II OZ 679/18

Dnia 3 lipca 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia adw. B. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 993/15 o odmowie przyznania adw. B. F. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi T. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: "WSA") w Warszawie postanowieniem z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 993/15 odmówił przyznania adw. B. F. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi T. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. starszy referendarz sądowy przyznał T.G. ("skarżący") prawo pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 6 lipca 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła adw. B. F. pełnomocnikiem skarżącego w sprawie. Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 993/15 WSA w Warszawie oddalił skargę skarżącego na ww. postanowienie GINB z dnia [...] lutego 2015 r. Pełnomocnik wniósł w imieniu skarżącego skargę kasacyjną od ww. wyroku, w której wniósł jednocześnie o przyznanie wynagrodzenia za nieopłacone zastępstwo prawne skarżącego, wykonane na zasadzie prawa pomocy, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 553/16, wydanym na rozprawie, oddalił skargę kasacyjną. Zarządzeniem z dnia 16 marca 2018 r. wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej przedstawiono referendarzowi sądowemu, który postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2018 r. odmówił ich przyznania. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że złożony przez pełnomocnika skarżącego wniosek o przyznanie wynagrodzenia nie zawierał oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Od powyższego postanowienia, w ustawowym terminie, pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw wskazując, że z jego wniosku bez wątpienia wynikało, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności podniósł, że na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: Ppsa), w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w zw. z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd pierwszej instancji uznał, że brak oświadczenia, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części stanowił nieusuwalny brak wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i wywołuje on skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia skutkując odmową przyznania wynagrodzenia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył adw. B. F., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie prawa procesowego, tj. art. 250 § 1 Ppsa w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacki oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461, rozp. z 2002), które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 260 § 1 Ppsa adw. B. F. wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie kosztów nieopłaconej w całości kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Żalący podnosi, że wniosek zawarty w skardze kasacyjnej był wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za nieopłacone zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy, wg norm przepisanych. Pozostając w zgodzie z regułami logiki oraz prawidłami składni i stylu języka polskiego nie można – jego zdaniem – mieć wątpliwości, że zastępstwo prawne nie zostało w ogóle opłacone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Adwokatowi ustanowionemu w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy należy się wynagrodzenie od Skarbu Państwa, które jest wypłacane na jego wniosek. Stosownie do treści art. 250 Ppsa, wyznaczony adwokat (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (...). Zasady te zostały uregulowane w przepisach rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Stosownie do treści § 20 rozp. z 2002 wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść § 20 tego rozporządzenia nie pozostawia wątpliwości, że oświadczenie, o którym mowa w cytowanym powyżej przepisie jest obligatoryjnym składnikiem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wynika to z użytego w treści tego przepisu wyrażenia "powinien zawierać" (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt II FZ 625/05 (niepubl.). Z treści omawianego przepisu wynika ponadto, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia o wskazanej treści, gdyż pozwala to określić zakres, w jakim wynagrodzenie musi zostać pokryte przez Skarb Państwa (tak też NSA w postanowieniu z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OZ 615/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że WSA w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu trafnie uznał, iż wniosek adwokata B. F. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie jest wystarczający - kompletny w kontekście zacytowanego przepisu, bowiem wnioskodawca nie zawarł w nim oświadczenia, z którego wynikałoby, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub części. Zaskarżone postanowienie jest więc prawidłowe, bowiem treść przedmiotowego wniosku zawiera żądanie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, lecz brak w nim oświadczenia, o którym mowa w § 20 rozp. z 2002. Wnoszący zażalenie błędnie twierdzi, że istnienie oświadczenia można wyinterpretować z treści żądania. Stanowisko to należny uznać za nieuzasadnione. Nie znajduje ono bowiem oparcia w treści § 20 tego rozporządzenia, z którego wynika, że wnosząc o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wnioskodawca powinien złożyć oświadczenie, iż opłaty te nie zostały opłacone w całości lub w części. Należy wskazać, że we wszystkich powołanych przez sąd pierwszej instancji orzeczeniach NSA wyraził pogląd prezentowany również przez sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części, jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. Pogląd taki wyraził również NSA w niepublikowanym postanowieniu z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt II FZ 625/05. Podnieść również należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 260 Ppsa przez WSA w Warszawie w wyniku wniesionego sprzeciwu od postanowienia referendarza sadowego. Z przepisu tego – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. - wynika, że wniesienie prawidłowo sporządzonego sprzeciwu wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza sądowego, przeciwko któremu sprzeciw został wniesiony, traci moc, zaś sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Również w literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym sprzeciw jest rodzajem środka prawnego, powodującym przejęcie kompetencji do rozpoznania incydentalnej kwestii przez sąd, nie zaś badanie prawidłowości kwestionowanego postanowienia lub zarządzenia wydanego przez referendarza. Sprawa jest zatem rozpoznawana ponownie od początku przez Sąd (por. M. Niezgódka-Medek w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2006, wydanie II, s. 578). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia. .