I OSK 3417/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. Sp. z o.o. z/s w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 165/15 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z/s w S. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 165/15 oddalił skargę B. Spółki z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Starosta Pyrzycki decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] zezwolił na niezwłoczne zajęcie przez E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. nieruchomości, położonej w obrębie [...], gmina Przelewice, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zezwolenie zostało udzielone w związku z zamiarem realizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na założeniu i przeprowadzeniu przez nieruchomość napowietrznej linii elektroenergetycznej 110kV relacji Pyrzyce-Mostkowo. Zakres inwestycji obejmuje podwieszenie napowietrznych przewodów linii o długości około 1.260m, posadowienie pięciu słupów, a także funkcjonowanie linii po jej wybudowaniu. Natomiast powierzchnia zajęcia (ograniczenia) nieruchomości wynosi 1,7645ha, w tym szerokość pasa technologicznego - 14m (2 x 7m), długość projektowanej trasy linii - 1.260m. Powyższej decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Starosta wskazał ponadto, że dla ww. nieruchomości została wydana decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r. w sprawie ograniczenia sposobu jej korzystania w trybie art. 124 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.g.n.". Organ wyjaśnił, że planowana inwestycja jest uzasadniona ważnym interesem gospodarczym, jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.g.n. i jest niezbędna dla rozwoju ekonomicznego i bezpieczeństwa energetycznego regionu. Starosta uznał, że wniosek inwestora spełnia wymogi art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz art. 108 § 1 k.p.a. i tym samym udzielił zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła B. Spółka z o.o. w S. Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy powołał się na art. 124 ust. 1 i ust. 1a u.g.n. oraz art. 108 § 1 k.p.a. i wskazał, że Starosta Pyrzycki decyzją z [...] sierpnia 2014 r. ograniczył sposób korzystania z części przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z ww. decyzją starosty ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości obejmuje założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Pyrzyce-Mostkowo. Integralną częścią decyzji jest załącznik mapowy, przedstawiający przebieg ww. linii napowietrznej 110kV, z uwzględnieniem powierzchni zajętej przez pas technologiczny na działce oraz miejsca posadowienia słupów. Ponadto Starosta zobowiązał inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu na niej prac, o których mowa wyżej. Natomiast wnioskiem z dnia 11 czerwca 2014 r. E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. wystąpiła o wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu przedmiotowej nieruchomości wraz z nadaniem jej rygoru natychmiastowej wykonalności. We wniosku Spółka wskazała, że w związku z wzrastającym zapotrzebowaniem na energię elektryczną, koniecznością zapewnienia prawidłowego funkcjonowania linii elektroenergetycznych, niezbędne jest stałe rozbudowywanie infrastruktury energetycznej. Niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji w planowanym terminie może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych i tym samym doprowadzić do ciężkich strat gospodarczych, na przykład w razie awarii energetycznej. Istotne jest również zabezpieczenie interesu społecznego. Ponadto przebudowa linii jest istotna z uwagi na kluczowe znaczenie infrastruktury elektroenergetycznej dla funkcjonowania gospodarki narodowej, co znalazło swoje odzwierciedlenie w ustawie z 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym. Wojewoda Zachodniopomorski, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2900/12 stwierdził, że w sprawie zachowany jest zarówno ważny interes społeczny, jak i ważny interes gospodarczy. O bezpieczeństwie regionu decyduje przede wszystkim utrzymanie należytego stanu technicznego istniejącej infrastruktury elektroenergetycznej w zakresie wytwarzania, przesyłania oraz dystrybucji energii elektrycznej. W Raporcie Zespołu ds. Zbadania Przyczyn i Skutków Katastrofy Energetycznej, powołanego zarządzeniem Wojewody Zachodniopomorskiego z 22 kwietnia 2008 r. nr 154/2008, wskazano bowiem, że dla zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej dla regionu, niezbędna jest pełna i terminowa realizacja zadań inwestycyjnych ujętych w planach rozwoju m.in. przedsiębiorstwa E. Sp. z o.o. Organ zaznaczył, że inwestor E. - jako przedsiębiorstwo energetyczne zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, jest zobowiązany zapewnić ciągłość i niezawodność dostaw energii, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. W ocenie organu orzekającego, starosta prawidłowo przyjął, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 124 ust. 1a i tym samym z art. 108 § k.p.a. W świetle postępującego rozwoju cywilizacji i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw energii, energia elektryczna posiada szczególną rolę. Wynika to z jej pierwotnego charakteru, w związku z czym nie ma możliwości jej zastąpienia. Takie nośniki, jak gaz, czy ciepło mogą zostać zastąpione energią elektryczną lecz nie odwrotnie. Przerwa w dostawach pozostałych nośników energii jest mniej dotkliwa w skutkach. Całkowita przerwa w dostawie energii elektrycznej powoduje olbrzymie straty ekonomiczne, jak również społeczne. Ponadto przyczynia się do osłabienia bezpieczeństwa mieszkańców miasta, regionu, czy też całego państwa. Przedmiotowa inwestycja, zdaniem Wojewody, jest uzasadniona ważnym interesem społecznym oraz gospodarczym. Decydującym aspektem jest fakt, że planowana inwestycja jest niezbędna dla rozwoju ekonomicznego i bezpieczeństwa energetycznego regionu, jak również ze względu na zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami. Wystąpienie którejkolwiek ze wskazanych przesłanek uprawnia do wydania decyzji opartej o art. 124 ust. 1a u.g.n. Wojewoda zaznaczył, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest bezpośrednio związana z decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] grudnia 2014 r., bowiem dotyczy tej samej inwestycji, tego samego obszaru i zakresu prac. We wskazanej decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. wyjaśniono, że na tym etapie istotne jest, że decyzja przedstawia obszar niezbędny do przeprowadzenia prac i wykonania czynności utrzymania linii w należytym stanie, jak również fakt, że wskazana część nieruchomości została objęta zajęciem na dokładnie określony cel. W wyniku przebudowy linii nie zmieni się aktualny sposób korzystania z nieruchomości, jak również trasa linii oraz jej napięcie. Ewentualne ograniczenia jakie mogą wystąpić związane są z zagospodarowaniem terenu w otoczeniu linii, z uwagi na konieczność zachowania wymaganych przez odrębne regulacje odpowiednich odległości. Natomiast inwestor, jako właściciel linii, posiadający wyspecjalizowane służby eksploatacyjne, ma wiedzę m.in. odnośnie do szerokości pasa, w tym również powierzchni niezbędnej do prowadzenia prawidłowej eksploatacji linii. Organ zaznaczył ponadto, że właściciel posiadał możliwość zapoznania się z przebiegiem inwestycji i wniesienia ewentualnych uwag, jednak nie skorzystał z tego prawa. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie przez B. Spółka z o.o. w S., zarzucając naruszenie art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w dyspozycji art. 124 ust. 1 i 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 108 k.p.a. Starosta Pyrzycki decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości będącej własnością B. Spółki z o.o. z siedzibą w S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Zgodnie z ww. decyzją ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości obejmuje założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość napowietrznej linii elektroenergetycznej 110kV relacji Pyrzyce-Mostkowo. Zakres inwestycji obejmuje podwieszenie napowietrznych przewodów linii o długości ok. 1.260m, posadowienie pięciu słupów (wymiana pięciu obecnie istniejących słupów kratowych, o numerach kolejnych od 54 do 58), a także funkcjonowanie linii po jej wybudowaniu. Natomiast powierzchnia zajęcia (ograniczenia) nieruchomości wynosi 1,7645ha, w tym szerokość pasa technologicznego - 14m (2 x 7m), długość projektowanej trasy linii - 1.260m. Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję, a skarga wniesiona przez "B." Spółkę z o.o. na ostateczną decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 164/15 (przed ogłoszeniem wyroku w niniejszej sprawie). Zdaniem Sądu wobec rozstrzygnięcia o legalności wyżej wskazanych decyzji w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowym, w niniejszym postępowaniu ocenić należało jedynie przesłanki wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1a u.g.n.). To sam ustawodawca konstruując przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W sytuacji spełnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, starosta udziela w drodze decyzji, zezwolenia, a decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Organ zobowiązany jest do wydania decyzji na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny "w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym". Spośród przypadków określonych w art. 108 k.p.a. do rozważenia w niniejszej sprawie wchodzą w rachubę dwie przesłanki: "inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony". Nadto uzasadnieniem dla zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest również "ważny interes gospodarczy", o którym mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 771/11). W ocenie Sądu, organy trafnie przyjęły, że wydanie zaskarżonych decyzji było uzasadnione interesem społecznym i gospodarczym. Przedmiotowa inwestycja ma zapewnić poprawę jakości i niezawodności zasilania odbiorców energii elektrycznej oraz wzrostu bezpieczeństwa jej dostaw. Wynika to z Raportu Zespołu ds. Zbadania Przyczyn i Skutków Katastrofy Energetycznej, powołanego zarządzeniem Wojewody Zachodniopomorskiego nr 154/2008 z dnia 22 kwietnia 2008 r., w którym wskazano, że dla zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej dla regionu, niezbędna jest pełna i terminowa realizacja zadań inwestycyjnych ujętych w planach rozwoju m.in. przedsiębiorstwa E. Sp. z o.o. Natomiast inwestor E. - jako przedsiębiorstwo energetyczne, zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, jest zobowiązany zapewnić ciągłość i niezawodność dostaw energii, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. Sąd podkreślił, że opisane zamierzenie inwestycyjne zapewnić ma bezpieczeństwo energetyczne poprzez niwelację zagrożenia przerwaniem dostaw energii, na przykład wskutek awarii wyeksploatowanej już linii energetycznej, czy też wskutek siły wyższej np. warunków pogodowych. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 987/07 wskazano, że interes społeczny w sytuacji realizacji inwestycji celu publicznego winien być przedkładany ponad interes właściciela nieruchomości. Interes społeczny stanowi wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. W ocenie Sądu, organy zasadnie przyjęły, że w sprawie zostały spełnione przesłanki "ważnego interesu gospodarczego", jak i "społecznego", a przedstawiona przez organy argumentacja nie budzi zastrzeżeń Sądu. Zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w dyspozycji powołanych przepisów ustawy, będących podstawą jej wydania. Zdaniem Sądu niezasadne okazały się także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wydanie zakwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a.). Rozstrzygnięcie zostało też wydane w oparciu o pełny materiał dowodowy. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). W oparciu o art. 107 § 3 k.p.a. w rozstrzygnięciu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B. Sp. z o.o. z siedzibą w S., zarzucając naruszenie: 1) art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 108 k.p.a. przez jego zastosowanie i przyjęcie, że niezwłoczne zajęcie nieruchomości było konieczne i uzasadnione wystąpieniem przesłanek wskazanych w tych przepisach, w sytuacji gdy wystąpienie tych przesłanek nie zostało przez inwestora udowodnione, a szczególne okoliczności – w ocenie skarżącej – nie wystąpiły w przedmiotowym stanie faktycznym, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji w przedmiocie niezwłocznego zajęcia nieruchomości skarżącej; 2) art. 145 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo że w sprawie nie rozważnono w sposób wszechstronny całego materiału dowodowego, w tym nie wyjaśniono okoliczności skutkujących utrzymaniem w mocy decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącej; 3) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnego prawa skarżącej (tj. prawa własności), w sytuacji gdy nie było to konieczne dla jego bezpieczeństwa lub porządu publicznego, dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ani dla ochrony wolności i praw innych osób. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Ponadto B. Spółka z o.o. z siedzibą w S. wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła o jej oddalenie, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Z zasady gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Jednak w rozpoznawanej sprawie z uwagi na sposób i zakres sformułowanych zarzutów należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, albowiem zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania bezpośrednio zależna jest od zasadności zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Istota zarzutów sprowadza się bowiem do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który zaaprobował twierdzenie organu, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie przez E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. nieruchomości, położonej w obrębie [...], gmina Przelewice, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Zgodnie z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W rozpoznawanej sprawie decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości została poprzedzona decyzją Starosty Pyrzyckiego z dnia [...] sierpnia 2014 r. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania przez skarżącą spółkę nieruchomości. Niezwłoczne zajęcie nieruchomości konieczne było ze względu na wyjątkowo ważny interes inwestora, interes społeczny, a także z uwagi na kluczowe znaczenie infrastruktury elektroenergetycznej dla funkcjonowania gospodarki narodowej. Realizowane przez inwestora przedsięwzięcie polegające na założeniu i przeprowadzeniu przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie bowiem do art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy tak sformułowanym zapisie ustawowym, dla oceny spełnienia przesłanki "celu publicznego" nie ma znaczenia kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem – Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna. Również nie ma znaczenia czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy czy też docelowy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1243/15 oraz I OSK 1193/15). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanie kwestionowanej decyzji było bezpośrednio związane z realizacją celu publicznego. Umożliwienie budowy linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia o charakterze ponadlokalnym, która ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także jest niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma zatem znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Wobec powyższego na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 108 k.p.a. oraz art. 145 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Niezasadny jest także zarzut dotyczący naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnego prawa skarżącej (tj. prawa własności), w sytuacji gdy nie było to konieczne dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ani dla ochrony wolności i praw innych osób. O niezasadności tego zarzutu świadczy treść art. 31 Konstytucji RP, która jest następująca: ust. 1. Wolność człowieka podlega ochronie prawnej. ust. 2. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje. ust. 3 Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Tak więc przedmiotem ochrony zawartej w art. 31 Konstytucji RP jest wolność człowieka, a nie prawo własności, prawnej ochrony własności dotyczą inne przepisy Konstytucji RP. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.