II GZ 787/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 741/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A.J. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] maja 2015 r., nr [..] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 741/15 odmówił A.J. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] maja 2015r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jak wskazał Sąd I instancji, zaskarżoną decyzję doręczono A.J. (dalej: skarżąca, strona) w dniu [...] maja 2015r. Następnie skarżąca w dniu 22 czerwca 2015r. nadała w urzędzie pocztowym "..." przesyłkę zawierającą skargę. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2015r. WSA w Łodzi skargę tę odrzucił z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Odpis tego postanowienia doręczono stronie w dniu 6 sierpnia 2015r. W dniu 13 sierpnia 2015r. skarżąca złożyła opatrzony datą "19 czerwca 2015 r." wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że uchybienie terminu nie było spowodowane jej złą wolą czy też niedbalstwem o swoje własne sprawy ale jak wskazała śmiercią męża poprzez którą spadło na nią wiele. Skarżąca podniosła, że jest jedynym żywicielem rodziny i samotnie wychowuje dwóch synów w wieku szkolnym. Wskazała również, że bezustannie od dwóch lat "boryka się z różnymi postępowaniami sądowymi i administracyjnymi będącymi konsekwencją śmierci męża". Skarżąca podkreśliła, że do chwili obecnej leczy się na depresję i z tego powodu pozostawała na zwolnieniu lekarskim, a po jego zakończeniu na świadczeniu rehabilitacyjnym. Ze względu na powyższe źle obliczyła termin do wniesienia skargi, a samo przekroczenie terminu, jak wskazała było zaledwie jednodniowe. W piśmie z dnia 22 września 2015r. pełnomocnik skarżącej podniósł podobną argumentację jak skarżąca wskazując ponadto sygnatury akt spraw, które dotyczą stwierdzenia nabycia spadku po mężu skarżącej, spis inwentarza, podatku od spadku i darowizn, zezwolenia na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletnich M. i A., odszkodowania z tytułu wypadku komunikacyjnego, odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązania umowy o pracę, zapłatę świadczenia rehabilitacyjnego oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Pełnomocnik strony podkreślił przy tym, że powyższe sprawy toczyły się w terminie, który obligował skarżącą do złożenia skargi. Postanowieniem z dnia 8 października 2015r. Sąd odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu z uwagi na uchybienie 7 dniowemu terminowi do jego złożenia. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015r., II GZ 868/15, uchylił postanowienie Sądu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. na podstawie art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi bowiem skarżąca nie wykazała braku swojej winy w jego uchybieniu. Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał, że podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi wskazana przez skarżącą, jak i jej pełnomocnika okoliczność złego stanu zdrowia po śmierci męża (depresji) powodującego błędne obliczenie terminu do wniesienia skargi, natłok spraw sądowych i administracyjnych w związku ze śmiercią męża skarżącej oraz samodzielne sprawowanie opieki nad dwójką nieletnich dzieci. WSA nie negował faktu stanu zdrowia skarżącej i złej kondycji psychicznej jednakże uznał, że powinna ona wykazać, że rodzaj oraz przebieg wskazanych okoliczności uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. W ocenie Sądu zaburzenia adaptacyjne, rozpoznane u skarżącej w dniu 9 kwietnia 2014r. nie stanowią takiej obiektywnej i niemożliwej do przezwyciężenia przyczyny, która uniemożliwiłaby skarżącej dochowanie aktu należytej staranności i wniesienie skargi w terminie. Niewątpliwie, jak wskazał WSA, zaburzenia adaptacyjne powodują dyskomfort w funkcjonowaniu skarżącej, nie oznacza to jednak jeszcze braku możliwości podjęcia działań celem ochrony praw choćby poprzez powierzenie prowadzenia spraw zaufanej osobie, np. innym członkom rodziny. Ponadto jak podkreślił Sąd I instancji, skarżąca powołująca się na niemożność prowadzenia własnych spraw z powodu zaburzeń adaptacyjnych, podjęła jednak szereg działań celem ochrony własnych interesów i wszczęte przez nią w terminie otwartym do wniesienia niniejszej skargi postępowania były już w toku i zapewne wymagały zaangażowania choćby celem przedstawienia środków dowodowych czy kontrargumentów do podnoszonej przez przeciwnika procesowego argumentacji. Jak zauważył WSA skarżąca podjęła szereg czynności zawodowych związanych z zarządem gospodarstwem rolnym, co miało miejsce już od pierwszych dni po traumatycznym zdarzeniu, a więc była w stanie podejmować racjonalne i przemyślane decyzje. Ponadto WSA wskazał, że z załączonej do wniosku o przyznanie prawa pomocy umowy o pracę z dnia [...] czerwca 2015r., wynika że skarżąca jest zatrudniona na stanowisku sprzedawcy – kasjera dlatego też samo wniesienie odwołania od decyzji w ostatnim dniu terminu oraz sporządzenie skargi w ostatnim dniu terminu dowodzi, iż skarżąca musiała zdawać sobie sprawę z daty końcowej biegu terminu, jak i konsekwencji wprowadzenia tych terminów, a samo twierdzenie, że nie była w stanie prowadzić własnych spraw, wobec jednoczesnego podjęcia w ostatnim dniu określonych czynności zdaniem Sądu I instancji jest nielogiczne. A.J. w zażaleniu na powyższe postanowienie wniosła o jego uchylenie i przewrócenie terminu do wniesienia skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez ich bezzasadne niezastosowanie i uznanie, że skarżąca w złożonym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy ze strony skarżącej w uchybieniu terminowi przewidzianemu na złożenie skargi, w sytuacji w której okoliczności osobiste skarżącej, jej stan zdrowia oraz sytuacja rodzinna stanowią wystarczającą przesłankę do uznania, iż przywrócenie terminu jest zasadne i konieczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do treści art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonując jednocześnie czynności, dla której określony był termin, we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a uchybienie powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. O braku winy w uchybieniu terminu można zaś mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, iż niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił przewrócenia terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uznał, że zły stan zdrowia (depresja) spowodowany śmiercią męża i powstałe przy tym zaburzenia adaptacyjne, nie stanowią obiektywnej i niemożliwej do przezwyciężenia przyczyny, która mogłaby przeszkodzić skarżącej w dochowaniu należytej staranności i wniesienia skargi w terminie. Należy podkreślić, że nie każda choroba uzasadnia przywrócenie terminu. Zgodnie z poglądami orzecznictwa, do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 896/14). Zatem okolicznością, która uzasadnia przywrócenie terminu może być tylko taka nagła choroba, która prowadzi do uniemożliwienia stronie podjęcia określonej czynności procesowej, bądź do podjęcia innych działań zmierzających do dokonania uchybionej czynności w terminie. Z przedłożonych przez stronę zaświadczeń lekarskich wynika, że skarżąca cierpi na zaburzenia adaptacyjne, które zostały zdiagnozowane przez lekarza psychiatrii w dniu [..] kwietnia 2014 r. Tym samym uzasadnione jest stanowisko Sądu I instancji, iż choroba skarżącej nie jest nagła i nie mogła stanowić o braku możliwości podjęcia działań w postaci złożenia w prawidłowym terminie skargi na decyzję. Sąd I instancji słusznie zauważył, że skarżąca powołując się na niemożność prowadzenia własnych spraw z powodu zaburzeń adaptacyjnych, podjęła jednak szereg działań celem ochrony własnych interesów w terminie otwartym do wniesienia przedmiotowej skargi. Wszelkie postępowania o których wspomniała skarżąca i jej pełnomocnik, były już w toku i wymagały zaangażowania w postaci np. przedstawienia środków dowodowych czy wykazania kontrargumentów wobec przeciwnika procesowego. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i załączonej do niego umowy o pracę z dnia [...] czerwca 2015 r. wynika, że skarżąca już od marca 2015 r. zatrudniona jest na stanowisku sprzedawcy-kasjera. Tym samym należy przyjąć, że skoro skarżąca podjęła aktywność zawodową ( już w terminie otwartym do złożenia przedmiotowej skargi), która niewątpliwie wiąże się z codziennym zaangażowaniem oraz odpowiedzialnością, to uchybienie terminu do wniesienia skargi świadczy jedynie o nieuwadze i zaniedbaniu strony, których nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 740/14). W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji jest prawidłowe. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. PM