądania w drodze jednoznacznego sprecyzowania charakteru prawnego wniesionego pisma, (np. odwołanie, wniosek o stwierdzenie nieważności, skarga) ze wskazaniem przepisu lub przepisów kpa, w oparciu o które żąda on określonych działań od Ministra. W odpowiedzi z dnia 28 października 2014 r. na wezwanie A. M. wyraźnie określił, iż wszelkie zarzuty, żądania oraz wnioski w niniejszej sprawie wskazał w odwołaniu z dnia 17 września 2014 r., jednocześnie podtrzymując swoje stanowisko. W ocenie organu z powyższego jednoznacznie zaś wynika, iż dopiero pismo skarżącego z dnia 17 września 2014 r. stanowi odwołanie od decyzji Wojewody [...]. Organ II instancji wywiódł, że zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym, organ odwoławczy, przed rozpoznaniem odwołania pod względem merytorycznym, obowiązany jest w postępowaniu wstępnym podjąć czynności zmierzające do ustalenia, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Warunkiem skuteczności czynności wniesienia odwołania jest dokonanie jej w ustawowo określonym terminie. Art. 134 kpa obliguje bowiem organ odwoławczy do badania w pierwszej kolejności dopuszczalności odwołania. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ argumentował, że odwołanie A. M., od decyzji Wojewody [...], która została wydana na podstawie przepisów ustawy, regulujące w sposób szczególny doręczenia decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stronom postępowania. Zgodnie z art. 9q ust. 2 ustawy, wojewoda doręcza decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wnioskodawcy oraz wysyła zawiadomienie o jej wydaniu właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie tej decyzji na adres wskazany w katastrze nieruchomości. Pozostałe strony zawiadamia w drodze obwieszczeń w urzędzie wojewódzkim i urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg linii kolejowej, na stronach internetowych tych gmin oraz urzędu wojewódzkiego, a także w prasie lokalnej. Doręczenie zawiadomienia na adres wskazany w katastrze nieruchomości jest skuteczne. Organ podkreślił, że decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej doręcza się na piśmie tylko inwestorowi. Wyłącznie więc dla inwestora termin 14 dni do wniesienia odwołania liczony jest od dnia następującego po dniu indywidualnego doręczenia decyzji. Właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie tej decyzji zawiadamiani są o wydaniu decyzji w drodze zawiadomienia, natomiast pozostałe strony zawiadamiane są o wydaniu decyzji poprzez publiczne ogłoszenie, o którym mowa w art. 9q ust. 2 ustawy. W ocenie organu powyższe oznacza, że powołany przepis ustawy przewiduje trzy niezależne od siebie sposoby zawiadamiania o wydaniu decyzji, poprzez doręczenie decyzji, doręczenie zawiadomienia o jej wydaniu oraz zawiadomienie w drodze obwieszczenia we wskazanych urzędach, stronach internetowych i prasie lokalnej. Zwrócić należy uwagę, że każdy z tych sposobów zawiadamiania dotyczy konkretnej kategorii osób, a mianowicie doręczenie decyzji następuje tylko wnioskodawcy, zaś właścicielom i użytkownikom wieczystym nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie tej decyzji doręcza się zawiadomienie o wydaniu decyzji, a pozostałe strony zawiadamia się w drodze obwieszczenia (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 2198/12). Organ wskazał, że stosownie do treści art. 9q ust. 2 ustawy organ pierwszej instancji doręczył decyzję Wojewody [...] wnioskodawcy oraz zawiadomił o jej wydaniu pozostałe strony postępowania w drodze obwieszczenia: - w [...] Urzędzie Wojewódzkim w K. Delegaturze w T. w dniach od 24 do 29 września 2014 r. oraz na stronie internetowej tego urzędu w tym samym terminie, - w Urzędzie Miasta T. w dniach od 9 do 12 września 2014 r, oraz na stronie internetowej tego urzędu w dniach od 8 do 12 września 2014 r., - w prasie lokalnej, tj. "[...]" z dnia 26 września 2014 r. Byli właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości otrzymali zawiadomienia informujące o wydaniu decyzji na adresy podane w katastrze nieruchomości. Organ wyjaśnił, że ze zgromadzonego przez Wojewodę [...] materiału dowodowego wynika, iż A. M. jest użytkownikiem wieczystym działki o nr ew. [...], z obrębu [...], objętej wnioskiem inwestora o wydanie decyzji Wojewody [...]. Zawiadomienie o wydaniu decyzji Wojewody [...] zostało doręczone A. M. w dniu 5 września 2014 r. Termin 14 dni do wniesienia odwołania, liczony od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu zaskarżonej decyzji, upłynął dla skarżącego w dniu 19 września 2014 r. Zdaniem organu w związku z upływem w dniu 19 września 2014 r. terminu do wniesienia odwołania, odwołanie skarżącego od decyzji Wojewody [...], złożone za pośrednictwem organu I instancji dnia 22 września 2014 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Organ zauważył, że wraz z omawianym odwołaniem nie złożono wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 § 1 kpa. W związku z powyższym odwołanie wniesione z uchybieniem terminu nie mogło zostać rozpatrzone przez organ odwoławczy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zarzucił mu naruszenie: - art. 9 q ust. 2 ustawy z dnia o transporcie kolejowym poprzez błędne ustalenie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego, - naruszenie art. 112 kpa. poprzez nieuwzględnienie z urzędu, iż w skutek błędnego pouczenia skarżący wniósł odwołanie w innym terminie. W uzasadnieniu skargi A. M. wywiódł, że zgodnie z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o wydaniu decyzji prawo wniesienia odwołania przysługuje w terminie 14 dni od jej doręczenia, a dorzecznie uważa się za dokonane po upływie 14 dni od publicznego ogłoszenia, to jest ukazania się obwieszczenia o wydaniu decyzji Wojewody [...]. Ogłoszenie publiczne o wydaniu decyzji miało miejsce w dniu 24 września 2014 r. w [...] Urzędzie Wojewódzkim w K., 9 września 2014 r. w Urzędzie Miasta T., a 26 września 2014 r. w prasie lokalnej. Termin wniesienia odwołania dla skarżącego upływa najwcześniej z dniem 7 października 2014 r. a nie jak wskazał organ z dniem 19 września 2014 r. Odwołanie skarżący złożył w dni 22 września 2014 r., a więc w jego ocenie termin do dokonania tej czynności została zachowany. Błędne pouczenie nie może bowiem szkodzić stronie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że zarzut naruszenia art. 112 kpa. jest niezasadny, albowiem stanowi on jedynie gwarancje dla strony skutecznego uchylenia się od skutków uchybienia terminu w wyniku zastosowania się do błędnego pouczenia, ale przy zastosowaniu środków prawnych przewidzianych w danym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, a co za tym idzie skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że decyzja, od której wniósł odwołanie skarżący A. M. podlegała doręczeniu zgodnie z art. 9q ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013 r. Nr 1594z e zm.). przepis ten przewiduje trzy różne, niezależne od siebie formy zawiadamiania o wydaniu decyzji. Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej doręczana jest wnioskodawcy. Właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie tej decyzji wysyła się zawiadomienia na adres wskazany w katastrze nieruchomości. Pozostałe strony zawiadamia w drodze obwieszczeń w urzędzie wojewódzkim i urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg linii kolejowej, na stronach internetowych tych gmin oraz urzędu wojewódzkiego, a także w prasie lokalnej. Skarżący A. M. jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości objętej wnioskiem o ustalenie lokalizacji linii kolejowej. Co do zasady początek biegu terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego liczony winien być od daty doręczenia mu zawiadomienia i nie powinien mieć wobec niego zastosowania art. 49 dotyczący zawiadomienia o decyzji przez obwieszczenia. Termin do wniesienia odwołania winien być liczony od 5 września 2014 r. Taka sytuacja winna mieć miejsce w przypadku prawidłowości doręczenia zawiadomienia oraz zawartego w nim pouczenia, co do terminu wniesienia odwołania. Zawiadomienie dla skarżącego A. M. zostało natomiast doręczone z następującym pouczeniem: "Od niniejszej decyzji przysługuje stronom prawo wniesienia odwołania do Ministra Infrastruktury i Rozwoju za pośrednictwem Wojewody [...] w terminie 14 dni od jej doręczenia. Doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia, to jest ukazania się obwieszczenia o wydaniu ww. decyzji Wojewody [...]" Z powyższego pouczenia wynika więc w sposób jasny i nie budzący żadnych wątpliwości, że skarżący został poinformowany, iż bieg terminu do wniesienia odwołania dla niego będzie liczony od daty publicznego ogłoszenia, to jest ukazaniu się obwieszczenia o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Zgodnie z art. 112 kpa błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sadu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, ze skarżącemu w związku z tym przysługiwało jedynie prawo skorzystania z środków kodeksowych, to jest wniosku o przywrócenie terminu, celem uchylenia się od skutków błędnego pouczenia organu o środkach zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie zachodzi zupełnie odmienna sytuacja, albowiem błędne pouczenie polegało na wskazaniu stronie innego terminu, a dokładnie daty od której należy liczyć początek biegu terminu do wniesienia odwołania. W literaturze, jak i w judykaturze powszechnie przyjmuje się, że w takiej sytuacji wniesienie środka prawnego po terminie należy uznać za skuteczne z mocy samego art.112 kpa, bez konieczności przywracania takiego terminu (por. wyrok NSA z 20 lipca 2010 r., I OSK 840/10, wyrok NSA z 19 października 2007, I OSK 2014/06). Powyższe rozważania wskazują na naruszenie przez organ art. 112 k.pa,. w związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozstrzygniecie zawarte w punkcie 2 wyroku oparto o treść art. 152 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na względzie zapatrywanie prawne wyrażone w powyższym wyroku.