II SA/Bd 676/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-08-05
Skład orzekający: Leszek Tyliński, Renata Owczarzak, Małgorzata Włodarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13, stwierdzający niezgodność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, skutkuje uchyleniem decyzji odmawiających przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25. roku życia?Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13, stwierdzający niezgodność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, nie skutkuje automatycznym uchyleniem decyzji odmawiających przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skutkiem wyroku nie jest uchylenie przepisu ani wykreowanie prawa do świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność nie powstała w okresie dzieciństwa lub nauki. Poprawienie stanu prawnego należy do ustawodawcy.Stan faktyczny
Skarżąca M.Ś. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad matką, Z. Sz., która legitymowała się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że niepełnosprawność matki nie powstała przed ukończeniem przez nią 18. roku życia ani przed ukończeniem 25. roku życia w trakcie nauki, co stanowiło wymóg z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca podniosła, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13, uznający ten przepis za niezgodny z Konstytucją, powinien skutkować przyznaniem świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi M.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją nr [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy[...], działając na podstawie art. 104 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) i art. 3 pkt 21, art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b oraz art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 114) w związku z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r., poz. 3) po rozpatrzeniu wniosku nr MGOPS.523.803.2015 złożonego w dniu 24.04.2015 r., odmówił M. Ś. świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – Z. Sz.
Na podstawie złożonych dokumentów ustalono, iż matka wnioskodawczyni, legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Według tego orzeczenia trudno ustalić, od kiedy niepełnosprawność powstała. Wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie ma również ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego oraz świadczenia emerytalnego, a także nie pobiera dodatku z tytułu opieki na dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, zasiłku dla opiekuna i świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę.
Ponadto ustalono, iż wnioskodawczyni, jako córka, jest osobą, na której - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - ciąży obowiązek alimentacyjny wobec Z. Sz.
Orzekający organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
• nie później, niż do ukończenia 18 roku życia,
• lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później, niż do ukończenia 25 roku życia."
Następnie organ wyjaśnił, że powyższy przepis był przedmiotem wniosku skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznał, że "art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 [ustawy o świadczeniach rodzinnych] w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji". W uzasadnieniu Trybunał podnosił, że o ile wyodrębnienie i specjalne traktowanie opiekunów dzieci niepełnosprawnych jest zasadne, to niekonstytucyjna i bezzasadna jest przesłanka różnicująca grupę opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych w oparciu o wiek powstania niepełnosprawności. W rozdziale III wzmiankowanego wyroku punkt 8 "Skutki wyroku" TK precyzyjnie opisano konsekwencje tego rozstrzygnięcia: "Skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki".
Ponadto Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wskazał, że wykonanie w/w wyroku wymaga podjęcia niezbędnych oraz niezwłocznych działań ustawodawczych prowadzących do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych
Cytowany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego zdaniem orzekającego organu I instancji odczytywany powinien być całościowo, dlatego, mimo stwierdzenia w jego sentencji niezgodności z konstytucją przepisu, który jest powodem odmowy wnioskowanego świadczenia, zgodnie z dalszą częścią wyroku przepis ów nadal obowiązuje.
W złożonym odwołaniu M. Ś. nie zgodziła się z decyzją odmawiającą jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i powołując się na stan chorobowy matki i jego ciągłe pogarszanie się, podkreśliła, że nie może jej samej zostawiać, gdyż potrzebuje całodobowej opieki.
Jak podniosła skarżąca, z tego powodu obecnie nie może podjąć zatrudnienia, aby poprawić swoją sytuację finansową. Zrezygnowała z gotowości podjęcia jakiejkolwiek pracy, gdyż byłaby zmuszona odmówić ze względu na niemożność pogodzenia pracy z opieką nad mamą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Zdaniem Kolegium, kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przede wszystkim ustalenie, czy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki (jej niezdolność do pracy) powstała nie później, niż do ukończenia przez nią 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, a więc przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy.
Organ odwoławczy podkreślił, że data powstania niepełnosprawności (niezdolności do pracy) powinna być zawarta w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalenie takie, zawarte w stosownym orzeczeniu właściwego organu (powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja; wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja i odpowiednio Lekarza Orzecznika ZUS oraz Komisji Lekarskiej ZUS) jest konieczne do ubiegania się o przyznanie wnioskowanego prawa.
W konsekwencji wyjaśniono, że organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności (niezdolności do pracy), ponieważ związane są - co do daty powstania niepełnosprawności (niezdolności do pracy) i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Stąd też organy administracji orzekające w sprawie nie są upoważnione do przedsięwzięcia ustaleń co do daty powstania stopnia niepełnosprawności (niezdolności do pracy), a w rozpoznawanej sprawie przedłożony przez odwołującą się wypis z treści orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...]r. o uznaniu jej matki za osobę całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji, nie zawiera informacji dotyczącej daty powstania niezdolności. Z orzeczenia tego wynika jedynie, że "trudno ustalić" od kiedy istnieje niezdolność do pracy.
Słusznie więc, w ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji przyjął, że nie został spełniony jeden z niezbędnych warunków ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. wskazanie w orzeczeniu właściwej jednostki, iż niepełnosprawność (niezdolność do pracy) powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, ponieważ stwierdzenie w orzeczeniu o całkowitej niezdolności do pracy i do samodzielnej egzystencji, trudności w ustaleniu daty powstania niezdolności, nie pozwala na przyznanie świadczenia.
Zwrócono też uwagę, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) uznał, że "art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, to jednak konsekwencją tego wyroku, jak wynika z jego uzasadnienia, nie jest uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Taka konstrukcja wyroku nie skutkuje więc utratą mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu ustawy, ani modyfikacją jego obecnego brzmienia. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie, jak podniesiono w uzasadnieniu wyroku TK, należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. Jedną z podstawowych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 6 Kpa zasada legalności działania organów administracyjnych a jawiąca się w tym, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
Mając zatem na uwadze, że organy orzekające w sprawach świadczeń pielęgnacyjnych związane są obowiązującymi przepisami prawa, a te przepisy wskazują wprost, że w takim przypadku koniecznym jest, by niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, zdaniem Kolegium należy uznać, że organ pierwszej instancji dokonał właściwej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji prawidłowo uznał, że skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad matką.
Na uwagę zdaniem Kolegium zasługuje też fakt, że lekarz orzecznik ZUS orzeczenie o całkowitej niezdolności Z. Sz. do pracy i do samodzielnej egzystencji wydał już w 2003 r., podczas, gdy skarżąca, co wynika z decyzji Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...] r., status osoby bezrobotnej utraciła z dniem [...]r., wprawdzie na własny wniosek, ale powodowany utratą przez nią zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania przez odwołującą się.
Ta okoliczność w ocenie organu odwoławczego daje podstawy do podjęcia wątpliwości, czy rzeczywiście rezygnacja, a właściwie nie podejmowanie zatrudnienia nastąpiło wyłącznie "w celu" sprawowania opieki nad matką zważywszy, że skarżąca posiada rodzeństwo, zaś wypełnianie przez nich obowiązku alimentacyjnego względem matki nie musi przejawiać się w osobistej pieczy nad nią.
Niezmiernie ważnym jest aspekt subsydiarności omawianego świadczenia, które jako finansowane z budżetu państwa nie może być źródłem dochodu jako takim w oderwaniu od celu, jakiemu ma służyć i przyczyny jego przyznania. Ma ono bowiem stanowić przede wszystkim ekwiwalent utraty możliwości zarobkowania z powodu faktycznego przymusu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością uczynienia zadość obowiązkowi alimentacyjnemu względem najbliższych. Winno być zatem to świadczenie rozsądnie dysponowane z uwzględnieniem wszelkich reguł prawnych jak i moralnych.
W skardze do sądu M. Ś. zwróciła się z prośbą o przyznanie wnioskowanego świadczenia, aby mogła zapewnić matce godziwą opiekę podczas choroby. Skarżąca szczegółowo opisała charakter schorzeń występujących u jej matki i wyjaśniła, że jej rezygnacja z rejestracji w urzędzie pracy jako bezrobotna, wynikała z faktu, iż nie byłaby w stanie pogodzić obowiązku świadczenia pracy z opieką nad matką.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa).
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji stanowiła norma prawna zawarta w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114), dalej jako ustawa. Powołany przepis został wprowadzony do porządku prawnego na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548) i obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r. Przepisy ustawy nowelizującej, obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy wprowadziły przesłanki różnicujące sytuację prawną opiekunów osób niepełnosprawnej, a podstawą tego rozróżnienia stał się wiek powstania niepełnosprawności. Zgodnie z ust. 1b art. 17, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia osiemnastego roku życia, ewentualnie w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia dwudziestego piątego roku życia.
W rozpoznawanej sprawie na podstawie orzeczenia [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie można było ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność matki skarżącej. W takich sytuacjach, zgodnie z § 14 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. Nr 139, poz. 1328 ze zm.), za datę taką należy przyjąć datę złożenia wniosku do [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Okoliczność, że niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała w okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy, nie była zresztą kwestionowana przez skarżącą. Na gruncie niniejszej sprawy nie została zatem spełniona przesłanka, konieczna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 1b ustawy.
W wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz.U. poz. 1443) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność unormowania zawartego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W uzasadnieniu Trybunał nie zgodził się z poglądem prezentowanym przez grupę posłów, która wystąpiła ze skargą konstytucyjną w odniesieniu do przesłanki wymienionej w art. 17 ust. 1b ustawy. Wnioskodawcy starali się wykazać, że ograniczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie kryterium wieku powstania niepełnosprawności jest niekonstytucyjne, ponieważ w sposób nieuzasadniony ogranicza grupę uprawnionych do tego świadczenia. Trybunał stwierdził natomiast, że zastosowanie takiej przesłanki jest dopuszczalne. Można bowiem odmiennie ukształtować reguły wypłacania świadczeń dla tych osób, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Z tego powodu przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie narusza zasady równości w takim zakresie, w jakim stanowi podstawę różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według wspomnianego uprzednio podziału na dwie kategorie opiekunów. Trybunał przypomniał ratio legis art. 17 ust. 1b ustawy. Odwołując się do uzasadnienia projektu ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 724/VII kadencja, s. 2-4) wskazał, że ustawodawca miał na celu takie ukształtowanie przesłanek przyznawania tego świadczenia, aby przysługiwało ono rodzicom dzieci niepełnosprawnych, którzy rzeczywiście sprawują nad nimi opiekę. Powiązanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z momentem powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wynikało z założenia, że osoby dorosłe, których niepełnosprawność nie powstała w okresie nauki, były najczęściej samodzielne i miały możliwość wypracowania własnych źródeł dochodu, a tym samym finansowania lub współfinansowania opieki, bez konieczności dodatkowego wsparcia budżetu państwa.
Trybunał zauważył natomiast, że stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie, gdyż dochodzi tutaj do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnoprawnych. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wyróżniającym taką kategorię jest ukończenie 18 roku życia, ewentualnie ukończenie 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej kategorii np. w zakresie wysokości przysługujących im świadczeń opiekuńczych. Zwrócono uwagę, że ustawodawca może przyjąć odmienne zasady przyznawania świadczeń opiekuńczych względem opiekunów niepełnosprawnych dzieci. Takie rozstrzygnięcie powinno być jednak konsekwentne. W dłuższej perspektywie czasowej nie może dopuszczać do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej w obrębie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Z tych przyczyn w przywołanym wyroku orzeczono, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Trybunał podkreślił, że istotnym kryterium przyznania świadczeń powinna być w każdym wypadku ocena faktycznej sytuacji finansowej ich potencjalnych beneficjentów i uznał, że wykonanie wyroku wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych pozostawiając ustawodawcy w tej kwestii pewien margines swobody. Zaznaczono przy tym, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy zalecając ustawodawcy jedynie poprawienie stanu prawnego.
W świetle powyższego w przedstawionym wyroku Trybunału Konstytucyjnego znajduje się pełna odpowiedź na postawione przez skarżącą zarzuty, które w takiej sytuacji nie mogą być już uznane za skuteczne. Wyrok ten nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zalecona ustawodawcy przez Trybunał Konstytucyjny korekta stanu prawnego nie zmienia sytuacji prawnej skarżącej, która na datę wydania zaskarżonej decyzji nie należy do tej kategorii opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. I OSK 2926/14).
Skarżąca musi zatem oczekiwać na rozwiązania ustawowe, które, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, powinny być podjęte bez zbędnej zwłoki.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło