I FZ 362/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 28 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SO/Po 8/15, oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 27 kwietnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SO/Po 8/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. 2. Zdaniem Sądu pierwszej instancji przytoczona przez skarżącego argumentacja oraz nadesłane dokumenty nie pozwalały uznać, że wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Sąd zauważył, że wnioskodawca posiada mieszkanie obciążone kredytem hipotecznym, rata kredytu wynosi ok. 1.200 zł miesięcznie oraz samochód osobowy marki Audi model A3, rok produkcji 2008 r. o wartości rynkowej 25.000 zł. Wnioskodawca posiada udziały w spółce "X." Sp. z o.o. o wartości nominalnej 10.000 zł. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje miesięczne dochody w wysokości 50 zł. Ze złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń o przychodach za okres od stycznia do maja 2015 r. wynikało, że przychody wyniosły 5.368,25 zł, koszty uzyskania przychodów 7.279,73 zł, zatem w ww. okresie poniósł stratę w wysokości 1.911,48zł. Ze złożonych przez skarżącego odpisów zeznań rocznych wynikało, że w poprzednich dwóch latach podatkowych również poniósł stratę: w 2013 r. w wysokości 39.658,88 zł, w 2014 r. w wysokości 15,55 zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej oraz, że w 2015 r. otrzymał zasiłek chorobowy w wysokości 3.435,32,- zł netto. W ocenie Sądu skarżący ograniczył się do przedstawienia informacji świadczących o złym stanie majątkowym, nie podał jednakże żadnych informacji pozwalających wyjaśnić opisaną sytuację, w której skarżący uzyskując z tytułu działalności gospodarczej miesięczne dochody w wysokości 50 zł, ponosi koszty miesięcznego utrzymania wysokości ok. 2.128,- zł do 2.158,- zł. Według Sądu wnioskodawca nie wyjaśnił w sposób wiarygodny skąd posiada środki finansowe na pokrycie comiesięcznych wydatków. Na wezwania wnioskodawca nie podał od kogo z członków rodziny i przyjaciół otrzymuje pomoc finansową, w jakiej wysokości i z jakiego tytułu osoby te uzyskują miesięczne dochody. W ocenie Sądu trudno było uznać, że wnioskodawca nie posiada środków pieniężnych, jeżeli ze złożonych oświadczeń wynikało, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania, spłatę kredytu hipotecznego i zadłużenia na kratach kredytowych. Ponadto, według Sądu, okoliczność, że skarżącego obciąża obowiązek spłaty kredytu i zadłużenie na kartach kredytowych, nie może uzasadniać uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może mieć priorytetu zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucono naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.). Żalący nie zgodził się z ustaleniami Sądu, że opłaty sądowe mają pierwszeństwo przed innymi wydatkami. Stwierdził, że: - wykazał, że nie jest w stanie uiścić opłaty sądowej; - złożone zeznania podatkowe są dokumentami niepodważalnymi, a wynika z nich, że skarżący poniósł stratę; - rachunki bankowe skarżącego zostały zajęte przez Urząd Skarbowy; zmaga się z chorobą, co wymusza kolejne wydatki. Do zażalenia załączono: wydruk strony B., dokumentację medyczną, kserokopię potwierdzeń wypłat ZUS. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwie Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący nie wykazał, iż sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał bardzo dokładnej analizy sytuacji majątkowej skarżącego na postawie danych które posiadał (vide 5-6 str. zaskarżonego postanowienia). Trafnie w kontekście powoływanych przez skarżącego wydatków Sąd pierwszej instancji ustalił, że skarżący, nie podał żadnych informacji pozwalających wyjaśnić opisaną sytuację, w której skarżący uzyskując z tytułu działalności gospodarczej miesięczne dochody w wysokości 50 zł, ponosi koszty miesięcznego utrzymania wysokości ok. 2.128,- zł do 2.158,- zł. Zasadne były również wnioski Sądu pierwszej instancji nie dające wiary twierdzeniem podatnika o braku środków pieniężnych, w sytuacji gdy ze złożonych wyjaśnień podatnika wynikało, że ponosi on koszty miesięcznego utrzymania, spłatę kredytu hipotecznego i zadłużenia na kratach kredytowych. Naczelny Sąd Administracyjny nie neguje twierdzeń żalącego co do wiarygodności zeznań podatkowych, w świetle których skarżący prowadząc działalność gospodarczą poniósł stratę. Sąd pierwszej instancji zasadnie tu stwierdził, że strata w działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym, dlatego też powołanie się wyłącznie na wynik finansowy nie może być przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Wyjaśnić bowiem należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt II FZ 542/11, dostępne w bazie internetowej CBOIS). Nie zasługiwały na uwzględnienie twierdzenia żalącego podważające stanowisko Sądu pierwszej instancji co do pierwszeństwa ponoszenia kosztów sądowych przed osobistymi wydatkami. Naczelny Sąd Administracyjny w innych sprawach, w podobnym stanie faktycznym, wielokrotnie wskazywał bowiem, że zobowiązania cywilnoprawne (m.in. raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, Lex 939382). Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa, a tym samym na innych podatników (tak w orzeczeniach NSA m.in. z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, niepublikowane, oraz z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05, dostępne w bazie internetowej CBOSA). Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący nie zdołał wykazać w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Dlatego też, nie znajdowało uzasadnienia zastosowanie odstępstwa od zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.