II SA/Po 470/15
WyrokWSA w Poznaniu2015-07-07
Skład orzekający: Barbara Drzazga, Wiesława Batorowicz, Elwira Brychcy
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie grzywny w celu przymuszenia jest właściwym środkiem egzekucyjnym w przypadku obowiązku rozbiórki samowoli budowlanej, czy też powinien być zastosowany środek mniej uciążliwy, taki jak wykonanie zastępcze?Ratio decidendi
Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym dopuszczalnym i często preferowanym w przypadku obowiązku rozbiórki samowoli budowlanej, zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ukształtowaną praktyką orzeczniczą. Jest ona uznawana za środek mniej uciążliwy niż wykonanie zastępcze, ponieważ jej celem jest skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku poprzez groźbę dolegliwości finansowej, a nie bezpośrednie wykonanie czynności przez organ egzekucyjny. Ponadto, w przypadku wykonania obowiązku, grzywna podlega umorzeniu lub zwrotowi, co odróżnia ją od kosztów wykonania zastępczego, które obciążają zobowiązanego bez możliwości zwrotu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. G-C na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę samowoli budowlanej. Skarżąca kwestionowała zasadność zastosowania grzywny w celu przymuszenia, argumentując, że bardziej właściwe byłoby wykonanie zastępcze, a nałożona grzywna jest nieproporcjonalna do kosztów rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r. sprawy ze skargi J. G-C na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia; oddala skargę
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].03.2015 r. na podstawie art. 123 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej k.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm., dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia Pani J. G.-C. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) z dnia [...] października 2014r. ([...]), którym PINB nałożył na Panią J. G.-C. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł i wezwał do jej uiszczenia w terminie do dnia 13 lutego 2015r. oraz do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] października 2014r. zn. [...] do dnia 13 lutego 2015r., uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu do uiszczenia grzywny w celu przymuszenia (tj. do dnia 13 lutego 2015r.) oraz w części dotyczącej wskazanego przez PINB terminu do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym (tj. do dnia 13 lutego 2015r.) i orzekł, iż wzywa do uiszczenia grzywny w celu przymuszenia w terminie do dnia 31 lipca 2015r. oraz wezwał Panią J. G.-C. do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] października 2014r. nr [...] do dnia 30 czerwca 2015r., a w pozostałej części zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.
Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika co następuje:
Decyzją z dnia [...] października 2005r. ([...]) PINB nakazał Pani J. G.-C. rozbiórkę rozbudowanej bez pozwolenia na budowę części obiektu - zakładu przetwórstwa i uboju indyka położonego na działce nr ewid. [...] w S. K. nr [...]. Decyzją ta jest prawomocna wobec oddalenia skargi kasacyjnej wniesionej przez zobowiązaną.
Wobec niewykonania obowiązku, pismem z dnia 18 listopada 2013r. ([...]) PINB (jako wierzyciel obowiązku) wystosował do zobowiązanej upomnienie oraz wezwał ja do wykonania obowiązku określonego w decyzji PINB z dnia [...] października 2005r. ([...]).
Następnie, dnia [...] października 2014r. PINB (jako organ egzekucyjny) wystawił tytuł wykonawczy nr [..] na Panią J. G.-C., a postanowieniem z dnia [...] października 2014r. nałożył na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...]zł.
Odrębnym pismem z dnia 12 listopada 2014r. Pani J. G.-C. wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014r. ([...]) PINB oddalił zarzuty oraz wstrzymał postępowanie egzekucyjne do czasu prawomocnego rozpatrzenia zarzutów. Także pismem z dnia 12.11.2014 r. J. G.-C. złożyła zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Organ odwoławczy wydając postanowienie reformatoryjne podkreślił, że decyzja PINB z dnia [...] października 2005r. ([...]) jest ostateczna i podlega wykonaniu.
Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, " Natomiast w świetle art. 15 § 1 u.p.e.a. "egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia",
Wobec uchylania się zobowiązanego od wykonania nałożonego na niego obowiązku wierzyciel (PINB) wezwał do jego wykonania - wystosował do niego upomnienie (pismo z dnia 18 listopada 2013r. sygn. [...]).
Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. " organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru", ponadto § 5 tego artykułu wskazuje, że "wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. " W związku z powyższym PINB wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] października 2014r. Tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo - zgodnie ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (dz. U. z dnia 16 maja 2014r., poz. 650).
Egzekwowany obowiązek został nałożony na zobowiązaną na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 3 prawa budowlanego i polega on na dokonaniu rozbiórki rozbudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę części obiektu - zakładu przetwórstwa i uboju indyka (wymiary rozbudowanej części 42,85m x 26,80m), położonego na działce nr ewid. gr. [...] w S. K nr [...].
Zatem ustalenie grzywny w oparciu o art. 121 § 4 u.p.e.a. jest prawidłowe. W przypadku obowiązku o charakterze niepieniężnym wynikającego z przepisów prawa budowlanego organ egzekucyjny, kierując się zasadami wyrażonymi w art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a., mógł zastosować grzywnę w celu przymuszenia (art. 119 u.p.e.a.) lub wykonanie zastępcze (art. 127 u.p.e.a.). Z art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że w przypadku obowiązków wynikających z prawa budowlanego ustawodawca dał organom egzekucyjnym możliwość zastosowania grzywny w celu przymuszenia przed zastosowaniem środka w postaci wykonania zastępczego. Organy egzekucyjne powinny z tej możliwości korzystać w przypadku, gdy zastosowanie wykonania zastępczego jest niecelowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym "z rozwiązania prawnego przyjętego w art. 7 § 2 u.p.e.a. nie wynika, że w sytuacji gdy organ egzekucyjny w sprawie dotyczącej wykonania obowiązku usunięcia skutków samowoli budowlanej ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze, powinien wybrać wykonanie zastępcze. Rozważając możliwość zastosowania grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego należy uwzględnić przesłanki, ustanowione w przepisach u.p.e.a., stosowania tych środków. " (wyrok NSA z dnia 7 września 201 Or, sygn. II OSK 1453/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stosowanie grzywny w celu przymuszenia, mimo że nie prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, przyczynić się może do szybkiego jego wykonania przez zobowiązanego a przy tym nie powoduje dla niego dodatkowych uciążliwości wynikających z wykonania zastępczego (takich jak ściągnięcie kwoty wykonania zastępczego). Grzywna w celu przymuszenia nie jest celem samym w sobie, jest ona natomiast bodźcem dla zobowiązanego do wykonania obowiązku. Należy także mieć na uwadze treść art, 125 u.p.e.a., zgodnie z którym w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu, natomiast w przypadku ich ściągnięcia podlegają one zwrotowi. Należy także zauważyć, że w świetle art. 121 § 4 wspomnianej ustawy w przypadku, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Stanowi ona jedynie zagrożenie zastosowania znacznej dolegliwości finansowej. Jak wyżej wykazano zastosowanie wykonania zastępczego jest w niniejszej sprawie niecelowe. W związku z powyższym PINB zastosował odpowiedni środek egzekucyjny - grzywnę w celu przymuszenia. Jak wynika z powyższego nie został zastosowany środek egzekucyjny zbyt uciążliwy.
W orzecznictwie zwraca się uwagę, iż "dokonując wyboru środka egzekucyjnego organy winny każdorazowo mieć na uwadze przedmiot, zakres oraz charakter nałożonego obowiązku, a także uwzględniać jego celowość i uciążliwość dla zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia ma na celu skłonić zobowiązany podmiot do wykonania obowiązku. Podkreślić przy tym należy, że spełnienie określonego w tytule wykonawczym obowiązku powoduje umorzenie nałożonej a nieuiszczonej łub nieściągniętej grzywny" (wyrok NSA z dnia 15 listopada 2006r. sygn. II OSK 1354/05; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy w tym miejscu wskazać, że egzekwowany przez PINB obowiązek dotyczy rozbiórki rozbudowanej bez pozwolenia na budowę części obiektu - zakładu przetwórstwa i uboju indyka. Wykonanie obowiązku rozbiórki użytkowanego zakładu powinno być poprzedzone szeregiem innych czynności, które to wykonanie umożliwią. Natomiast w niniejszej sprawie, mimo iż od wydania ostatecznej decyzji WINB minęło już ponad 9 lat, Pani J. G.-C. nie poczyniła żadnych starań (takich jak opróżnienie obiektu) w celu wykonania lub umożliwienia wykonania tego obowiązku. W przypadku przystąpienia do wykonania zastępczego właściciel obiektu nie ma możliwości wpływania na sposób wykonywania robót rozbiórkowych, co może wiązać się z dodatkowymi kosztami dla niego oraz ze znacznymi utrudnieniami w funkcjonowaniu prowadzonego zakładu, Powyższe potwierdza także stanowisko Powiatowego Lekarza Weterynarii pozyskane przez PINB w toku postępowania egzekucyjnego. Z pisma w/w organu z dnia 7 sierpnia 2014r. [...]) wynika, że w opinii Powiatowego Lekarza Weterynarii nie ma możliwości przeniesienia produkcji do innej części zakładu a rozbiór lub wyłączenie jakichkolwiek części zakładu będzie wiązała się z cofnięciem uprawnień do handlu. Należy podkreślić, że Inspekcja Weterynaryjna stanowi fachowy pion administracji publicznej dysponujący fachową wiedzą w zakresie dotyczącym zakładów związanych z hodowlą zwierząt. W związku z powyższym PINB słusznie zasięgnął opinii innego fachowego organu administracji (tj. Powiatowego Lekarza Weterynarii) w kwestii wykraczającej poza jego kompetencje. W złożonym w sprawie zażaleniu Pani J. G.-C. nie przedstawiła dokumentów mogących świadczyć o dokonaniu błędnej oceny w przedmiotowej sprawie przez w/w organ.
Dalej organ odwoławczy argumentował, że brak jakichkolwiek działań Skarżącej w celu wykonania lub umożliwienia wykonania obowiązku w ciągu minionych 9 lat powoduje brak możliwości zastosowania wykonania zastępczego w niniejszej sprawie. Podkreślono, że w przypadku wykonania obowiązku zgodnie z art. 125 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczyni, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Ponadto uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.).
W złożonym zażaleniu Pani J. G.-C. podnosi, że deklaruje współpracę z PINB w zakresie koniecznym do "pozytywnego załatwienia sprawy, w szczególności poprzez doprowadzenie do zalegalizowania spornej części obiektu Jeśli mowa o możliwości zalegalizowania przedmiotowego obiektu, to należy wyjaśnić, że Skarżąca miała taką możliwość w postępowaniu zakończonym decyzją o nakazie rozbiórki, jednakże z niej nie skorzystała. Należy w tym miejscu ponownie podkreślić, iż decyzja PINB z dnia [...] października 2005r. ([...]) jest decyzją ostateczną, podlega wykonaniu, a obowiązek w niej wyrażony nie ulega przedawnieniu. Ponadto od czasu wydania w/w decyzji minęło ponad 9 lat, zatem PINB jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania w celu wyegzekwowania nakazu w niej wyrażonego.
Także wysokość grzywny jest zasadna. Zgodnie z art. 121 § 5 u.p.e.a. w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części wysokość grzywny w celu przymuszenia stanowi "iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny Im2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. " Powierzchnia obiektu objętego nakazem rozbiórki wynosi [...] m2 ([...]). Z kolei cena 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2014r. (tj. odpowiednia dla momentu wydania zaskarżonego postanowienia przez PINB) ogłoszona w komunikacie Prezesa GUS z dnia 21 sierpnia 2014r. (Dz. Urz. GUS z 2014r. poz. 34) wynosi 4.141zł, zatem 1/5 tejże kwoty wynosi 828,2zł. Z powyższego wynika, że wysokość grzywny w niniejszej sprawie powinna wynosić [...] zł. Została ona zatem przez PINB obliczona prawidłowo.
W związku z powyższym, po ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, organ odwoławczy uznał, że zaskarżone postanowienie zostało przez PINB wydane zgodnie z prawem. W świetle art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Jednakże mając na uwadze fakt, iż terminy wskazane w zaskarżonym postanowieniu na uiszczenie grzywny w celu przymuszenia oraz na wykonanie egzekwowanego obowiązku już upłynęły, należało zmienić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej w/w terminów (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Ze względu na wielkość obiektu i sposób jego użytkowania WINB wyznaczył termin wykonania obowiązku do dnia 30 czerwca 2015r., a po jego upływie - jeśli zobowiązana nie wykona obowiązku - termin do uiszczenia grzywny w celu przymuszenia (tj. do dnia 31 lipca 2015r.).
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi złożonej przez J. G.-C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca domaga się uchylenia postanowienia i i II instancji i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia postanowienia WINB i postanowienia je poprzedzającego do ponownego rozpoznania oraz przysadzenia kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 § 2 w zw. z art.119 §1 i 2 i art. 127 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezastosowanie przez organ egzekucyjny najmniej uciążliwego dla skarżącej środka egzekucyjnego, który bezpośrednio zmierzałby do wykonania nałożonego na skarżącą obowiązku. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżąca nie zgadza się z poglądem , że w niniejszej sprawie grzywna w celu przymuszenia jest stosowna, twierdząc, że istnieje rażąca dysproporcja między nałożoną grzywną a orientacyjnym kosztorysem dotyczącym rozbiórki. Organ egzekucyjny nie sporządził kosztorysu nie mógł zatem określić zaliczki na wykonanie zastępcze. W ocenie skarżącej wydane postanowienie jest zbyt pochopne, a argumentacja zbyt lakoniczna. Na rozprawie sądowoadministracyjnej ustanowiony fachowy pełnomocnik podtrzymując zarzuty skargi dodatkowo zarzucił naruszenie art. 77 kpa poprzez nie zgromadzenie wyczerpująco materiału dowodowego i przedwczesne uznanie, że wykonanie zastępcze byłoby bardziej dotkliwe dla skarżącej niż wymierzenie grzywny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuję:
Skarga jest niezasadna.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem, a w uzasadnieniu organ egzekucyjny odwoławczy rzetelnie i prawidłowo wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia.
W pierwszej kolejności zważyć należy, że WINB zbadał w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. dopuszczalność egzekucji przedmiotowego obowiązku, wskazując, że obowiązek rozbiórki budynku – części obiektu zakładu przetwórstwa i uboju indyka o wskazanych parametrach - jako obowiązek o charakterze niepieniężnym, pozostający we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazany do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.) może być egzekwowany w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Prawidłowo również organ egzekucyjny odwoławczy stwierdził, że nie doszło do naruszenia przepisu art. 15 § 1 u.p.e.a. Przepis ów stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z akt sprawy wynika zaś, że upomnienie z dnia 18.11.2013 roku zostało prawidłowo doręczone skarżącej. ( k. 2 v akt administracyjnych ) Ponadto stwierdzić również należy, że wystawiony przez organ egzekucyjny w dniu [...] 10.2014 r.. tytułu wykonawczy nr [...] odpowiada wymogom określonym w art. 27 § 1 pkt 1-11 u.p.e.a., albowiem zawiera wszystkie wymienione w tym przepisie elementy.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącą odnośnie naruszenia przepisów art. 7 § 2, art. 119 § 1 i 2, art. 127 u.p.e.a. poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego bardziej dolegliwego aniżeli wykonanie zastępcze, Sąd przychyla się do oceny organu II instancji. Zważyć należy, iż o tym, że grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym od wykonania zastępczego świadczy chociażby przepis art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a., z którego wynika, że środkiem egzekucyjnym stosowanym w egzekucji obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego jest w pierwszym rzędzie grzywna w celu przymuszenia, a dopiero w przypadku nieskuteczności przedmiotowego środka organ egzekucyjny powinien zastosować wykonanie zastępcze. Taka kolejność stosowania środków egzekucyjnych w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym nie budzi wątpliwości w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku z dnia 21 lutego 2012 r. (sygn. akt II OSK 2315/10, Lex nr 1138139) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przy egzekucji dotyczącej obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego zasadniczo w pierwszej kolejności należy stosować grzywnę w celu przymuszenia. Odwrotna sytuacja, w której w pierwszej kolejności zastosowanie znajdzie wykonanie zastępcze (skutkiem czego wykluczone będzie zastosowanie grzywny w celu przymuszenia), powinna mieć miejsce wyjątkowo, np. kiedy grzywna w celu przymuszenia z jakichś oczywistych względów nie może doprowadzić do wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Dodać należy, na co zwrócił uwagę organ egzekucyjny odwoławczy, że nieuiszczona lub nieściągnięta grzywna w celu przymuszenia podlega umorzeniu, a na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek grzywna uiszczona lub ściągnięta może być w całości lub w części zwrócona (art. 125 i 126 u.p.e.a.), co również świadczy o jej łagodniejszym charakterze od wykonania zastępczego. W przypadku wykonania zastępczego koszty, które obciążają zobowiązanego, nie podlegają zwrotowi (art. 127 i n.u.p.e.a.).
Ponadto należy wyjaśnić, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając przedmiotową grzywnę organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 813/11, Lex nr 1252196). Pamiętać przy tym należy, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie zobowiązanych żadnych dodatkowych kosztów. W razie wykonania obowiązku grzywna podlega albo zwrotowi (art. 126 u.p.e.a.), albo - gdy nie została zapłacona lub ściągnięta - umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). To od zobowiązanych zależy czy wykonają nałożony obowiązek, a w konsekwencji - czy poniosą koszty nałożonej grzywny (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2012 r., II SA/Gd 838/11, Lex nr 1145748).
Jednocześnie odnosząc się do argumentacji skarżących, iż organy nie uwzględniły, że dla skarżącej - jak twierdzi- korzystniejsze byłoby zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego - zwrócić należy uwagę na jedną okoliczność. Stosownie do przepisu art. 127 u.p.e.a. wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Ponadto - jak wynika z art. 128 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - wykonanie zastępcze przez inną osobę od zobowiązanego następuje też na niebezpieczeństwo zobowiązanego.
Z przedstawionych przepisów wynika po pierwsze, że wykonanie zastępcze polegające na dokonaniu rozbiórki przedmiotowego budynku, który stanowi część prowadzonego przez skarżącą zakładu produkcyjnego – ubojni indyka wiąże się z poniesieniem przez skarżącą kosztów (w tym zaliczki) działania wyspecjalizowanej firmy budowlanej, która rozbiórkę tę przeprowadzi, a jeszcze wcześniej z całkowitą reorganizacją prowadzonego zakładu. Nie ma racji skarżąca, że organ był zobowiązany wyliczyć i przeanalizować koszty wykonania zastępczego. To na zobowiązanym pozostawiono możliwość dokonania kalkulacji jaki sposób zachowania w związku z koniecznością wykonania tytułu wykonawczego jest dla zobowiązanego najkorzystniejszy. W okolicznościach niniejszej sprawy organ umotywował twierdzenie o konieczności i celowości zastosowania grzywny w celu przymuszenia , a skarżąca argumentów organów nie wzruszyła.
Wysokość grzywny i sposób jej wyliczenia także nie budzą wątpliwości i zostały w sposób prawidłowy wyliczone w uzasadnieniu postanowienia. Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego) stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło