II FSK 2835/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. w C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 611/15 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w C. na postanowienie Ministra Finansów (organ upoważniony: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach) z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr ... w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygnaturze akt I SA/Gl 611/15 odrzucił skargę P. sp. z o.o. w C. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2015 r. w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2015 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia - w terminie 7 dni - braków formalnych skargi poprzez: 1) złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi stosownie do art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.) zaznaczając, że umocowanie takie nie wynika z wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa, który załączył do skargi; 2) złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do podpisania pełnomocnictwa i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS) zgodnie z art. 29 p.p.s.a. Pouczono przy tym pełnomocnika, że nieusunięcie braku formalnego skargi we wskazanym terminie skutkować będzie jej odrzuceniem. Jednocześnie wezwano pełnomocnika do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie (pismo Sądu z dnia 22 czerwca 2015 r.) doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 25 czerwca 2015 r., co znajduje potwierdzenie na zwrotnym pokwitowaniu odbioru zamieszczonym w aktach tej sprawy. W dniu 29 czerwca 2015 r. uiszczono należny wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. Pismem z tej samej daty, pełnomocnik wskazał, iż w załączeniu przesyła odpis pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej oraz dowód uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wymienione załączniki wpłynęły do Sądu. Nie nadesłano jednakże dokumentu wykazującego umocowanie do podpisania pełnomocnictwa i określającego sposób reprezentacji skarżącej (KRS) w myśl art. 29 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę wskazał, że spółka i jej pełnomocnik, pomimo skutecznie doręczonego wezwania, nie wykazali umocowania do jednoosobowej reprezentacji spółki. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że taki stan rzeczy musi skutkować odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. Pełnomocnik spółki na podstawie art. 173 w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wywiódł skargę kasacyjną od niniejszego postanowienia zaskarżając je w całości. Zarzucił mu naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie tj.: a) naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz. 769 ze zm.) poprzez jego błędne zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi skarżącej ze względu na nieprzedłożenie odpisu KRS skarżącej, z którego wynika uprawnienie członków zarządu, którzy podpisali pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej w sytuacji, gdy nikt nie może się zasłaniać nieznajomością ogłoszonych w Monitorze Sądowym i Gospodarczym wpisów. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, które wywarło istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a. naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a polegające na odrzuceniu skargi ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych, które nie tamowały rozstrzygnięcia; b. naruszenie art. 106 § 4 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. polegającym na odrzuceniu skargi ze względu na niedostarczenie informacji powszechnie znanej, którą sąd pominięciu faktu powszechnie znanego i domaganiu się jego przedstawienia przez stronę. Mając na uwadze powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz spółki kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, enumeratywnie wymienionych w § 2 tego artykułu, zatem wniesioną skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawy, na których oparto kasację, a którymi z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany - w istocie zmierzają do podważenia zasadności odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że nieprzedłożenie odpisu KRS spółki, z którego wynika umocowanie członków zarządu podpisujących pełnomocnictwo do reprezentowania strony nie powinno skutkować odrzuceniem skargi w sytuacji gdy nikt nie może się zasłaniać nieznajomością ogłoszonych w Monitorze Sądowym i Gospodarczym wpisów. Stanowisko autora skargi kasacyjnej nie jest prawidłowe. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela pogląd wyrażony postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt I GSK 1346/13. Na wstępie należy przypomnieć, że w przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 i art. 46 § p.p.s.a., ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa - stosownie do art. 29 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że złożenie pełnomocnictwa - bez wykazania stosownym dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony - nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu, a umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności (tak też: NSA w wyroku z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 147/08). Stanowisko to znajduje uzasadnienie w następującej argumentacji: Warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie skutkuje jej odrzuceniem - w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.- zostały określone w art. 57 § 1 ustawy. Zgodnie z nim skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a nadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym - przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. W szczególności w myśl art. 46 § 1 pkt 4 każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Według zaś § 3 ww. artykułu do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentowi przed sądem. Natomiast gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu to zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W odniesieniu do skargi skutkiem nieuzupełnienia jej braków jest odrzucenie, o czym stanowi powołany na wstępie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W grupie przepisów poświęconych pismom w postępowaniu sądowym (Dział III, rozdział 1, art. 45-49 p.p.s.a.) ustawodawca nie zawarł dalszych wymogów, brak których wymaga uzupełnienia w trybie art. 49 w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 p.p.s.a., mimo to, w sytuacji, gdy składającym skargę jest osoba prawna, skardze nie można nadać prawidłowego biegu, mimo podpisania jej przez pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4) i dołączenia pełnomocnictwa, jeżeli budzi wątpliwości, czy pełnomocnictwo to zostało prawidłowo udzielone. Jeżeli bowiem przytoczony wyżej art. 46 § 2 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny wskazuje, że warunkiem formalnym wnoszonej przez pełnomocnika skargi jest dołączenie tego pełnomocnictwa, to jedynym logicznym i racjonalnym rozwiązaniem jest przyjęcie, że pełnomocnictwo to musi spełniać prawem przewidziane wymogi. Tym samym - na co wskazuje regulacja zawarta w art. 37 § 1 p.p.s.a. - pełnomocnictwo to (do złożenia którego pełnomocnik zobligowany jest przy pierwszej czynności procesowej) ma być zaopatrzone w podpis mocodawcy. Regulacja ta jest ściśle związana z treścią przepisu art. 28 oraz art. 29 p.p.s.a., bowiem w przypadku, gdy mocodawcą jest strona będąca osobą prawną (jak w rozpatrywanym przypadku) pełnomocnictwo podpisane musi być przez osoby pełniące funkcje organów zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich osób - na co wskazuje art. 28 § 1 p.p.s.a. W art. 29 powołanej ustawy procesowej ustawodawca wskazał przy tym jednoznacznie, że organ albo inna osoba upoważniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie - dokumentem. Tym samym złożenie pełnomocnictwa - bez wykazania (stosownym, o czym niżej) dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana w dacie udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania strony - nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu. Ustawodawca nie dookreślił rodzaju dokumentu, jakim wykazać należy umocowanie do dokonywania czynności. Nie rodzi jednak sporów w piśmiennictwie i orzecznictwie, że stosownym dokumentem do wykazania osób upoważnionych do reprezentowania spółek prawa handlowego jest dokument zawierający informację z Krajowego Rejestru Sądowego. Akceptowana jest też praktyka określania w wezwaniu o usunięcie braków formalnych, rodzaju dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby do reprezentowania osoby prawnej, którego autentyczność i zgodność z prawdą nie powinna budzić wątpliwości (np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FSK 581/05). Dane wpisane do Rejestru zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 z późn. zm.) korzystają z domniemania prawdziwości; na mocy art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy przed dokonaniem wpisu to sąd rejestrowy bada, czy dołączone do wniosku dokumenty są zgodne pod względem formy i treści z przepisami prawa, jak też czy zgłoszone dane są zgodne z rzeczywistym stanem. Jak już wspomniano wyżej, umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności. Stosowny dokument z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego zawierać winien zatem wpisy aktualne na ten właśnie dzień. Trybem właściwym do uzupełnienia tak stwierdzonego braku formalnego skargi jest tryb określony w art. 49 § 1 p.p.s.a. Wynika to wprost z jego brzmienia jak i faktu zamieszczenia go w rozdziale regulującym materię pism w postępowaniu sądowym. Na etapie oceny, czy skardze może być nadany prawidłowy bieg procedura przewiduje instytucję wezwania do uzupełnienia braków formalnych (zarządzeniem przewodniczącego) w trybie art. 49 p.p.s.a. Redakcja tego przepisu ("przewodniczący wzywa") wskazuje, że w razie zaistnienia sytuacji w nim przewidzianej przewodniczący jest nie tylko uprawniony, ale wręcz zobligowany do stosownego wezwania strony. W świetle unormowań zawartych w art. 46 § 1 i § 3, art. 37 § 1 w zw. z art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a. to na osobie dokonującej czynności w postępowaniu w imieniu osoby prawnej spoczywa obowiązek wykazania swego umocowania. Powyższe znajduje poparcie w regulacji art. 49 p.p.s.a. - zgodnie z którym ustawodawca zobligował przewodniczącego do wzywania strony do uzupełnienia pisma, jeśli nie może ono otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych - bez względu na to jakiego rodzaju brak wystąpi, nie czyniąc wyłomu dla wykazywania umocowania osób podejmujących czynności w imieniu osób prawnych. Nie zmienia tej zasady regulacja zawarta w art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którą od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów. Zasady tej nie zmienia również domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru (wynikające z art. 17 ww. ustawy). W tym stanie rzeczy, nie sposób przyjąć, by konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanego wpisu, mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism. Oznacza to, że ogłoszenie dokonanego wpisu nie zwalnia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych, a ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie, nie zostaje przerzucony na przewodniczącego (na etapie kontroli warunków formalnych skargi) bądź na sąd (na etapie oceny czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego). Możliwość wzięcia pod uwagę przez sąd notoryjności określonych faktów nie znaczy, że sądowi można postawić skuteczny zarzut wadliwego odrzucenia skargi w sytuacji gdy strona - mimo wezwania przez przewodniczącego - nie uzupełni braków formalnych skargi. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjnej podlegała oddaleniu. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że brak jest podstawy prawnej do orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. jednoznacznie wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z zaskarżeniem wyroku, a nie – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – postanowienia.