I GZ 454/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 273/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. G. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] r. nr [...], nr [...]nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych P. G. w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] r. w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Sąd uznał, że z analizy przesłanych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochody oraz generuje wysokie przychody: w [...] r. w kwocie [...]zł, natomiast za trzy pierwsze miesiące 2016 r. uzyskał dochód w wysokości [...]zł. Jak również, że pomimo podnoszonych przez skarżącego trudności finansowych kwota przychodu – za rok 2015 wyniosła [...]zł, zaś za okres trzech miesięcy 2016 r. – [...]zł oraz kwota stanowiąca koszt jego uzyskania –[...]zł (2015) i [...]zł – za okres trzech miesięcy 2016 r. Z danych tych wynika, że firma skarżącego wykazuje wysokie obroty. Wskazał również na dynamiczność prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej - rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2016 r. do marca 2016 r., w których skarżący wykazał podstawę opodatkowania za styczeń 2016 r. w wysokości [...]zł, za luty 2016 r. w wysokości [...]zł, zaś za marzec 2016 r. w wysokości [...]zł (deklaracje VAT-7). Wysokie są również kwoty nabycia towarów i usług –od kwoty [...]zł za styczeń 2016 r. do [...]zł w lutym 2016 r. Dalej, Sąd podkreślił, iż okoliczność możliwości spłaty przez skarżącego kredytów w znacznej wysokości – [...]zł wskazuje na duże możliwości finansowe jakie posiada. Podkreślił, że zadeklarowane przez wnioskodawcę wydatki miesięczne znacząco przewyższają ujawniony przez wnioskodawcę dochód miesięczny. Skarżący zadeklarował spłatę zobowiązań z tytułu kredytów w wysokości łącznej [...]zł miesięcznie, dodatkowo ponosząc koszty utrzymania w wysokości [...]zł oraz spłacając zaległości podatkowe w kwocie, jak deklaruje ok. [...]zł miesięcznie, wydatkuje miesięcznie kwotę ok. [...]zł miesięcznie tylko na bieżące utrzymanie i spłatę zaległości podatkowej, nie wspominając już o spłacanych kwotach kapitału z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych. Natomiast z przedstawionych dokumentów i wyjaśnień wnioskodawcy wynika, że uzyskał dochody na poziomie ok. [...]zł za miesiąc luty 2016 r. – zaś z przedstawionych dokumentów wynika, że średni dochód za trzy miesiące w bieżącym roku wyniósł [...]zł miesięcznie. Tym samym wyjaśnienia wnioskodawcy, co do wysokości faktycznie uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych wydatków, rodzą uzasadnione wątpliwości. Dodatkowo w złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, że posiada majątek. W przedmiotowej sprawie wykazał bowiem nieruchomość w postaci budynku mieszkalnego o powierzchni [...] m2 i wartości [...]zł, budynku gospodarczego o powierzchni [...]m2 i wartości [...]zł, dwóch działek rolnych o powierzchni [...]ha i wartości [...]zł. W orzecznictwie zaś sądów administracyjnych przyjmuje się, że posiadanie majątku, wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Stan majątkowy to nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zażaleniem P. G. zaskarżył postanowienie Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy i odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, mimo iż zostały spełnione przesłanki wskazane w tym przepisie. Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z kolei, w myśl przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie w swoim orzecznictwie podkreśla, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu stronom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284). NSA wskazuje przy tym, że prawo dostępu do sądu nie ma jednak charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z wymienionymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały (vide postanowienia NSA: z 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OZ 559/07, z 17 marca 2009 r., sygn. akt II OZ 243/09, z 30 września 2009 r., sygn. akt II OZ 801/09 i inne publ. na stronie Internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że strona nie wykazała zaistnienia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd szczegółowo zbadał sytuację materialną strony, porównał wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie musi ponieść skarżący z jego możliwościami finansowymi. Sąd porównał dochody z prowadzonej działalności gospodarczej z wydatkami, jakie ponosi miesięcznie rodzina skarżącego. Sąd wskazał przede wszystkim, że skarżący nie wyjaśni; skąd bierze środki na pokrycie tak dużych wydatków. Tym bardziej, że nie posiada żadnych oszczędności jak również nie korzysta z pomocy rodziny. Analiza dokumentów przedstawionych przez skarżącego została dokonana bardzo skrupulatnie i nie można jej zarzucić dowolności czy arbitralności. Sąd I instancji słusznie uznał, że przedstawione w sprawie okoliczności uzasadniają twierdzenie o rentowności prowadzonej przez wnioskodawcę firmy i nie wskazują na konieczność zakwalifikowania go do osób wymagających pomocy państwa w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. Tym samym nie można uznać, że skarżący nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na opłacenie niezbędnych opłat sądowych zainicjowanego przez niego postępowania sądowego. Na tle przedstawionej sytuacji majątkowej, w szczególności dochodów i majątku, jak też możliwości ponoszenia wydatków Sąd I instancji słusznie uznał, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, że nie jest w ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceny dokonanej przez Sąd I instancji nie podważa argumentacja powołana przez skarżącego w zażaleniu. Reasumując, należy stwierdzić, że Sąd I instancji w sposób pełny i wnikliwy dokonał analizy sytuacji materialnej skarżącego i uznał, że nie została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Fakt, że strona nie zgadza się z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Sąd I instancji nie zmienia prawidłowości wydanego postanowienia i nie jest przesłanką stwierdzenia jego wadliwości. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.