II SA/Łd 373/15
WyrokWSA w Łodzi2015-08-11
Skład orzekający: Joanna Sekunda-Lenczewska, Anna Stępień, Grzegorz Szkudlarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły dochód rodziny skarżącej, uwzględniając utratę i uzyskanie dochodu w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, stosując przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 2012 rokiem?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy wadliwie ustaliły dochód rodziny skarżącej. W szczególności, organy błędnie zastosowały przepisy dotyczące utraty i uzyskania dochodu w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, nie stosując prawidłowo definicji przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, zgodnie z brzmieniem ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązującym przed 2012 rokiem. Ponadto, organy nie przedstawiły jasnych dowodów na poparcie wyliczeń dochodu, naruszając tym zasady postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego oraz dodatków) J. J. Organy administracji uznały, że ojciec dziecka podlegał irlandzkiemu systemowi ubezpieczeń społecznych i pobierał świadczenia rodzinne w Irlandii, co skutkowało koniecznością ponownej analizy wniosków. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie dochodu rodziny w roku 2007 (poprzedzającym okres zasiłkowy 2008/2009), w którym skarżąca zmieniła pracodawcę. Organy uznały, że nastąpiła utrata dochodu i uzyskanie nowego zatrudnienia, co doprowadziło do przekroczenia kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. Skarżąca wniosła skargi do WSA, kwestionując sposób ustalenia dochodu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzające je decyzje Marszałka Województwa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant: Sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. J. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] i z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o braku uprawnień do świadczenia rodzinnego i dodatków do świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je odpowiednio decyzje Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...] i z dnia [...] nr [...]. LS
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania J. J., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), art. 5 ust. 2, ust. 4, art. 8, art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa) utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] orzekającą o braku uprawnień do świadczeń rodzinnych w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010 na dziecko.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania J. J., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5 ust. 2, ust. 4, art. 8, art. 23a ust. 2 ustawy utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] orzekającą o braku uprawnień do świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego na okres od 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r., dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r. oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2008/2009.
Z akt administracyjnych i argumentacji przedstawionej w uzasadnieniach opisanych rozstrzygnięć wynika, iż: decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta Z. przyznał J. J. dodatek do zasiłku rodzinnego na dziecko J. J. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010 w kwocie 100 zł jednorazowo, które to świadczenie zostało przez stronę pobrane; decyzjami z dnia [...] sierpnia 2008 r. [...] oraz z dnia [...] maja 2009 r. [...] przyznano stronie prawo do świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego na okres od 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r. w kwocie 64 zł miesięcznie, dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r. w kwocie 80 zł miesięcznie oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2008/2009 w kwocie 100 zł jednorazowo, a świadczenia zostały przez stronę pobrane.
W dniu 4 listopada 2011 r. do organu I instancji wpłynął unijny formularz wystawiony przez irlandzką instytucję ds. świadczeń rodzinnych, na podstawie którego ustalono, że ojciec dziecka S. J. zamieszkiwał na terenie Irlandii, gdzie w okresach: od dnia 29 stycznia 2007 r. do dnia 28 lutego 2008 r., od dnia 10 marca 2008 r. do dnia 11 września 2009 r., od dnia 12 września 2009 r. do dnia 7 czerwca 2010 r. podlegał irlandzkiemu systemowi ubezpieczeń społecznych i od dnia 1 grudnia 2010 r. pobiera świadczenia rodzinne na dziecko J. J. na terenie Irlandii.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] stwierdziło nieważność: decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] października 2009 r. przyznającej J. J. dodatek do zasiłku rodzinnego na dziecko J. J. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010 oraz decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]maja 2009 r. zmieniającej decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. przyznającej stronie prawo do świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r. Powyższe uzasadniono ustaleniem przez Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Ł., iż w sprawie zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego, gdyż ojciec dziecka przebywa na terenie Irlandii, gdzie podjął zatrudnienie i podlegał irlandzkiemu systemowi ubezpieczeń społecznych.
Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] uchylił własne decyzje: z dnia [...]października 2007 r. nr [...] w całości, z dnia [...]sierpnia 2008 r. nr [...] z dniem [...] marca 2009 r. zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. w całości, z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w całości. Następnie wnioski strony z dni: 10 lipca 2008 r. i 19 października 2009 r. o przyznanie świadczeń, Prezydent Miasta Z. przekazał Marszałkowi Województwa [...] celem dalszego załatwienia sprawy w myśl przepisu art. 23a pkt 6 i 9 ustawy.
Marszałek Województwa [...] decyzjami z dnia [...] kwietnia 2013 r., a następnie decyzjami z dnia [...] sierpnia 2013 r. i z dnia [...] marca 2014 r. podejmowanymi na skutek drugoinstancyjnych decyzji kasacyjnych orzekał o odmowie przyznania stronie przedmiotowych świadczeń rodzinnych. W konsekwencji decyzjami z dnia [...] nr [...] i nr [...] Marszałek Województwa [...] orzekł o braku uprawnień strony do przedmiotowych świadczeń.
Organ wskazał, iż przy wyliczeniu dochodów rodziny zostały wzięte pod uwagę dochody strony z zatrudnienia w 2007 roku - od 1 lipca 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. (zatrudnienie trwało do 3 września 2010 r.) w firmie A i podzielone przez faktyczną ilość miesięcy przepracowanych w 2007 roku w ww. firmie oraz alimenty za 2007 r. płacone przez ojca. Utracie uległ dochód strony w firmie PHU B w której pracowała w okresie od dnia 18 lipca 2005 r. do 30 czerwca 2007 r.
Marszałek wyjaśnił, iż nie można w niniejszych sprawach zastosować wprost art. 5 ust. 4a ustawy, a jedynie poprzez zastosowanie art. 5 ust. 4 ustawy tj. pomniejszenie dochodu bazowego o dochód utracony. Stanowisko to, jak wywodził tenże organ, znajduje oparcie w wyroku TK z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt P 45/08, który zakwestionował § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. W konsekwencji zgodnie z art. 5 ust. 4 instytucję utraty dochodu należy również zastosować w sytuacji, gdy w roku poprzedzającym okres zasiłkowy osoba utraciła dochód i w tym samym roku kalendarzowym uzyskała inny dochód, którego nie utraciła przed złożeniem wniosku o zasiłek rodzinny, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Wobec powyższego ponownie analizując sytuację rodzinną i majątkową strony organ ustalił, iż dochód dwuosobowej rodziny strony osiągnięty w 2007 roku stanowiący podstawę do ustalenia uprawnień do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2008/2009 wyniósł 14 372,81zł (w tym dochód z zatrudnienia w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 30 czerwca 2007 r. w wysokości 4 382,01zł w firmie PHU B, z zatrudnienia w okresie od 1 lipca 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. w wysokości 5 190,80zł w firmie A, dochód w wysokości 4 800zł osiągnięty z tytułu alimentów). Biorąc pod uwagę art. 5 ust. 4 ustawy, przy wyliczeniu dochodu rodziny zastosowano utratę dochodu wynikającą z zatrudnienia w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 30 czerwca 2007 r. Dochód z zatrudnienia w firmie A wyniósł 5 190,80zł, tj. miesięcznie 865,13zł.( 5 190,80zł : 6 miesięcy pracy). Reasumując, łączny dochód rodziny wyniósł 1 265,13 zł miesięcznie (zatrudnienie: 865,13zł. oraz alimenty: 400zł) tj. 632,56zł na osobę, która to kwota przekracza kryterium dochodowe. Jednocześnie organ dodał, iż wobec wyliczenia, że różnica między miesięczną kwotą przypadającą na jednego członka rodziny a progiem dochodowym określonym w art. 5 ust. 2 ustawy jest wyższa (wynosi 49,56 zł) od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego przyznawanego w okresie zasiłkowym 2008/2009 tj. 48zł, a więc nie ma w sprawie zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy.
W odwołaniach od powyższych decyzji strona argumentowała, iż nie sposób podzielić stanowiska organu I instancji. W dodatkowym piśmie na wezwanie organu odwoławczego wyjaśniła, iż w 2007 roku zmieniła pracodawcę z powodu zmiany właściciela zakładu pracy, natomiast faktycznie pracowała w tym samym miejscu za to samo wynagrodzenie, a dochód udokumentowany został zaświadczeniem ZUS z dnia 25 czerwca 2008 r., które wystawiono na podstawie zeznania podatkowego. Według strony w jej przypadku miała miejsce ciągłość zatrudnienia, ponieważ firma, w której pracowała była firmą rodzinną i każdy z właścicieli zarządzał określoną grupą pracowników w zależności od przydzielonych im zadań. Niemniej jednak nie było żadnej przerwy w zatrudnieniu, ani w wypłacie wynagrodzenia, ani też nie skutkowały te zmiany żadnymi innymi zmianami dla strony jako pracownika
Przywołanymi na wstępie decyzjami z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.
Kolegium podzieliło stanowisko wywiedzione przez organ I instancji, nadto po ponownym przeanalizowaniu zgromadzonego materiału, z uwzględnieniem dodatkowych wyjaśnień złożonych przez stronę organ odwoławczy stwierdził, iż należało uznać, że w sprawie mamy do czynienia z utratą dochodu spowodowanego utratą zatrudnienia w firmie PHU B i jego uzyskaniem wynikającym z podjęcia zatrudnienia w firmie A. Kolegium zwróciło uwagę, iż firma A była firmą nową, niezależną od firmy B, która nie uległa likwidacji i istniała na rynku nadal. Były to zatem dwie odrębnie istniejące na rynku firmy. Współpraca skarżącej z firmą B zakończyła się, co potwierdza świadectwo pracy z dnia 30 czerwca 2007 r., zaś współpraca z firmą A została rozpoczęta w dniu 1 lipca 2007 r., w tym dniu została zawarta umowa o pracę. W konsekwencji zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy instytucję utraty dochodu należy również zastosować w sytuacji, gdy w roku poprzedzającym okres zasiłkowy osoba utraciła dochód (zatrudnienie w PHU B ) i w tym samym roku kalendarzowym uzyskała inne zatrudnienie (w firmie A), którego nie utraciła przed złożeniem wniosku o zasiłek – 8 lipca 2008 r.tj. w okresie zatrudnienia, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
J. J. złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zaskarżając obie wymienione na wstępie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (zarejestrowane pod sygn. akt: II SA/Łd 373/15 i II SA/Łd 374/15). Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 2, ust. 4, art. 8, art. 23a ust. 2 ustawy. Wniosła o zmianę zaskarżonych decyzji ewentualnie ich uchylenie wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu I instancji. Uzasadniając strona powtórzyła argumenty i wyjaśnienia zawarte w piśmie złożonym w odpowiedzi na wezwanie organu II instancji podkreślając, iż w jej sytuacji nie sposób mówić o utracie dochodu i o uzyskaniu nowego zatrudnienia.
W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., podtrzymując stanowisko wywiedzione obszernie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, wniosło o ich oddalenie.
Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sąd postanowił, stosownie do art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, połączyć sprawy o sygn. akt: II SA/Łd 373/15 i II SA/Łd 374/15 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia uznając, że pozostają one ze sobą w związku a jednocześnie dalej prowadzić je pod sygnaturą akt II SA/Łd 373/15.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi zasługują na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności godzi się podkreślić, iż ojciec dziecka, niezależnie od faktu utrzymywania z dzieckiem kontaktów i przyczyniania się do jego utrzymywania uznawany jest za członka rodziny, co wynika wprost z art. 3 pkt 16 ustawy. A skoro tak, to w przypadku jego wyjazdu i podjęcia zatrudnienia w kraju, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, właściwy organ, zgodnie z art. 23a ust. 5 ustawy zobligowany jest uchylić decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w art. 23a ust. 1 ustawy, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W takim przypadku, w myśl art. 23a ust. 6 ustawy, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych, zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Konsekwencją przywołanych regulacji, które zasadnie miały zastosowanie w niniejszej sprawie (niezależnie od oceny rozstrzygnięć, które przedmiotowe postępowanie poprzedzały, a które zapadały w innych postępowaniach i nie mogą być objęte kontrolą w niniejszej sprawie), była ponowna analiza wniosków strony skarżącej o przyznanie świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego na dziecko J. J. na okres od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r. wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2008/2009 i 2009/2010.
Niemniej jednak lektura zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ale przede wszystkim argumentacja organu, która w jego ocenie zasadnie doprowadziła do oceny, iż strona skarżąca nie ma uprawnień do przedmiotowych świadczeń jest w znacznej części wadliwa, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji naruszających prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności wskazać jednak należy, że zdaniem sadu nie budzi zastrzeżeń wywód organów, iż firmy, w których pracowała skarżąca w 2007 roku (poprzedzającym okres zasiłkowy) były dwiema odrębnymi firmami, niezależnymi od siebie, bez względu na powiązania rodzinne pomiędzy właścicielami poszczególnych z nich. Świadczą o tym dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, a w szczególności świadectwa pracy, informacja o dochodach PIT-11, pismo K. W. (P.) dnia 23 czerwca 2014 r. Tym samym, nie sposób podzielić stanowiska skarżącej, iż nie utraciła ona zatrudnienia w 2007 roku, i że mamy do czynienia w tymże roku z ciągłością zatrudnienia, bowiem mianownikiem wspólnym obu pracodawców jest fakt, że jest to firma rodzinna. Niewątpliwie strona w tym samym roku 2007 (w roku poprzedzającym okres zasiłkowy) zakończyła pracę u jednego pracodawcy - PHU B (z dniem 30 czerwca 2007 r.) i nawiązała ją u drugiego pracodawcy – firma A (z dniem 1 lipca 2007 r.). Zdaniem Sądu utratę zatrudnienia należy wiązać z rozwiązaniem konkretnego stosunku prawnego. Zatem utrata tak rozumianego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej następuje w sytuacji, kiedy jednostka zaprzestanie wykonywania pracy dotychczas świadczonej na podstawie jednej z form prawnych określonych w art. 3 pkt 22 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1324/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 17/11 - dostępny, jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, co potwierdzają przywołane wyżej dokumenty.
Niezależnie od powyższego, w ocenie sądu nie można podzielić argumentacji organu w pozostałym zakresie, w szczególności w kwestii metody i sposobu ustalenia dochodu członka rodziny skarżącej, jak i jego wyliczenia. Stosownie bowiem do art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2011 r., nr 205, poz. 1212) sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. A skoro tak, to niewątpliwie w sprawie niniejszej miały zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym (przed 2012 r.), gdyż przedmiotowa sprawa dotyczy ustalenia prawa do świadczenia powstałego przed 1 stycznia 2012 rokiem, tj. wejściem w życie ww. zmiany ustawy. W tymże dotychczasowym brzmieniu przepis art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowił, że w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. Ust. 4a wskazanego przepisu stanowił zaś, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Z kolei dochód rodziny to, stosownie do ówczesnego brzmienia art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Uwzględniając wskazane brzmienie przywołanych przepisów należało, uwzględniając instytucję dochodu utraconego i uzyskanego, pomniejszyć dochód jaki rodzina uzyskała w całym 2007 r. czyli poprzedzającym okres zasiłkowy (wynagrodzenie za pracę oraz otrzymywane alimenty) o dochód utracony, powiększyć tenże dochód o dochód uzyskany i wyliczyć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w tymże roku, a więc dzieląc przez 12 miesięcy (jako że definicja z art. 3 pkt 2 stanowiła o przeciętnym miesięcznym dochodzie uzyskanym w roku kalendarzowym). Zwrócić uwagę przy tym należy, że dopiero od 1 stycznia 2012 r.( zmiany - Dz. U. 2011 r., nr 205, poz. 1212) w art. 5 ust. 4 wprowadzono zapis o nie uwzględnianiu dochodu utraconego, zaś w ust. 4a zmianę upoważniającą, w przypadku uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, do dzielenia uzyskanego w tym roku dochodu przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Wskazaną zmianą wprowadzono również art. 3 ust 2a stanowiący definicję dochodu członka rodziny, jako przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust 4-4b. Tym samym w przedmiotowej sprawie brak było podstaw, tak jak uczyniły to organy, do wzięcia pod uwagę jedynie dochodów skarżącej z zatrudnienia w firmie A i podzielenia przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty (6).
Poza wskazanym, a wadliwym zdaniem sądu mechanizmem ustalenia dochodu rodziny, wątpliwości budzi również wyliczenie kwotowe dochodu skarżącej, a w konsekwencji dochodu rodziny, co ma niebagatelne znaczenie z punktu widzenia prawa do świadczenia. W uzasadnieniu organy wskazały, że dochód skarżącej wynikający z zatrudnienia w firmie PHU B od 1 stycznia 2007 r. do 30 czerwca 2007 r. wyniósł 4 382,01 zł, a w firmie A za okres 1 lipca 2007 r.- 31 grudnia 2007 r. wyniósł 5 190,80 zł. Nie wskazano jednak dowodów, w oparciu o które takie ustalenia poczyniono, co stanowi niewątpliwie naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. W aktach sprawy znajdują się jedynie kopie: zaświadczenia z Urzędu Skarbowego z dnia 25 czerwca 2008 r. o wysokości dochodu skarżącej za 2007 r. oraz informacji PIT-11 o dochodach uzyskanych w firmie A, które wprost nie korespondują z kwotami przedstawionymi przez organy. Podkreślić przy tym należy, że ani strona, ani też sąd kontrolujący, nie może domyślać się, czy organ dokonał odliczeń lub pomniejszeń, w jakich kwotach i z jakiego tytułu, o ile zostały one dokonane. Niewątpliwie wszelkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, a w szczególności dotyczące dochodu rodziny winny zostać wyjaśnione i rozpatrzone stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Ponownie dokonując wyliczenia dochodu rodziny skarżącej organ będzie winien uwzględnić wskazane wyżej uwagi zarówno co do metody, jak i sposobu wyliczenia, a przede wszystkim w oparciu o właściwe przepisy, tak jak stanowi to art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 19 sierpnia 2011 r. (Dz. U. 2011 r., nr 205, poz. 1212), przedstawiając je w sposób jasny i precyzyjny. Wskazując konkretne kwoty uwzględniane przy wyliczeniu wskazać winien dokument potwierdzający te kwoty, ewentualnie dodatkowo opisać sposób ich ustalenia. Obecnie bowiem wyliczenie przedstawione w argumentacji organów obu instancji budzi wątpliwości i bezsprzecznie nie pozwala na zweryfikowanie jego poprawności. Taki, przedstawiony w uzasadnieniach obu instancji, sposób dowodzenia stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego a przede wszystkim nie wypełnia zasady aby organy swym działaniem pogłębiały zaufanie obywateli do organów praworządnego państwa oraz zasady przekonywania (art. 8 i art. 11 k.p.a.).
Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
k.ż.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło