I SA/Gd 721/15

Dnia 20 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 stycznia 2015 roku, nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i sierpień 2012 roku p o s t a n a w i a: odrzucić skargę W dniu 19 stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej wydał wobec "A" sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej w skrócie zwana Spółką) decyzję w przedmiocie podatku od towaru i usług za czerwiec, lipiec i sierpień 2012 r. Powyższa decyzja została doręczona Spółce w dniu 23 stycznia 2015 r. Przesyłką nadaną w placówce InPost S.A. w dniu 30 marca 2015 r. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza sprawdzenie jej wymagań formalnych, w tym zachowania ustawowego terminu do wniesienia skargi, przewidzianego w art. 53 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.;) – dalej w skrócie zwanej p.p.s.a. Zgodnie bowiem art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Jak stanowi art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, że skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej została przez Spółkę nadana przesyłką złożoną w placówce pocztowej operatora pocztowego InPost S.A. W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się odmienne poglądy, co do możliwości skutecznego wniesienia pisma do sądu za pośrednictwem operatora InPost, z pominięciem operatora wyznaczonego, jakim w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest Poczta Polska S.A. Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko zawarte w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach: II OSK 2547/14 z 25 września 2014 r., II OZ 278/13 z 17 kwietnia 2013 r., II FZ 1951/14 z 13 stycznia 2015 r. oraz I OZ 343/15 z 22 kwietnia 2015 r. (wszystkie orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W powyższych postanowieniach Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z literalnego brzmienia art. 83 § 3 p.p.s.a. wynika, iż oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej wyłącznie operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Z dniem 1 stycznia 2013 r. weszła bowiem w życie ustawa Prawo pocztowe, która w art. 178 ust. 1 reguluje, że Poczta Polska S.A. pełni obowiązki operatora wyznaczonego w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie tej ustawy. Operator InPost S.A. nie jest zatem na chwilę obecną operatorem wyznaczonym w rozumieniu ustawy - Prawo pocztowe. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że przedmiotowej regulacji nie można interpretować w oderwaniu od innych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności jej art. 65 § 1, który z dniem 1 stycznia 2013 r. otrzymał brzmienie: "Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (...)", a także w oderwaniu od treści pouczenia, które wraz z postanowieniem wysłano do skarżącej. Artykuł 83 § 1 p.p.s.a., regulujący instytucję procesową o charakterze gwarancyjnym dla stron postępowania (domniemanie wniesienia pisma do sądu w dacie pozostawienia go w placówce pocztowej), ma bezpośredni wpływ na realizację przewidzianego w art. 45 ust. 1 Konstytucji prawa do sądu. Ustawodawca w przepisie tym wprowadził obowiązek nadania pisma do sądu za pośrednictwem operatora wyznaczonego, jeśli strona chce skorzystać z wyżej opisanego domniemania. Nakładanie na strony postępowania obowiązków procesowych w drodze ustawy jest oczywiście dopuszczalne, jednakże wykładnia przepisów ich dotyczących nie może naruszać istoty prawa do sądu. Konstytucyjne prawo do sądu składa się w szczególności z prawa dostępu do sądu, tj. prawa uruchomienia procedury przed sądem (niezależnym, bezstronnym i niezawisłym), prawa do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności oraz prawa do wyroku sądowego. W świetle wymogu sprawiedliwości proceduralnej, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której strona postępowania sądowoadministracyjnego, aby skorzystać z domniemania przewidzianego w art. 83 § 1 p.p.s.a.: a) może doręczać pisma sądowi wyłącznie za pośrednictwem operatora wyznaczonego (Poczta Polska SA), b) sądy natomiast mogą doręczeń dokonywać przez operatorów pocztowych (w tym InPost sp. z o.o.), c) przy czym strona nie jest o takim ograniczeniu w żaden sposób informowana, d) a znalezienie stosownych regulacji prawnych i informacji nastręcza trudności. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ustalenie znaczenia normatywnego pojęcia "operatora wyznaczonego" jest skomplikowane. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odsyła w tym przedmiocie do ustawy prawo pocztowe, która w art. 3 pkt 13 stanowi, że operator wyznaczony to operator pocztowy obowiązany do świadczenia usług powszechnych. Dla odkodowania znaczenia tego pojęcia czy też ustalenia, który operator aktualnie pełni funkcję operatora wyznaczonego, niezbędne jest dalsze poszukiwanie stosownych regulacji w tym akcie prawnym. W rozdziale 6 prawa pocztowego strona postępowania sądowoadministracyjnego może ustalić, jaka jest procedura powoływania takiego operatora. Nadal jednak nie uzyska informacji, w jaki sposób skutecznie nadać przesyłkę do sądu, by nie ponieść negatywnych tego konsekwencji. Dopiero z art. 178 ust. 1 tej ustawy strona dowie się, że obecnie operatorem wyznaczonym jest - najpewniej - Poczta Polska S.A., która będzie nim w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy prawo pocztowe. Najpewniej, ponieważ z uwagi na treść tego ostatniego zastrzeżenia strona musi jeszcze zweryfikować, kiedy weszła w życie ustawa prawo pocztowe i obliczyć, zgodnie z zasadami wynikającymi z Kodeksu cywilnego, termin trzyletni. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tego rodzaju regulacja budzi poważne wątpliwości co do jej zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawa, wymogiem prawidłowej legislacji oraz z prawem do sądu. W kwestii tak kluczowej w postępowaniu sądowym strona postępowania, w którym nie istnieje przymus adwokacko-radcowski, nie może być zmuszona do skomplikowanego poszukiwania informacji na temat właściwego sposobu nadania przesyłki do sądu. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że ustawodawca tworząc w art. 83 § 1 p.p.s.a. ograniczenie dla domniemania wniesienia przesyłki do sądu w dacie jej nadania tylko w przypadku skorzystania z usług "operatora wyznaczonego", wprowadził rozwiązanie, które - w jego literalnym brzmieniu i obecnym kształcie - jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia jego zgodności z Konstytucją, zwłaszcza z prawem do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz zasadą demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji). Rolą sądów jest w takim przypadku zapewnienie takiej wykładni przepisów procesowych, które umożliwią stronom postępowań sądowoadministracyjnych realizację prawa do sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego efekt taki można uzyskać poprzez informowanie stron o wynikającym z art. 83 § 1 p.p.s.a. obowiązku korzystania z usług Poczty Polskiej S.A. W przypadku braku takiego pouczenia, prokonstytucyjna wykładnia celowościowa, funkcjonalna i systemowa powołanego przepisu prowadzi do uznania, że nadanie pisma przez stronę postępowania za pośrednictwem innych operatorów pocztowych jest dopuszczalne. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie została pouczona przez organ podatkowy o tym, że dla zachowania terminu do wniesienia skargi do sądu konieczne jest nadanie przesyłki w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, którym w obecnym stanie prawnym jest Poczta Polska S.A. Zatem, mając na względzie prokonstytucyjną wykładnię przepisów, zgodną z zasadami demokratycznego państwa prawa przyjąć należy dopuszczalność wniesienia przez Spółkę skargi za pośrednictwem operatora InPost. Niemniej jednak skarga podlega odrzuceniu, albowiem wniesiona została z uchybieniem terminu. Jak wynika z poczynionych ustaleń, decyzja została doręczona Spółce w dniu 23 stycznia 2015 r., a zatem termin do wniesienia skargi do sądu upływał w dniu 23 lutego 2015 r. Zważywszy bowiem, że ostatni dzień trzydziestodniowego terminu przypadał na niedzielę 22 lutego 2015 r., to zgodnie z art. 83 § 2 p.p.s.a. za ostatni dzień terminu należało uznać następny dzień po dniu wolnym od pracy. Z datownika znajdującego się na kopercie, w której Spółka przesłała skargę wynika, że przesyłka została złożona w dniu 20 lutego 2015 r. Gdyby zatem przyjąć tę datę, jako datę nadania przesyłki należałoby uznać, że skarga została wniesiona w terminie. Zwrócenia uwagi wymaga jednak treść pisma InPost z dnia 19 maja 2015 roku. W piśmie tym wyjaśniono, że zgodnie z informacjami wygenerowanymi z sytemu operacyjnego śledzącego losy przesyłek, przesyłka zawierająca skargę Spółki została przyjęta w oddziale w K. w dniu 30 marca 2015 roku. Z treści pisma wynika również, że numer nadawczy przesyłki zawierającej skargę mógł zostać odklejony z listy nadań z innej daty i doklejony do listy nadań z dnia 20 lutego 2015 r., na co wskazuje oderwane miejsce na liście nadań z dnia 30 sierpnia 2014 r. Ponadto wskazano, że przesyłki nadane w Punkcie Obsługi Klienta w lutym 2015 roku posiadały serie kodów kreskowych inną od numeru przesyłki znajdującego się na kopercie zawierającej skargę. Mając zatem na względzie wyjaśnienia InPost przyjąć należy, że przesyłka zawierająca skargę Spółki nie została nadana w dniu 20 lutego 2015 r. tj. w dacie jaka wskazana została na stemplu pocztowym znajdującym się na kopercie. Podane w piśmie okoliczności wskazują bowiem, że przesyłka ta została złożona w Punkcie Obsługi Klienta InPost w dniu 30 marca 2015 roku, a wszelkie zmiany dokonane na kopercie miały jedynie uwiarygodnić złożenie przesyłki w terminie właściwym dla wniesienia skargi do sądu. W związku z powyższym należy przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 53 § 2 p.p.s.a. W tym stanie sprawy na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł o odrzuceniu skargi. Jednocześnie Sąd nie orzekł o zwrocie wpisu, do czego obliguje go art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem strona wpisu takiego nie uiściła.