I SAB/Gd 10/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez "A" spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. jest bezczynność Wójta Gminy w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku spółki. Skarga "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniesiona została po skutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, w następujących okolicznościach faktycznych: Postanowieniem z dnia 26 października 2012 r. organ z urzędu wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Wójt Gminy decyzją z dnia 16 listopada 2012 r. określił spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. Spółka "A" złożyła deklarację na podatek od nieruchomości za 2013 r. Na żądanie wierzyciela - Wójta Gminy wszczęto postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości wynikacie z wydanej decyzji za rok 2012 i ze złożonej deklaracji podatkowej za rok 2013: – nr [...] za styczeń 2012 r., luty 2012 r., marzec 2012 r., kwiecień 2012 – nr [...] za maj 2012 r., czerwiec 2012 r., lipiec 2012 r., sierpień 2012 r.; – nr [...] za wrzesień 2012 r., październik 2012 r., listopad 2012 r., grudzień 2012 r.; – nr [...] za styczeń 2013 r., luty 2013 r., – nr [...] za marzec 2013r., kwiecień 2013 r., maj 2013 r.; – nr [...] za czerwiec 2013 r., lipiec 20123r., sierpień 2013 r., wrzesień 2013 r.; – nr [...] za październik 2013 r. listopad 2013 r.; – nr [...] za styczeń 2013 r., luty 2013 r., marzec 2013 r., kwiecień 2013 r. W dniu 22 września 2014 r. spółka "A" złożyła korektę deklaracji za 2013 r. korygując powierzchnię budynków wykorzystywanych na cele związane z działalnością gospodarczą, biorąc pod uwagę faktyczne przeznaczenie i wykorzystywanie przez spółkę należących do niej nieruchomości budynkowych. W dniu 22 grudnia 2014 r. "A" sp. z o.o. złożyła wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji z 16 listopada 2012 r. W zaistniałym stanie faktycznym Wójt Gminy został wezwany pismem z dnia 22 grudnia 2014 r. do usunięcia naruszenia przepisów prawa polegającego na bezprawnym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego z wniosku wierzyciela - Wójta Gminy wobec majątku "A" sp. z o.o. w celu przymusowego ściągnięcia należności pieniężnych objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Wójta Gminy. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Wójt Gminy powołał się wyrok NSA z 18 stycznia 2013 r. sygn. akt II FSK 952/11 odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że nie można, przechodząc na grunt art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stwierdzić, że korekta podatku skutkuje nieistnieniem obowiązku podatkowego. Obowiązek istniał w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a korekta deklaracji podatkowej nie zmienia okoliczności jego istnienia lecz może jedynie przesądzić o wysokości zobowiązania podatkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka wskazała, że Wójt Gminy jako organ podatkowy właściwy w kwestii podatków i opłat lokalnych przyjął korektę deklaracji za 2013 r. w czasie, gdy nie toczyła się wobec "A" sp. z o.o. kontrola podatkowa, a zatem przedmiotowa korekta jest skuteczna i wywołuje skutki prawne. Wójt Gminy nie zakwestionował treści skorygowanej przez spółkę deklaracji, tj. nie wydał aktu administracyjnego rozstrzygającego w zakresie objętym korektą deklaracji. W sytuacji braku władczego rozstrzygnięcia przedmiotowej kwestii w formie decyzji administracyjnej przez organ podatkowy właściwy ds. podatków i opłat lokalnych biorąc pod uwagę fakt złożenia przez "A" sp. z o.o. korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za 2013 r. obowiązek podatkowy wynikający z pierwotnej błędnie sporządzonej deklaracji wygasł i nie może być egzekwowany w drodze przymusu w formie egzekucji administracyjnej, czy też w razie zbiegu egzekucji - w trybie K.p.c. Z chwilą złożenia korekty deklaracji przez spółkę, tj. w dniu 22 września 2014 r. odpadła podstawa prawna do prowadzenia wobec niej postępowania egzekucyjnego. Strona odnosząc się do zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. wskazała, że zostało ono ustalone z rażącym naruszeniem przepisów prawa i dlatego też decyzja Wójta Gminy z dnia 16 listopada 2012 r. jako rozstrzygnięcie organu podatkowego dotknięte kwalifikowaną wadą procesową podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Wydając przedmiotową decyzję Wójt Gminy nie wziął pod uwagę istotnych okoliczności mających wpływ na wymiar zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r., a mianowicie, że "A" sp. z o.o. posiadała w 2012 r. status wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw i prowadziła działalność rolniczą w zakresie produkcji warzyw. Co istotne spółka nie prowadziła w 2012 r. na użytkach rolnych działalności innej niż rolnicza. Udostępniała nieruchomości zarówno gruntowe, jak i budynkowe rolnikom - członkom wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw. Wójt Gminy nie dokonał ustaleń faktycznych w powyższym zakresie, a kontrolę podatkową w dnia 16 sierpnia 2012 r. przeprowadził bez udziału kontrolowanego. Strona wskazała, że w ramach postępowania podatkowego, będącego następstwem przeprowadzenia z naruszeniem przepisów prawa kontroli podatkowej, organ podatkowy nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Nie przeprowadził dowodów z zeznań świadków, dokumentów urzędowych, dokumentów prywatnych, na okoliczność m.in. przeznaczenia i faktycznego wykorzystywania użytków rolnych przez spółkę, a także pozostałych nieruchomości gruntowych i budynkowych. Organ podatkowy nie zażądał także wyjaśnień w formie pisemnych od ww. osób. W kwestii przymusowego ściągania należności wynikających z pierwotnej błędnie sporządzonej deklaracji za 2013 r. oraz z decyzji za 2012 r. spółka wskazała, że postępowanie egzekucyjne wszczęte w oparciu o błędnie sporządzoną deklarację za 2013 r. oraz w oparciu o decyzję wydaną z rażącym naruszeniem przepisów prawa nie może być dalej prowadzone i podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zdaniem spółki organ zobowiązany był do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bowiem obowiązek podatkowy nie istniał. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, czy też skorygowanie uprzednio złożonej deklaracji podatkowej powoduje, iż zobowiązanie przestaje istnieć w kwocie określonej uchyloną decyzją. Spółka wskazała, że w kwestii zawyżonej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. Wójt Gminy zignorował wniosek spółki z dnia 22 grudnia 2014 r. o stwierdzenie nieważności prawomocnej decyzji z dnia 16 listopada 2012 r. skierowany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Wójta Gminy. Do dnia dzisiejszego Wójt nie przekazał do SKO odpowiedzi na wniosek spółki wraz z aktami administracyjnymi w ustawowym terminie, tj. 30 dni od dnia otrzymania wniosku. Wobec powyższego Prezes Zarządu "A" sp. z o.o. zażądał wglądu do akt administracyjnych w urzędzie gminy w dniu 24 stycznia 2015 r., tj. po upływie ustawowego terminu na udzielenie odpowiedzi na wniosek i przesłanie akt administracyjnych do SKO. W aktach sprawy brak było odpowiedzi na wniosek spółki z dnia 22 grudnia 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji za 2012 r., a od Wójta uzyskał odpowiedź, że takiego pisma w Urzędzie Gminy nie ma. Końcowo skarżąca podkreśliła, że spółka prowadząca działalność rolniczą prawidłowo skorygowała deklaracje na podatek od nieruchomości za 2013 r. biorąc pod uwagę faktyczne przeznaczenie i wykorzystywanie przez spółkę należących do niej nieruchomości gruntowych i budynkowych. Strona zarzuciła, że Wójt Gminy nie jest zainteresowany wyjaśnieniem stanu faktycznego i zastosowaniem odpowiednich przepisów prawa w celu opodatkowania nieruchomości należących do spółki w latach 2012-2013, a wręcz uniemożliwia przekazanie przedmiotowej kwestii do rozstrzygnięcia przez SKO, a następnie sądu. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że skorygowanie przez podatnika deklaracji podatkowej, w oparciu o którą wystawiono tytuły wykonawcze nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek istniał w momencie wszczęcia postepowania egzekucyjnego, a korekta nie deklaracji podatkowej nie zmienia okoliczności jego istnienia lecz może jedynie przesądzić o wysokości zobowiązania podatkowego. Organ wyjaśnił, że do czasu, gdy postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia podatnikowi zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2012 i 2013 pozostaje w toku, Wójt Gminy zobligowany jest do dochodzenia należności w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na podstawie pierwotnej deklaracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. jako niezasadna podlega oddaleniu. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że skarga na bezczynność organów zasadna może być tylko w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Łd 140/12, publ. CBOIS). W sprawie jest bezsporne, że w korekcie deklaracji za 2013 r. spółka zmniejszyła zadeklarowaną wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości, a korekta deklaracji wpłynęła do właściwego organu podatkowego po wystawieniu tytułu wykonawczego i wszczęciu egzekucji, czyli w toczącym się już postępowaniu egzekucyjnym. Bezsporne jest również, że ostateczną decyzją z dnia 16 listopada 2012 r. ustalono spółce wysokość zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2012 r. w oparciu o którą wystawiono tytuły wykonawcze. Kwestię sporną stanowi natomiast odpowiedź na pytanie, czy organ był zobowiązany do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm., dalej jako "u.p.a."), w sytuacji: - skorygowania przez spółkę pierwotnej deklaracji za 2013 r. poprzez pomniejszenie kwoty zobowiązania podatkowego za ten rok, jako że postępowanie prowadzono w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie pierwotnej deklaracji, - kwestionowania kwoty należnego podatku wynikającego z ostatecznej decyzji wymiarowej za 2012 r., w oparciu o którą wystawiono tytuły wykonawcze. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że na skutek korekty deklaracji przestaje istnieć zobowiązanie podatkowe w kwocie wykazanej w pierwotnej deklaracji, wymienionej w tytule wykonawczym, ale nie oznacza to nieistnienia w ogóle zobowiązania podatkowego. Samo zobowiązanie podatkowe nadal istnieje, a jego wysokość jest obiektywnie znana, bowiem jest równa kwocie należnej w świetle przepisów prawa. W takiej też kwocie zobowiązanie podatkowe powstało i stało się wymagalne w określonym ustawą podatkową terminie płatności na podstawie złożonej pierwotnie deklaracji. Zatem zmniejszenie kwoty deklarowanego zobowiązania nie powoduje, że zobowiązanie to przestaje istnieć. Zauważyć należy, że kwota dochodzona przymusowo w postępowaniu egzekucyjnym wymieniona w tytule wykonawczym na podstawie deklaracji wcale nie musi odpowiadać kwocie zobowiązania podatkowego zadeklarowanej przez podatnika. W tytule wykonawczym wierzyciel wskazuje bowiem nieuiszczoną jeszcze kwotę zobowiązania podatkowego, a zatem istniejącą w tym momencie kwotę zaległości, nie zaś kwotę, w jakiej zobowiązanie zostało zadeklarowane lub określone decyzją organu podatkowego. Kwota zaległości wymieniona w tytule wykonawczym tylko wtedy będzie odpowiadała kwocie zobowiązania, gdy przed wystawieniem tytułu wykonawczego podatnik na poczet tego zobowiązania żadnej kwoty nie wpłaci. Skorzystanie przez podatnika w czasie toczącego się postępowania egzekucyjnego z przewidzianego w art. 81 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) uprawnienia do skorygowania zadeklarowanej pierwotnie wysokości zobowiązania podatkowego nie może prowadzić automatycznie do unicestwienia egzekucji na skutek jej umorzenia. Czym innym jest bowiem istnienie w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego formalnej podstawy w postaci tytułu wykonawczego opartego na deklaracji, a czym innym jest odpadnięcie podstawy do prowadzenia egzekucji w postaci stwierdzenia, że obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo, że obowiązek nie istniał. Złożenie korekty deklaracji zobowiązuje wierzyciela i organ egzekucyjny do uwzględnienie takiej korekty stosownie do okoliczności. Zmniejszenie kwoty zobowiązania podatkowego w taki sposób, że zmniejszeniu ulega również kwota dochodzonej należności, nie powoduje jednak niemożności egzekwowania pozostałej kwoty zobowiązania, która przecież istniała w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i istnieje nadal. Innymi słowy, w takim przypadku w każdym momencie trwania postępowania egzekucyjnego istnieje nadający się do przymusowego wykonania obowiązek, a zmianie ulega jedynie zakres egzekucji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 1054/10, publ. SIP Lex nr 794106 ). Zauważyć należy, że również w odniesieniu do decyzji wymiarowej sam wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie może odnieść oczekiwanego przez spółkę skutku. Dopiero bowiem wyeliminowanie decyzji wymiarowej z obrotu prawnego oznaczałoby, że odpadła podstawa wystawienia tytułu wykonawczego, a w konsekwencji brak byłoby podstawy prawnej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jednakże w niniejszej sprawie nie doszło do stwierdzenia nieważności decyzji, zatem przyjąć należy, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie konkretnego tytułu wykonawczego i służy wykonaniu obowiązku wskazanego w tym tytule. Postępowanie egzekucyjne może więc być prowadzone tak długo jak długo tytuł wykonawczy zachowa swą aktualność, a więc jak długo egzekwowane na jego podstawie kwota wynikająca ze zobowiązania podatkowego znajduje podstawę w orzeczeniu wskazanym w tytule. Zatem w analizowanym stanie faktycznym podstawa do prowadzenia egzekucji wystąpiła z uwagi na to, że - obowiązek wynika z decyzji - w dalszym ciągu funkcjonującej w obrocie prawnym. W związku z tym okoliczność istnienia określonej kwoty należności w momencie wystawienia tytułu wykonawczego, przesądza co do zasady o możliwości dalszego prowadzenia egzekucji, mimo złożonej przez podatnika korekty deklaracji, czy też złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji W tym miejscu, dodać należy, że samo istnienie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji trybu aktualizacji tytułu wykonawczego, stosowanego także w wypadku zastąpienia deklaracji decyzją określającą wysokość podatku, świadczy o tym, że odpadnięcie formalnej podstawy tytułu wykonawczego w postaci pierwotnej deklaracji nie może być traktowane jako podstawa do stwierdzenia, że w całości obowiązek nie jest wymagalny, wygasł z innego powodu albo, że obowiązek nie istniał. Należy zgodzić się z poglądem o braku konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego w razie złożenia korekty deklaracji wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie II FSK 884/11 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli wierzyciel, mimo złożenie korekty deklaracji i braku decyzji określającej zobowiązanie podatkowe nie powiadomi organu egzekucyjnego o zmniejszeniu kwoty zobowiązania na skutek korekty deklaracji, to wówczas środkiem obrony praw zobowiązanego pozostaje skierowanie do organu egzekucyjnego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nie wywołuje jednak ten wniosek konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości bez względu na to jaka kwota zobowiązania wynikająca z korekty deklaracji czy decyzji obciąża nadal zobowiązanego. Conajwyżej strona składając korektę deklaracji może wnosić o stwierdzenie nadpłaty podatku, gdy należność z pierwotnej deklaracji wpłynęła do wierzyciela (dobrowolna wpłata należności wynikającej ze złożonej deklaracji, bądź wyegzekwowanie tej należności), czym zainicjuje stosowne postępowanie przed organem podatkowym. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że do czasu, gdy postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2012 i 2013 pozostaje w toku, organ egzekucyjny zobligowany jest do prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych w oparciu o złożoną przez podatnika deklarację podatkową (za 2013 r.) jak i decyzję wymiarową (za 2012 r.). Dlatego też w niniejszej sprawie nie wystąpiła bezczynność organu polegająca na niewydaniu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.