I OSK 787/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-07-12

Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Małgorzata Borowiec, Dorota Jadwiszczok

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odwołanie dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty jest dopuszczalne w przypadku stwierdzenia niesatysfakcjonujących wyników kształcenia, jeśli nie wykazano rażących naruszeń obowiązków dyrektora?
Ratio decidendi
Odwołanie dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty wymaga wykazania szczególnie uzasadnionego przypadku, który wykracza poza zwykłe uchybienia w procesie kształcenia. Niesatysfakcjonujące wyniki kształcenia mogą co najwyżej stanowić podstawę do wszczęcia procedury naprawczej, a nie natychmiastowego odwołania, chyba że przybierają postać rażącego naruszenia podstawowych obowiązków dyrektora, zagrażającego interesowi publicznemu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Burmistrza W. od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił zarządzenie Burmistrza o odwołaniu A. Ł. ze stanowiska dyrektora szkoły. Burmistrz argumentował, że odwołanie było uzasadnione niesatysfakcjonującymi wynikami kształcenia i innymi uchybieniami. A. Ł. kwestionował zasadność odwołania, twierdząc, że nie wystąpiły przesłanki do natychmiastowego pozbawienia go funkcji. WSA uznał, że wyniki kształcenia nie stanowiły wystarczającej podstawy do odwołania w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, a zebrany materiał dowodowy budził wątpliwości.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Burmistrza W. Zasądzono od Gminy Miasto W. na rzecz A. Ł. kwotę 360 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Po 394/15 w sprawie ze skargi A. Ł. na zarządzenie Burmistrza W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Gminy Miasto W. na rzecz A. Ł. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 18 listopada 2015 r., II SA/Po 394/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zarządzenie Burmistrza W. z [...] lutego 2015 r., Nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256 poz. 2572 ze zm., dalej: "u.s.o."). Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 u.s.o., organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie: (a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, (b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 34a ust. 2 u.s.o. w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli – bez wypowiedzenia, (c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 34 ust. 2a u.s.o. Jak wynika z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia może mieć miejsce również w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty. Kluczowe wątpliwości w rozpatrywanej sprawie dotyczą pytania, czy materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy uzasadniał stwierdzenie wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, o jakim mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Burmistrz W. podnosił, że taka okoliczność zachodziła, wskazując na niesatysfakcjonujące wyniki kształcenia osiągane przez szkołę kierowaną przez skarżącego. Z kolei A. Ł. wywodził, że przesłanka z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. w istocie nie wystąpiła, gdyż nie wykryto uchybień uzasadniających natychmiastowe pozbawienie go funkcji Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w W. Zgodnie z art. 36 ust. 1 u.s.o., szkołą lub placówką kieruje nauczyciel mianowany lub dyplomowany, któremu powierzono stanowisko dyrektora. Jednocześnie z art. 36a ust. 1 u.s.o. wynika, że stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę. Wyłonienie tej osoby następuje w drodze konkursu, na co wskazuje expressis verbis art. 36a ust. 2 u.s.o. Przy tym, dyrektor szkoły podlega dwóm nadzorom, rozgraniczonym pod względem treściowym. Nadzór pedagogiczny nad jego działalnością sprawuje bowiem co do zasady kurator oświaty (art. 35 ust. 5 u.s.o.), a nadzór w zakresie spraw finansowych i administracyjnych – organ prowadzący szkołę, co wynika z art. 34a ust. 1 u.s.o. Kierując się założeniem o językowej racjonalności i konsekwencji ustawodawcy, należy przyjąć, że wymienione w art. 38 ust. 1 u.s.o. przyczyny uzasadniające odwołanie dyrektora szkoły, mają co do zasady charakter rozłączny. Oznacza to, że zwrot "szczególnie uzasadnione przypadki", o jakich mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 lit. u.s.o., odnosi się do innych sytuacji niż wymienione w art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b i c u.s.o. Proste naruszenie obowiązków pedagogicznych lub administracyjno-finansowych będzie bowiem na ogół uzasadniało wdrożenie postępowań właściwych dla tych uchybień. Tym samym zakresem pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" nie są objęte uchybienia dotyczące wyłącznie realizacji samego procesu kształcenia, o ile nie przybierają one postaci rażącego, zupełnie wyjątkowego i nagannego naruszenia podstawowych obowiązków dyrektora szkoły. Zaskarżone zarządzenie z [...] lutego 2015 r. zostało wydane na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Burmistrz W. zarówno w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, jak i w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z 3 marca 2015 r. oraz w odpowiedzi na skargę konsekwentnie wywodził, że zasadniczą przyczyną odwołania A. Ł. były niezadowalające i pogarszające się wyniki kształcenia w kierowanej przez niego szkole. Argumentacja ta jednak nie mogła stanowić samodzielnej podstawy do pozbawienia skarżącego zajmowanej funkcji w trybie określonym w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Zgodnie bowiem z art. 34 ust. 2 u.s.o., w przypadku stwierdzenia niedostatecznych efektów kształcenia lub wychowania w szkole lub placówce organ sprawujący nadzór pedagogiczny poleca dyrektorowi szkoły lub placówki opracowanie, w uzgodnieniu z organem prowadzącym, programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania. Jak wynika z kolei z art. 34 ust. 2a, jeżeli dyrektor szkoły nie usunie w wyznaczonym terminie uchybień, o których mowa w art. 34 ust. 1 u.s.o., nie opracuje lub nie wdroży w określonych harmonogramie terminach programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania albo nie uwzględni w tym programie zgłoszonych uwag i wniosków, organ sprawujący nadzór pedagogiczny występuje do organu prowadzącego szkołę lub placówkę z wnioskiem o jego odwołanie z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Wniosek złożony w tej sprawie przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny jest wiążący dla organu prowadzącego szkołę lub placówkę. Przepis ten znajduje swoje odzwierciedlenie w przytoczonym wcześniej art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b u.s.o. Brak zadowalających rezultatów kształcenia w szkole kierowanej przez A. Ł. mógł zatem co najwyżej uzasadniać wszczęcie procedury naprawczej z art. 34 ust. 2 u.s.o., a dopiero w dalszej kolejności prowadzić do odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły na mocy art. 34 ust. 2a u.s.o. w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b u.s.o. W takim przypadku A. Ł. dysponowałby jednak pewnym czasem na podjęcie odpowiednich działań zaradczych, pozwalających mu na zachowanie stanowiska. Tymczasem zarządzenie z [...] lutego 2015 r. nie tylko wkraczało w sferę nadzoru pedagogicznego, nienależącego do kompetencji Burmistrza W., lecz nadto nie dawało skarżącemu szansy na usunięcie ewentualnych uchybień. Osiąganie niezadowalających wyników procesu kształcenia w szkole kierowanej przez skarżącego nie może być jako takie uznane za "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Wada ta uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonego zarządzenia z 2 lutego 2015 r. z obrotu prawnego. Za uchyleniem tego zarządzenia przemawiają także dalsze argumenty. Treść uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia Burmistrza W. została w istotnej mierze przejęta z opinii W. Kuratora Oświaty z [...] stycznia 2015 r., nr [...]. Co prawda w myśl art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. uzyskanie opinii kuratora oświaty jest niezbędne w celu pozbawienia nauczyciela funkcji dyrektora szkoły ze skutkiem natychmiastowym. Niemniej jednak taka opinia nie zwalnia organu administracji z obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i samodzielnego, rzetelnego rozważania zgromadzonych dowodów jako całości. Tym bardziej, że użycie słowa "może" w powołanym przepisie wskazuje na uznaniowy charakter zarządzenia, co z kolei powinno wiązać się ze szczególnie dokładną rekonstrukcją stanu faktycznego i przekonującym uzasadnieniem wydanego rozstrzygnięcia. Spełnienie tych wymogów w rozpatrywanej sprawie budzi zastrzeżenia. Przede wszystkim Burmistrz W. powołał się na kontrole przeprowadzone przez organ nadzoru pedagogicznego. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy obejmuje w szczególności protokoły z kontroli z 6 i 21 maja 2014 r., nr [...] oraz z 25 czerwca 2014 r., nr [...]. Ponadto przeprowadzono także kontrolę wewnętrzną 30 lipca 2014 r. Treść uzasadnienia zarządzenia z [...] lutego 2015 r. wskazuje jednak, że organ administracji publicznej nie poddał tych dokumentów samodzielnej i wnikliwej ocenie. Trzeba bowiem zaznaczyć, że kontrole z 25 czerwca 2014 r. i 30 lipca 2014 r. nie wykazały większych nieprawidłowości, ani nie potwierdziły zarzutów stawianych A. Ł. w anonimowych zgłoszeniach, skierowanych do W. Kuratora Oświaty i Ministra Edukacji Narodowej. Jedynie w trakcie kontroli przeprowadzonej w okresie od 6 do 21 maja 2014 r. wskazano na stosowanie przez skarżącego kar nieregulaminowych. Co więcej, z pisma W. Kuratora Oświaty z 15 czerwca 2015 r., nr [...], oraz decyzji W. Kuratora Oświaty z [...] marca 2015 r., nr [...], wynika, że osoba przeprowadzająca kontrolę w okresie od 6 do 21 maja 2014 r. i sporządzająca ankiety na potrzeby wymienionej kontroli, została ukarana w postępowaniu dyscyplinarnym karą upomnienia w związku z użyciem pod wymienionymi ankietami, bez upoważnienia, pieczęci psychologa Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w K. (k. 256-257 akt sądowych). Wspomniane ankiety posłużyły zbieraniu danych, które następnie stały się podstawą do dokonania przez kontrolującą ustaleń faktycznych. Tym samym wiarygodność ustaleń poczynionych w trakcie tej kontroli budzi pewne wątpliwości. Należy ponadto zauważyć, że kwestia stosowania kar nieregulaminowych przez A. Ł. nie była eksponowana w zarządzeniu z [...] lutego 2015 r. Ponadto w chwili orzekania przez organ administracji publicznej postępowanie dyscyplinarne o wskazany czyn zostało jedynie wszczęte na mocy postanowienia Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie W. z [...] września 2014 r., nr [...]. Co więcej, wcześniej Prokurator Rejonowy w W. postanowieniem z [...] października 2014 r., nr [...], umorzył dochodzenie prowadzone przeciwko skarżącemu z uwagi znikomą społeczną szkodliwość zarzucanego mu czynu. Tym samym niemożliwe było jednoznaczne ustalenie, czy skarżący dopuścił się zarzucanego mu czynu oraz czy wymieniony czyn istotnie uchybiał godności zawodu nauczyciela i związanym z tym obowiązkom. Konkluzji tej nie zmienia orzeczenie dyscyplinarne Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie W. z 12 lutego 2015 r., nr [...], uznające A. Ł. za winnego zarzucanego mu czynu stosowania kar nieregulaminowych oraz wymierzające mu karę nagany z ostrzeżeniem. Należy bowiem zauważyć, że wymienione orzeczenie nadal nie ma ostatecznego charakteru. Skarżący w toku rozprawy 4 listopada 2015 r. oświadczył, że odwołał się od tego orzeczenia dyscyplinarnego. Sąd uznał, że zachowanie, jakiego miał się dopuścić skarżący, polegające na stosowaniu kar regulaminowych, miało charakter naganny, nieprzystający do powagi i roli społecznej zawodu nauczyciela. Niemniej czyn ten nie miałby na tyle istotnego charakteru, aby stanowić samodzielnie szczególnie uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Skarżący niezwłocznie po zastosowaniu wspomnianej kary miał sam skontaktować się z rodzicem dziecka i podjąć starania zmierzające do naprawienia ewentualnych negatywnych skutków zarzucanego mu zachowania. Tym samym powyższe zdarzenie, nawet gdyby się potwierdziło, i tak nie mogłoby stanowić podstawy do natychmiastowego pozbawienia A. Ł. funkcji dyrektora szkoły. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł Burmistrz W., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. prawa materialnego, a mianowicie art. 38 ust. 1 pkt 2) u.s.o. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dostrzeżone uchybienia w pracy dyrektora szkoły, jakie legły u podstaw wydania kwestionowanego zarządzenia nie mogą stanowić przypadku szczególnie uzasadnionego; 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na jego wynik, a mianowicie: przepisu art. 152 § 1 in fine p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieorzeczenie, że kwestionowane zarządzenie wywołuje skutki prawne do czasu uprawomocnienia się wyroku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że na podstawie okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie uzasadnionym jest przyjęcie, że podstawą wydania zarządzenia był przypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2) u.s.o. W ocenie Sądu: "przyczyny uzasadniające odwołanie dyrektora szkoły, mają co do zasady charakter rozłączny. Oznacza to w konsekwencji, że zwrot "szczególnie uzasadnione przypadki", o jakich mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., odnosi się przeważnie do innych sytuacji niż wymienione w art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b i c u.s.o." (s. 6). W ocenie Burmistrza W. zasadniczą przyczyną odwołania A. Ł. były niezadowalające i pogarszające się wyniki kształcenia w kierowanej przez niego szkole. Argumentacja ta – w ocenie Sądu – nie mogła zatem stanowić samodzielnej podstawy do pozbawienia strony zajmowanej dotąd funkcji w trybie przewidzianym w przepisie art. 38 ust. 1 pkt 2) u.s.o. Brak jest dostatecznych i usprawiedliwionych podstaw do przyjęcia, by pogarszające się wyniki kształcenia stanowiły samodzielną podstawę odwołania. Postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie dowiodło bowiem, że szereg innych okoliczności, stanowiących współprzyczynę wydanego zarządzenia, uzasadniało natychmiastowe odwołanie dyrektora szkoły. Ponadto Sąd nie wywiódł prawidłowych wniosków z poczynionego przez siebie stwierdzenia, że zastosowanie przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2) u.s.o. może mieć miejsce przeważnie do innych przypadków niż wskazane w przepisie art. 38 ust. 1 pkt 1) lit. b) i c) u.s.o. Skoro tak, to "szczególnie uzasadniony przypadek" może obejmować wyjątkowo także przypadki wskazane w ust. 1 omawianego przepisu. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Możliwość zastosowania przepisu do takiej sytuacji wynika z treści przepisu, której wykładnia językowa nie powinna nastręczać trudności. W pierwszej kolejności należy mieć na uwadze, że z uzasadnienia kwestionowanego zarządzenia wyraźnie wynika, że podstawą odwołania – jako szczególnie uzasadniony przypadek – był przypadek konieczności natychmiastowego przerwania czynności przez dyrektora szkoły z uwagi na zagrożenie interesu publicznego. Na okoliczności te składały się fakty wskazane szczegółowo w uzasadnieniu, tj. nieprawidłowości dostrzeżone w ramach nadzoru pedagogicznego (m.in. kwestia zapewnienia bezpieczeństwa uczniom podczas zajęć organizowanych przez szkołę oraz relacje międzyludzkie, efekty kształcenia, zachowania świadczące o naruszenia zasad etyki zawodu nauczyciela), okoliczność utrzymującego się stanu kilkuletnich zaniedbań oraz nieefektywne zarządzenia szkołą. Istniejąca trudna sytuacja w szkole wynikała także z faktu zawieszenia dyrektora w pełnieniu obowiązków w związku z prowadzonym postępowaniem dyscyplinarnym. Zważyć należy także na to, w jakich okolicznościach doszło to odwołania. Twierdzenie Sądu, że Burmistrz W. nie dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie nie może się obronić. Do wydania kwestionowanego zarządzenia doszło w sytuacji, gdy od wielu lat w szkole istnieje trudna sytuacja, a nadto od kilkunastu tygodni dyrektor był zawieszony w pełnieniu obowiązków. Burmistrz dokonał odwołania w możliwie najkrótszym terminie – po przeprowadzeniu stosownego postępowania polegającego na zebraniu materiału dowodowego i dokonaniu jego rzetelnej oceny, a nadto po uzyskaniu opinii kuratora. Działanie Burmistrza W. podyktowane było koniecznością przerwania istnienia długotrwałej i niepożądanej sytuacji w szkole i odznaczało się wyjątkową skrupulatnością i rzetelnością. Stanowisko to zostało powtórzone w odpowiedzi na skargę, w której powołano się na wyrok WSA w Warszawie z 19 września 2014 r., VIII SA/Wa 1128/13 oraz wyrok NSA z 21 stycznia 2014 r., I OSK 2473/13. Wśród przyczyn, dla których organ postanowił odwołać dyrektora szkoły były okoliczności, co których właśnie organ prowadzący szkołę wykonuje czynności nadzoru. Nie sposób zgodzić się z Sądem, jakoby w kwestionowanym zarządzeniu nie wskazano na kwestię stosowania kar nieregulaminowych przez A. Ł. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano bowiem na okoliczność braku zapewnienia uczniom bezpieczeństwa i naruszenie zasad etyki w wykonywaniu zawodu nauczyciela. Fakt umorzenia postępowania karnego nie może świadczyć o tym, że czynu – podlegającego także ocenie w postępowaniu dyscyplinarnym – nie popełniono. Podstawą umorzenia postępowania było bowiem stwierdzenie braku społecznej szkodliwości czynu w stopniu koniecznym dla zaistnienia przestępstwa. Nie oznacza to jednakże, że brak wystąpienia tej materialnoprawnej przesłanki przestępstwa powoduje, że czyn w ogóle nie zaistniał. Bardzo dowolnie Sąd odniósł się do kwestii tego, że postępowanie dyscyplinarne – wobec złożenia przez stronę odwołania – nadal się toczy. Toczące się postępowanie dyscyplinarne nakłada na Burmistrza W. właśnie obowiązek szczególnego rozważenia czy nie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w przepisie art. 38 ust. 1 pkt 2) u.s.o., stanowiący podstawę odwołania dyrektora. Przesłanka wskazana w tym przepisie jest bowiem ujęta opisowo, a zatem jest przesłanką wysoce ocenną. Niezasadnie Sąd wskazuje, że fakt stosowania kar nieregulaminowych nie może stanowić samodzielnej podstawy do dokonania odwołania dyrektora. Czyniąc takie spostrzeżenie, uwadze Sądu najpewniej umknął fakt, że podstawą odwołania był szereg nieprawidłowości w działaniu dyrektora i to na różnych polach jego działalności. Ilość nieprawidłowości i ich charakter stanowiły dopiero podstawę do zastosowanie przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2) u.s.o. Konsekwencją uznania przez Sąd, że w sprawie nie może znalźć zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. jest stwierdzenie, że charakter naruszeń nie ma takiego waloru, by koniecznym było wypowiedzenie się przez Sąd o kwestii wykonalności kwestionowanego zarządzenia. Tymczasem, w sprawie istniały podstawy do wydania przez Sąd orzeczenia o wywoływaniu przez zarządzenie skutków prawnych do czasu uprawomocnienia się wyroku – a zatem inaczej, niż stanowi zasada wyrażona w art. 152 § 1 p.p.s.a. Uzasadnienie tego zarzutu jest takie samo, jak naruszenie przepisu prawa materialnego opisane powyżej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego nieopłaconych kosztów postępowania według obowiązujących stawek. Podniesiono w szczególności, że skarżący podziela w pełni interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarto w niej również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne. Nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Według tego przepisu w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, można odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Rozpoznając sprawę, Sąd I instancji przeprowadził prawidłową wykładnię art. 38 ust. 1 pkt 2 wyznaczającego przesłanki dopuszczalności odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W pełni zasadnie wywiódł, że oparcie pierwszej przesłanki na przedmiotowym ograniczeniu negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań na "przypadkach szczególnie uzasadnionych", wymaga przyjęcia wykładni zawężającej do kwalifikowanych sytuacji, w których ze względu na stopień naruszeń obowiązków nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczych i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji dyrektora z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły. Zasadnie Sąd wywiódł, że w sprawie nie wykazano takiego rodzaju uchybień wykonywania zadań, które wymagałyby natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji dyrektora. Funkcjonowanie szkoły do czasu wydania przez Burmistrza W. zarządzenia z [...] lutego 2015 r., Nr [...] wskazuje, że mimo wskazanych w uzasadnieniu tego zarządzenia niedociągnięć, nie było podstaw do zastosowania trybu nadzwyczajnego odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Co więcej, jak wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną, w chwili wydania zaskarżonego zarządzenia z [...] lutego 2015 r. A. Ł. od czterech miesięcy, tj. od 23 września 2014 r., na podstawie art. 83 ust. 1 Karty Nauczyciela był zawieszony w pełnieniu obowiązków nauczyciela i nie miał wstępu do kierowanej przezeń szkoły, a tym samym nie mógł w tej dacie zagrażać interesowi publicznemu ani destabilizować funkcjonowania szkoły. Nawet, gdyby się zgodzić, że A. Ł. w okresie sprawowania funkcji dyrektora szkoły dopuścił się wszystkich uchybień zarzucanych mu przez Burmistrza W., to i tak nie można przyjąć, że którekolwiek z tych naruszeń lub wszystkie one łącznie stanowią przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., co trafnie wywiódł i przekonywująco uzasadnił Sąd I instancji. Stanowisko NSA w tej kwestii jest jednolite i konsekwentnie stosowane w tego rodzaju sprawach – por. np. wyrok z 7 maja 2015 r., I OSK 2987/14, wyrok z 6 sierpnia 2015 r., I OSK 901/15 oraz wyrok z 25 listopada 2015 r., I OSK 1942/15. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż użyte w ustawie pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego (wyrok WSA we Wrocławiu z 27 marca 2009 r., IV SA/Wr 49/09) a naruszenie prawa przez dyrektora musi być na tyle istotne, iż nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone uchybienia w pracy dyrektora mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły (wyrok NSA z 18 kwietnia 2008 r., I OSK 86/08). Również zarzut naruszenia art. 152 § 1 p.p.s.a. jest bezzasadny. Skoro skarżący kasacyjnie uważał, że Sąd I instancji powinien orzec, że zaskarżone zarządzenie Burmistrza W. z [...] lutego 2015 r., Nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły winno podlegać wykonaniu, mimo jego uchylenia, to miał do dyspozycji środek w postaci wniosku o uzupełnienie wyroku, o którym mowa w art. 157 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz § 15 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 5 listopada 2015 r.), gdyż wymagał tego charakter sprawy i nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika procesowego skarżącego w celu jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, a także mając na względzie stanowisko wyrażone w uchwale NSA z 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12, że art. 204 i art. 205 § 2 - 4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów także za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło